Heimskringla - 26.09.1923, Blaðsíða 1

Heimskringla - 26.09.1923, Blaðsíða 1
Verðlaun gefbi fyrir Couponj Senrti-3 eftir vertSHsta til ° floral Cro\Tn Soap l.td. 654 Maln St„ Wlnnlpsg. umbúoir VerðlauB gefb fyrir Coupons og umbúoir Sendrð eftlr verfillsta tH Royal Crom-n Soap I.til. «54 Maln St., Wlnnipeg. XXXVII. ÁRGANGUR. WINNIPEG, MANITOBA, MIÐVIKUDAGINN 26. SEPT. 1923. NCMER 52 Ganada. King £er til London. Mackenzie King stjómarfoonaðui' Oanada, lagði af stað s. 1. viku til Englands. Situr hann ríkisráðs- fundinn, sem þar hefst , innan skains. Að sjáltsögðu vorður ferð þessi hin skemtilegasta fyrir stjórn ar formanninn. En að hún verði landinu til mikils gagns, er annað mál. Slæm samvinna. .Blaðið "Kolvington Radio" bend- ir á, að það berl ekki vott um mikia samvinnu milli fylkja þessa lands, að Manitoba kaupi mörg vagnhlöss af áfengi ffá Evrópu, þegar sómu tegundir af víni séu í ríkum mæli til í Saskatohewan, en er þ*ar helt 1 saurrennurnar. Stjórnarlán. Um $172,000,000 lán ætlar sam- bandsstjórnin >sér að taka með því að selja verðbréf fyrir þvt Selur hún verðhréfinu í Canada og er það talin mikil bót í máli fyrir láni þessu. Eitt liberal-blaðið segir til * dæmis, að þetta sé sú "sætasta" verðbréfasala, scm nokkru sinni hafi átt sér stað hér. Það er ef- laust "sætiara'* fytrir eftirkomandi kynslóð, að hún sé sem rígbundn- ust á skuldaklafanum. Arangur- ¦inn al' sölu þessara bréfa er sa, að um $72,000,000 hafa smalast í stjórnarskúffuna. Verðbréfin eru seld til 5 ára eða til 20 ára. Þau sem gilda 5 ár, eru seld á $99. og gefa í arð 5.25%. í>au sem til 20 ára seljast kosta $98.25 og gefa { arð 5.14%. Smithsmálið. Mál þetta er búið að standa lengi yfir. Það var hafið litlu eftir að prófessor W. G. Smith varð að fara, eða var vísað frá Wesley skól- anum í júní 1922, fyrir agnúa nokkra, sem prófessornum þótti á frávikningunrii. Hann krafðist $50,000 skaðabót í fyrstu, en seinna var það fært niður í $30,000. En árslaun kennarans vildi Wesley- skólinn gireiða, en ekkert fr,am yf- ir það; þau nema 4,600. Dómurinn í málinu féll, þannig, að prófessor Smith fær þau árslaun goldin, en skaðabæturnar ekki. Inað vill oft reynast tregt, að innheimta þær. Prófessor Smith hefir nú borið sakir á yfirskólastjórann á Wesley, Dr. J. W. Riddoll og rannsakar Mithódista kirkjan þær. Engin breyting. S. 1. föstudag fluttu dagblöð þessa bæjar þá fregn að Hon. Niel Cam- eron akuryrkjuráðgjafi í Manitoba væri að segja af sér, og að Albert Prefontaine þ. m. fra Carillon myndi gerður að ráðherra. En s. 1. mánudag er yfirlýsing í blöðun- nm um það frá forsæitisráðherra Bracken, að fregn þessi sé ekki eftir stjóminni höfð, og að hún mnni ekki á rökum bygð; það væri engin bréyting í þessa átt ennþá á ferðinni. Vín ver«i3. Samkværiit verðskrá l^eirri er vínsölunefnd Manitobafylkis gaf út s. 1. mánudag, er verðið á skozku Whisky frá 50—75 cents dýrara hér en í British Columbia og í Quebec. Ástæður fyrjr því eru þ»r. að vín- ið ex flutt heim til kaupandans hér, og að innflutningsgjald á því verður einnig dýrara til Manitoba én hinna fylkjanna Flutnings- gjald á einum kassa yfir hafið til B. C, eða Quebec, ©r aðeins 40cents, en til Manitoba $1.60. Verð á skozku Whiskey hér er frá $4.90 — $5.25, og á írsku Whisky frá $3.50 til $430. vínbúðir hafa risið upp f Brandon og Portage £e Prairie. Fiskimálið. Mál mikið hefir staðið yfir milli nokkra fiskimanna á Winnipeg- vatni og William Robinsons í Scl- kirk. Vídal og Sigurðsson og Wm. Stephens seldu Robinson i'isk, en fengu ekki eins hátt verð fyrir og ákveðið var; bar Robinson fyrir að fiskurinn væri skemdur. Málið var (bfnit í yfirrétti Mantoba fyrir nokkru síðan og unnu fiskimenn ])á. En nú hefir nýlega fallið dóm- ur í áfríunarrétti fylkisins um mál- ið. Tapa fiskiinenn ]iví þar, nema Vidal. Robinson var dæmdur til að borga honum fyrir 1530 kassa at' fiski. Símar. Tíu manns af liverjum 100 I Canada, hafa síma. Ef gert er ráð fyrir sex manns í fjölskyJdu, eru 60 af Imndiaði aem hafa sítna í húsum hjá sér, eða þrír fiintu allra heim- ila. Að undanskyldum Bandaríkj- unum er síma notkun meiri í Cana- da en nokkru öðru landi.' Hringsól. Á síðasta fjárhagsári Canada vom flutt 133,000 pund af smjöri inn í landið í'rá Bandaríkjunum, 297,000 pund frá Astralíu og 2,254,000 pund frá New; Zealand. Á sama tíma eru 8,430,000 pund smjörs flutt út úr landinu, sumt til þessara landa, sem selja sitt eigið smjör hingað. Þetta hringsól viðskift- anna kemur einkennilega fyrii* sjón- ir. Börn 29 þjóðflokka. í Strathcona barna.skólanum í Vancouver, B. C. eru 1100 nemend- ur. £iu þar sanian iomlrj börn a£ 29 þjóðflokkum. Flest eru hin Kín- versku; þau oru 275; Japönsk eru 270 Gyðingar 120, ítölsk 90, canadisk (10, ongelsk 40, bandarísk 30, skozk 20, írsk 10 og 185 af ýmsum öðrum þjóðum. Af öllum skólum eða bræðslupottum þessa lands er efn- ið í canadisku þjóðina, sem skól- arnir eru að steypa, fjölbrcyttast í þossum potti, að sagt cr. Dóu í jarískjálftunum. » Scx manna frá Canada, er hermt að dáið hafi í jarðskjálfunum í Japan 1. sept. þ. m. Voru b©k þjónai- ýmsra auðfélaga í Canada, svo sem maður er um vörukaup sá fyrir T. Eaton felagið í Japan og umboðsinen n vátryggingarfélaga, járnbrautafélaga o. fl. Alls dóu um 150 útlendingar. í jarðskjálftunum. Önnur lönd3 Húsnæði fyrir alla. Sendiherra Japans í Bandaríkjun- um fékk s. 1. föstudag skeyti um, að húsnæði væri fundið fyrir þær 534, 000 manna, sem heiinilislausar urðu 1 iarðskjálfunum miklu nýverið í Japan. Kvi'ðdómur numinn úr lögum. Alfonso konungur á Spáni skrif- aði nýlega undir laga ákvæði, sem lítur að því að afnema kviðdóm.s fyrirkomulagið (the jury system) þar í landi. Þýzkaland. Byltingu er spáð innan eins man- aðar f Þýzkalandi, ef ástandið breytist ekkert frá því sem nú er. Hagur verkafólks og alþýðunnar er hinn versti; verð vöru hlutfallslega hátt við kaupgjald og vinnuekla að fara í vöxt. Nýlega gerði stjórnin ráð fyrir að taka gulllán með þeim hætti, að einstklingar skrifuðu sig fyrir þvl á sama hátt og stríðs- lánunum, en á þeim töpuðu of margir til þess að láta sér það ekki a,ð kenningu verða. Ætlaði stjórn- in að reyna þetta — sem siðasta ráð, til að hækka gengi marksins — en því mætir megn mótspyrna frá hádfu alþýðunnar. Um Ruhr- málin er nú haldið að senn mimi skríða til skarar. En í raun- inni er ekki um nema eitt að gera fyrir I'jóðverjum, og það (i', að láta Frökkum landið í hond- ur. En ekki bætir það hag lands- ins, þó aldrei nema að viðnámið, sem Þjóðverjar hafa sýnt þar, hafi haft kostnað í för með sér. Frá hvaða hlið sem á er litið eru þvl bjargráð Þý^ikalands erfið', og ef til vill býður ktndsins ekkiannað en bylting eins og spáð er, hvar som hún þð lcndir. Grikkir saklausir. Brezkir, franskir og japanskir iiienn. sem verið hafa að rannsaka morð ítalanna í Albaníu landa- mæra-nefndinni, sem sennunni olli milli ftala og Grikkja, halda, að Grikklad sé saklaust um morð þeirra, en hafi sýnt skeytingarleysi í að hafa hendur í hári morðingj- anna og einnjg að tjá Italíu af- stöðu sína gagnvart morðinu. Morðið skoða þeir að fiarnið hafi verið í hefndarekyni, en ckki sakir stjórnmála-afstöðu hlutaðeigandi landa. Sfaríðsblika á Balkanskaga. Nefnd sú, seni undanfarið hefir starfað að þvl, að gera uppkast að fi'iðarsamningi milli ítala og Jugo- slava viðvíkjandi deilu þeirra um Fiume, hal'a ekki konii(S sér saman um aðal ati-iði samninganna. Er búist við að sennan harðni fremur við þetta cn mýkist, og þar sem að glæðurnar liggja faldar í hlóð- uniiiii, bæði milli Balkán ríkjanna og Jugo Slavíu og ítaMu, þarf ekki mikið að blása á þær til þess að logi upp úr — og í stríð fari. Samt halda sátta tilraunir ennþá áfiani. Grafar-auður. Auðæfin, sem fundist hafa í gröf Tutankhanicn konungs í Egyiita- landi, nema hvorki meiru né minna en fimm biljónum dollara. Hlaupið undir bagga. Rauðiikioss félagið í Bandaríkj- unum. hafði haft saman $8,893,200 s. 1. miðvikudag handa lýðnum sem í nauðir rak fyrir í Japan, ev landskjálftarnir urðu þar. Massey á leið til London. W. F. Massey, stjórnarformaður í Nevv Zealand, er á leiðinni til Lon- don tfl að sitja á ríkisráðsfundi Brezka veldisins. Hann fór hélinan frá «ér til San Franeisco og svo yf- ir ]>vera Ameríku. í Chicago var hann s. 1. miðvikudag. Þær fréttir hefir hann helztar að segja frá, að skattar hafi lækkað um 20% í New Zealand. og atvinmileysi sé ]>ar ekki til. Moreley lávaríSur dáinn. .Moreley lávarður af Blackburn á Englandi dó s. 1. mánudag af hjartabilun; hann var 85 ára gam- all. Merkur maður var hann mjög fyrir ritstörf sin, oinkum æfisögur merkra manna, svo sem B.urkes, Voltaires, Cobdens, Diderots, Crom- wiells og Gladstones. Hann ritaði lengi fyrir blöð W. T. Steads og (var ritsjóri ein.s þeirra um tíma "The Fort nightly Review. Rituðu ])cir Stuart Mill og Gladstone í það blað og var hann þeim því handgenginn. Hann var ritari fyrir írland um tíma og Indland í brezka ráðuneyt- inu. Afkvæmi átti hann engin og deyr því nafnbót hans út með hon- um. Frá Islandi. Skip sökk. — Vélskipið "Fönix" eign Asg. Péturssonar sökk úti fyr- ir Siglunesi sfðastl. sunnu- dag. Varð það mjög hlaðið salti og tunnum. Mannbjörg varð. Ekki hefir heyrst hvað valdið hafi og er svona lagaður skipskaði furðu- legur, að því er virðist. Guðm. Bergson póstmeistari fór alfarinn héðan til Reykjavíkur meS Goðafossi sfðast. Hann tek- ur ]>ar við nýju embætti á aðal- póststofu landsins sem þriðji póstmeistari. óli P. Kristjánsson er aéttur póstmeistari hér en bráð- lega munu sameinaðir póstmeist- ara og ritsímastjórastarfarnir eftir lögum frá síðasta ]>ingi. Taugaveikin, sena fiéttir herma að komin sé upp í Reykjavík, kom upp í matsöluhúsi í Þing- holtstræti. Ástæðan talin sú, að "króniskur" sýklaberi hirti kýr, er matsöluhús þetta á skamt frá Reykjavík. Óþurkarnir gc.rast mjög hvim- leiðii' og skaðsamlegir. Víðast hvar hér um slóðir eru töður að meira og minna leyti óhirtar. 1 sunmm sveitum Þingeyjarsýslu hefif ekki hirzt eitt einasta strá síðan slátt- ur byrjaði alt til síðustu daga. I gær var þar *vr»t verulegi þurk- urinn. ó]>urkafréttir berast hvar- vetna úr norður og austursnTeituni land.sin-s. Sunnanlands hefir að ]>essu farið saman góð spretta og nýting. Framboð á Akureyri. IJað má fujlyrða að Magm'iis Kristjánsson bjóða sig hér fram. Um mót- sækjanda er ekki fullkunnugt, en íslendingur telur líkur til, að þad verði hr. Björn Líndal lðgmaður. Verkfall varð hér á innri bryggju bæjarins I fyrrakvöld, þar sem Otto Tulinius lætur salta síld. Nokkrir af verkamönnum hans þóttust hafa fengið lof'orð fyrir hivna kaupi en reyndist, þegar kaupið var greitt. Lögðu þeir þá niður vinnu. En í gær vair haldinn íund- ur og komst þar á samkomulag. Söngskemtun. Benedikt Á. Elfar söng í Bfóhúsinu á sunnudags- kvöldið. Rödd Benedikts er geysi- niikil og nú orðin mjög vel tamin Einkum þótti mönnum vel takast síðnstu tvö lögin. Heitt var 1 saln- um og fremur loftilt og má vera að það hafi valdjð, að hin mikla og æfða rödd þessa söngvara virtist ekki finna hljómgrunn í hjörtum þeiira, er á hlýddu, jafnauðveld- lega og vænta hefði mátt. Þó voru margh- hrifnir. Mjörg spillir fyrir söngvurum sú ókurteisi þeirra sjálfra við almenning, að syngja mestmegnis ókunn lög með óskilj- anlegum soxtuni. Til þess að kunna að meta slíkt, þarf meiri lista- smokk, en hægt er að búast við hjá aJþýðu manna. Hlín áisrit Sambands norðlenzkra kvenna er nýkomin út. Ritið er mjðg innihaldsríkt, fjölbreytt og fróðlegt. Fjallar efnið um ýms hússtjórnar og heimilisiðnaðarmál, srvo og margskonar þjóðnytjamál auk ýniislcgs til skemtunar og fróð- leiks. Hlín er ódýrasta bókin, seni kcmur út á íslenzku. Hún er 5% örk og kostar 1 krónu. Ferðamennirnir dönsku, sem ko'mi og fóru með Gullfossi ferð- uðust hingað að tilhlutun Dansk- í.sl(>nzka fólagsins. Var tekíð hér á mótl þeim vel og risnusamlega. Þótti þeim ferðin að Goðafassi á- nægjulcgust þess, er þcir hefðu notið á ískindi. Er gott til þess að vita, að góðir gestir sækja ekki eintóm vonbrigði hingað til lands. Kafli úr rœðu Flutt í Samibandskirkjunni 16. sept þ. á. af séra Ragnar E. Kvaran. .. .. .. Eg ætla því að reyna að gera grein fyrir því helsta sem mér finst dregið veirða út úr frásögn nýja testamentisins um skoðanir Jesú á þjóðskipulags- og stétta- ástandi síns tíma...... 'Brennipunkturinn í öllum boð- skap Jesú er ein sérstök hugmynd: Hugmyndin um hið komandi guðs- ríki. Hann er, eins og allir vita, ekki sá fyrsti, sem keinur fram með þá hugmynd, heldur höfðu allar framtíðar- og þjóðræknisvonir Gyðingaþjóðarinnar, snúist um guðsríki. l'að. sem Gyðinga dreymdi um, var voldugt jarðneskt konungdæmi, sem guð mundi á stofnsetja, undir forystu ^lessiasar Um það leyti, sem Jesú kom fram, var eiftirvæntingin orðin mjög á- kveðin hjá l>jóðinni, ef til vill ekki síst fyrir áhrifin frá Jóhannesi skírara, sem með svo miklum eld- hita og krafti hafði boðað náhega komu þess. Þegar því Jesú kemur fram, og hefur boðskap sinn með þossu: "Guðsríki er nálægt", þá leggja menn þegar hlustirnar við og þeir lilusta á hann með fögnuði og eftJrvæntingu. f fyjrstu hefir vafalaust ekki borið mikið á því, í hverju hann var frábrugðin, eða kenning hans, hinum ríkjandi hug- myndum aluionnings. Það, sem fólk tók fyrst eftir var, að einfald- leiki framsetningarinnar var miklu meiri; hann talaði eins og sá, som vald hafði, og komst beint að rót- um hvers málefnis. Hann hafnar hveigi lögmáli og reglum Gyðinga, on hann hikar ekki við að setja hvorutveggja skör lægra, ]>egar það kom í bága við grundvallai-- roglu hans 11111 ást til guðs og manna: "l'ér hafið heyrt að sagt var: "Þú skalt elska náunga þinn og hata óvin þinn." "En eg segi yð- ur: elskið övini yðar og biðjið fyr- ir ]>eim, sem ofsækja yður." Við getum gert oss í hugarhmd aflið í slíkum orðum aem l>essum, þegar vér minnumst þess, að fyrir Gyðingum var óvinurin f.virst og fremst útlendingurinn, og á þea» ari stundu var ofsækjandinn eða áþjánarinn, sem þeim er sagt að biðja fyrir, fyrst og fremst hinir harðvítugu Rómverjar, sem þeir töldu guðsrfki aðallega koma til þesa að kollvarpa! Ekkert gat ver- ið fjarlægra hugarstefnu tímans, holdur en einmitt þessi sotning. En eg.get ekki farið of náið inn á einstakarr setningar hans. Aðal mismunurinn á kenningu Jesú og hinna rétttrúuðu kennimanna þjóðar hans, var sá, að hinir síðar- nofndu vom sífeldlega að hnitmiða niðiir livað væri löglegt og leyfi- legt, en Jesús beindi athuguninni beint að andanum í verkinu, hvað sem það svo var. Hin siðferðilega dómgreind var 1 beinni mótsögn við tilfellafræðí og andleysis smá- smugureglur Fariseanna og hinna skriftlæiðu. Að öðru leyti leit hann að mörgu leyti líkt á hið komandi ríki og þátímamenn gorðu. Hann taldi það myndi koma á yfirnáttúrlegan hátt, fyrir sói-stakar ráð'stafanir guðs; hann hefir A-afalaust talið sjálfan sig eiga að verða eitt aðalverkfæri guðs við þann atburð. Að öðru leyti vitum við lítið um hvemig hann hefir hugsað sér þennan stór- kostlega atburð vorða. En \-fst er um það, að hugmyndir hans breyt- ast nokkuð um það efni á starfs- tíma hans. Hann sannfærðist um,- að ininni hyggju beinlínis fyrir þá sök, að honum er sagt það af þeim vorndurum, sem eg trúi að moð honum hafi verið og yfir honum hafi vakað—að hann ætti að líða og deyja, áður en þetta gæti orðið. En sú vissa verður óbifanleg í hug- skoti hans, að hann muni koma aftur og þa muni hin mikla breyt- ing verða. En það verðu óhjá- kvæmilegt fyrir mig, að sleppa að tala um öll þau merkilegu atri'ði, sem ástæða væri til að minnast á í bessu sambandi. En við skulum athuga hvað hann telur vera aðal einkennið é þessu guðsríki, sem hann telur verða stofnað á jörðu. Hvergi er, ef til vill, greinilegri upplýsing um það að finna, heldur en í líkingunni, um hinn mikla dóm. Það er ekki dómsdagur á himnum, eins og oftast hefir verið talið, held- ur sá dómur sem yfir jörðina geng- ur, áður en iguðsríkið kemur á fót. "Og allar þjóðirnar muna safn- ast saman frammi ^fyrir honum, og hann mun skilja þá hverja frá öðmm, eins og hirðirínn skilur sauðina frá höfrunum ___ ", bún- ingurinn utanum söguna er tekinn beint úr spádómsbók Daniels og var í fullu samTæmi við Gyðingleg- an hugsunarhátt. Én það sem er undursamlegt við frásögnTna, er sá mælikvarði, sem þar er talinn verða lagður á þá, sem inngöngu eiga að geta fengið í hið nýja ríki. Skilyrðið var manngæska og sú manngæska var ekki réttlæti fræðimannanna og Fariseanna, sem fólgið var í hlýðni við fyrir- mæli lögmálsins, heldur sú manngæska, seiii sýndi sig f líkn og djúpri samúð við mannlegum þjáningum. Hér verð- ur ekki vilst á rödd Jesú. Ekki eitt einasta orð um tni, ekkert um rétta játningu, ekkert um guð- hiræðslu, jafnvel ekki eitt orð um að játa meistarann sjálfan, eins sjálfsögð skylda eins og það þó var með fyrstu krisitninni, og jafninnileg eins og trúin var á hann. Nei, 'ílerra, hvenær sáum við þig hugraðann, og fæcTdum þig, eða þyrstan, og gá'ruiii þér að drekka? Og hvenæsr sáum við þig gest, og hýstum þig, eða nakinn og klæddum þig? Og hvenær sáum við þig sjúkann, eða í fangelsi og komum til þín? Og konungurinn mun svara og segja vð ]>á: "Sann- lega segi eg yður, svo framarlega sem þér hafið gert þetta einum þessara minna minstu bræðra, þá hafið þér gert mér það." Hugmyndin um komu mannsson- arins í skýjum himinsins var ekki ný, og hugmyndin um dóminn var" ekki ný. Þetta voru aime.nnar hugsanir. En þungamiðja líkingar- innar, sannleikurinn um það, hvað væri hinn eini dómur á réttlæti mannsins, var ekki almenn hugsun. Og það er her sem við finnum markverðasta einkennið á Jesú. 1 fáum orðum: þau stóru hugtök, sem hann óf mál sitt um, voru á hve™s mann vörum, en hann fyltu ]>au slíkri siðforðilegri ástríðu, sem ald- rei hafði í þeim verið, og það var hún. sem að lokum leiddi hann á krossinn. Flestar hugsanimar, sem okkur berast gegnum nýja testa- mentið eru til í einhvorju fornii eða búningi en hann neitaði að hafa nokkuð saman að sælda við einskæra siðadýrkun, ffuð.slira>ðslii, sem borin var utan á fötunum, eða látalæti. Hann hvik- aði aldrei frá þessu; hann réttlætti aldrei ranglretksmenn fyrir þásök að þeir væru voldugir. Hann reyndi að hoimfæra kröfur ^sínar upp á alla og afleiðingin var sú, að það varð að taka fyrir munn honum. Hann sá. að eins og högum var þá háttað, þá urðu hinir fátæku og veikbygðu að hröklast fyrir borð, þeir ríku og máttugu silgdu sjó lystisemda sinna. Það, sem fylti hann mestri reiði, var ekki framferði rómversku sigurvegaranna, heldur hræsni trú- arleiðtoga hans eigin þjóðflokks. Hann byrjaði ekki starf sitt með því að láta þetta í ljósi. Hann sjm- ist hinsvegar hafa vonast til að vinna þá á sitt mál, og það er (Niöurl. á 5. bls.)

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.