Heimskringla - 15.07.1925, Page 5

WINNIPEG, 15. JÖLI, 1925.
HEIMSKRINGLA
5. BLAÐSÍÐA
lsngsýnn og vinfastur; vonin
og kjarkurinn var óbilandi og
sá hann jafnan í fjarska bjart-
ari ónumin lönd. Mér er þetta
svo vel kunnugt, því eg starfaði
lítillega með honum um all-
langt skeið, og var hans næsti
nágranni í mörg ár. Og þótt
eg hafi eigi æfinlega getað
fjlgst með honum í skoðun, þá
get eg af heilum hug sagt um
bann, eins og gömlu sögurnar
okkar komast svo dásamlega
aö orði — hann var og er
drengur góður.
Plestum ykkar mun þykja
það eitthvert stærsta afreks-
verk séra Rögnvaldar, er hon*
n m tókst að sameina tvo- söfn-
nði, Únítara og Tjaldbúðarfólk,
og efalaust var með því stórt
spor stígið til vaxandi viðgangs
frjálshugsandi félagsskap með-
al íslendinga hér
Annað afreksverk séra R. P.
?ná telja það, er honum auðnað-
íst að fá séra Kvaran til að
verða sálusorgari þessa safnað-
ai; því hvort sem vera hans
hér verður löng eða stutt, þá
niunu áhrif hans vara hér til
blessunar um löng ókomin ár.
Það mætti margt segja um
afskifti séra Rögnvaldar af fé-
lagsmálum íslendinga hér yfir
höfuð, því hann hefir þar víðast
við komið. En af því eg vil
ekki vera langorður, skal eg að
eins segja það, að mér finst að .
þungamiðjan í öllum hans af-
skiftum af íslenzkum félags-
niálum hafa jafnan verið heil-
brigt vit og einlæg viðleitni til
Þess að láta þær þrjár systur,
Heimsku, Hræsni og Hégilju, j
sér til skammar verða.
Svo lýk eg máli mínu með
því að óska séra Rögnvaldi allr
ar blessunar, og tengi þar við
þeirri von, að við fáum öll setið
hans 50 ára prestsafmæli, að
liðnum öðrum aldarfjórðungi.
Ávarp Páls S. Pálssonar.
Kæri vinur og leiðtogi,
séra Rögnv. Pétursson!
Það var með hálfum huga en
heilu hjarta, að' eg lofaðist til
að segja hér fáein orð í kvöld.
Hálfum huga vegna þess, að eg
vissi hve ósýnt mér er um að
boma hugsunum mínum í orð,
sem hæfileg eru þegar heiðra
sbal einn af okkar mætustu Is-
lendingum, en heilu hjarta fyrir
þá sök, að mig langaði til —
Þó á ófitllkominn hátt væri —
að leggja mitt skásta klæði á
Veginn, því fótsár verður oft sá,
er fram sækir óruddan veg til
vonalandsins.
Eg hefi því fært fáein orð í
fátækiegt rím, og bið þig vel
virða:
íslands ágæti son,
gafst oss vorhug og von,
Veittir birtu um kofa og höll.
Hoi- og fjaðrir og flug
gafstu fjötruðum hug.
Heimsku og lygi þú haslaðir
völl.
\
Brauzt þér braut yfir fjöll.
— Barðir bergrisa og tröll. —
Krókaleiðir þú kunnir ei við.
Heint mót birtu og sól,
beint að víðsýnis hól,
þar sem blasti við sannleikans
svið.
i
Kletta og klungur í smátt
blaufstu Þórshamri þrátt,
flugu neistar, svo felmtri að oss
sló.
Elekking skjálfandi ^skreið,
“— vildi ei verða á leið
brautryðjandans, sem hlífðar-
laust hjó.
Oft var létt okkar lið,
fáir frændur við hlið,
þorðu fæstir að fara þá leið.
Hér mun þyngt hafa spor,
er þraut okkur þor
þangað sækja, er heiðríkjan
beið.
V
Eítir fjórðung úr öld
engin greidd verða gjöld
þeim, sem gaf okkur þugdirfð
og von.
Má ei meta til fjár
alt þitt starf, öll þau ár,
ísJands hugdjarfi, frjálsborni
son.
Við höfum komið saman hér
í kvökb til þess að þakka séra
Rögnvaldi Péturssyni heilla-
vænlega forystu okkar andlegu
mála, þakka honum áræðið, ó-
sérplægnina og drenglyntíið,
vinarþelið, árveknina og þrótt-
inn. Þakka bonum að hafa
aldrei kunnað að víkja af þeirri
leið, sem hann vissi sannasta og
réttasta í leitinni eftir sann-
leikanum, og þakka honum
ennfremur fyrir það, hve óskift
og af heilum huga' hann hefir
fyrirlitið heimskuna og yfir-
drepsskapinn í öllum þeirra
myndum.
Oft hafa frjálsiyndar skoðanir
átt í vök að verjast, en mest
hefir reynt á árvekni og þrek
fulltrúa þeirra skoðana síðast-
liðin 10—15 ár, og Já þá séra
Rögnvaldur aldrei á liði né, dró
sig í hlé. Þau ár hafa myndað
nýtt tímabil í framfarasögu ís-
lendinga hér vestra. Frjáls-
lyndir menn og konur hafa tek-
ið höndum saman og myndað
með sér félagsskap — sam-
bandssöfnuði — bæði hér í
borginni og í öðrum héruðum,
sem íslendingar byggja. Mætti
líkja þeim samtökum við blóm-
legt tré, sem vaxið hefir upp af
frækorni því, sem leiðtogar
frjálsrá trúarskoðana hafa sáð
í hjörtu almennings; tré, sem
þiátt fyrir aðköst og ormanag,
“blómgast og vex og æ blóm-
lcgra rís”, og ná greinar þess
víöar og víðar, unz allir íslend-
ingar finna þar skjól skoðun-
um sínum.
í skjóli þeirra greina verða
ágreiningsmálin jöfnuð, Hjaðn-
ingavígin hætta, en hönd þrýst-
ir hendi með samúð og bróður-
hug og nýjum skilningi á til-
gangi lífsins. Þá rennur upp
“þessi fjarlæga fagnaðarstund”
þegar “hver maður þorir að
þekkja sinn skjöld”.
Tuttugu og fimm ára starf
þitt, séra Rögnv. Pétursson,
hefir flýtt fyrir komu þess dags,
og það var í tilefni af því, sem
oss langaði að heiðra þig, lang-
aði að geta þó látið þig sjá, að
við kynnum að meta þann
mann, sem hefir á merkinu
haldið, þann mann, sem hrædd-
ist ei kúgunarvaldið, en fjórð-
ung aldar stóð fremstur á verði,
með fánann á lofti og brugðnu
sverði, og brá ekki hót, þó að
hundrað biði, mót hverjum ein-
um af voru liði, en mútur og
hótanir, hræsni og lýgi lét
hröklast úr margra alda vígi.
Sem leit ekki um öxl eða
hopaöi á hasli, þó tjallarnir nötr
uðu af útburðarvæli, og fór
aldrei krók, þó kelda biði, en
komst samt yfir með fylktu liði,
og vildi æ reyna að “brjótast
það beinna”, mót brekkunni
ha>rri, það gengi ei seinna.
Þann mann sem ætíð var á-
hlaupi búinn, og óð yfir fljótin,
ef skaddaðist brúin, og stóð æ
á verði, sem vissi um friðinn, er
varaði oft skamt, þó sett væri
griðin, svo þó klukkan hjá Rúss
um yrði eitt, en okkar tólf, það
sakaði ei neitt, því fylkt stóð
liðið, og fremstur á verði var
foringinn góði með brugðnu
sverði.
Það er öllum vinum og sam-
verkamönnum séra Rögnvald-
ar mikið gleðiefni, að sjá og
vita, að eftir heilan aldarfjórð-
ung er eggin jafn hvöss og fyr,
fóturinn jafn traustur, sjónin
jafn skýr, hugurinn jafn ó-
deigur og hendin, sem sverðinu
"heldur, jáfn óskeikul.
Við getum ekki framborið
betri ósk íslenzkri þjóð til heilla
en að honum endist kraftar og
aldur að sjá þær hugsjónir, sem
hann hefir barist fyrir, sigrandi
af hólmi ganga, — takmarkinu
náð, — landinu, “þar sannleiki
ríkir og jöfnuður býr”, sem er
hin “friðkeypta ættjörð hvers
frjálsborins manns”.
Ávarp Sigfúsar Halldórs frá
Höfnum.
Kæri séra Rögnvaldur!
Það hefir verið sagt svo
margt fallegt, svo margt mak-
legt og satt, um starf þitt á síð-
astliðnum 25 árum, af ræðu-
mönnum, mér undanförnum í
kvöld, og það hefir verið svo
vel sagt; af svo langtum ágæt-
ara viti og þekkingu, en í hug-
skoti mínu felst, — þótt eg á
hinn bóginn sé þess fullviss, að
samúð mín með starfsemi þinni
aJJri, sem til sannrar menning-
ar hefir miðað, sé ekki minni
en annara manna, — að það
virðist vera að róa yfir ána til
þess að sækja vatn, að kalla á
mig til ræðuhalda. Enda myndi
pg ekki að því flana, ef mér ekki
fyndist óhæfilegt að héðan væri
haldið í kvöld, svo að þér bær-
ist engin sérstök kveðja, í við-
urkenningar- og þakklætisskyni
fyrir einn allra veigamesta þátt
inn í ^tarfsemi þinni í þágu
Vestur-íslendinga og alls þess
sem íslenzkt er.
Þegar ísland hvarf ykkur og
foreldrum ykkar sjónum, þá
var heimili mist og ættartengsli
slitin. Gróður gamallrar menn
ingar rifinn upp með rótum. Þá
var haldið úr öruggri höfn heim-
ilisfestu og rótgróinnar sið-
venju, í vafasama framtíðar-
lendingu. Þegar henni var náð,
hófst hlífðarlaus barátta fyrir
einföldustu Kfsnauðsynjum:
matnum og heimilinu. Til þess
aö þessir einstaklingar yrðu
ekki eins og vinur minn ógleym
anlegur, Jóhann Sigurjónsson,
sagði svo undursamlega, eins
og “reikult og rótlaust þangið,
er rekst um víðan sjá, svo
straumar og votir vindar, velkja
því til og frá”; svo að þeir
fyndu ekki eins sárt til lamandi
áíirifa einstæðingsskapar og
skilningsleysis, varð að brúa
hvldýpið; bæði milli þess, sem
tapað var, og þess sem vinnast
þurfti; og milli allra einstak-
linga þessa fámenna hóps, sem
dreifst hefir um alt þetta mikla
meginland. Þess vegna voru
íslenzku blöðin stofnuð. Og því
hlutverki þeirra er langt frá því
lokið enn, þótt sumum finnist
máske vera farið að síga á
seinni hlutann.
En maðurinn lifir ekki á einu
saman brauði. Eigi það að
vera nokkurt líf, þá verður hann
að hafa meira en matinn að
vínna fyrir. Hánn verður að
hafa hugsjónir til þess að lifa
fyrir. Vegna þess að þú hefir
viðurkent þetta, erum við sam-
ankomin hér í kvöld. En þú
sást að þær hugsjónir, sem þú
og ýmsir ágætir samherjar þín-
ir höfðu barist fyrir, yrðu eins
og vængstýfðir fuglar, sem velt.
ust í forinni, öllum lýð að á-
troðningi, ef enginn vegur væri
fyrir þær út á meðal manna.
Þú skildir, að týndur er tvístr-
aður her. Að hreyfingin í átt-
ina til skoðanafrelsis, myndi
lognast út af og deyja, þegar í
fæðingunni, ef ekkert væri
málgagnið til þess að halda í
henni lífinu; og dreifðum á-
hr.ngendum hennar saman.
Vegna þess var það, að þú og
nokkrir ágætir vinir þínir, sett-
ir þig í það samband við Heims-
kringlu, sem henni hefir orðið
til heilla, og lesendum hennar
einnig, að eg fullyrði, þótt mér
sé málið skylt sem stendur. Þú
hefir sjálfur af því hlotið ýmis-
legar álögur, erfiði og óþökk.
Eri eg veit að þú telur ekki eft-
ir bardagann fyrir góðum mál-
stað. Telur ekki eftir þér stíma-
brakið, né heldur skeinurnar,
sem þú hefir hlotið. Því þú
veizt það eins vel og eg, að þeg-
ar reikningarnir verða gerðir
upp að háðri hildi, þá verða ekki
vindhöggin talin okkur til áfell-
is né spjótalögin, sem geiguðu.
Op skarðar verjur, og höggnar
hlífar ekki færðar okkur til
retknings: Þá verður það eitt
ti! reiknings fært, sem áunnist
hefir.
Ketilsmiðurinn ódauðlegi frá
Bedford, John Bunyan, segir
frá höll Mylord Understand-
ing á einum stað í “Pílagríms-
för” sinni. En sá var gallinn,
að höfðingjanum Diabolus hafði
tekist að loka svo öllum glugg-
um og dyrum á þeirri höll, að
þar smaug engin glæta inn eða
út.
Og væri hér ekki víðsýnt og
frjálslynt íslenzkt málgagn, og
ÞJE R SE M NOTIÐ
TIMBUR
I^AUPIÐ A F
The Empire Sash and Door
COMPANY LIMITED
Birgðir: Henry Ave. East. Phone A 6356
Skrifstofa: 5. Gólfi, Bank of Hamilton
VERÐ GÆÐI ÁNÆGJA.
héldi það ekki í sömu átt og
Heimskringla gerir, þá væri
jafn-rambyggilega lokað • dyr-
um á höll skilningsins fyrir
fleygum hugsjónum Vestur-ís-
lendinga, og Bunyan segir að
Diabolus gert hafi.
Eg segi þetta ekki af því, að
eg er ritstjóri Heimskringlu
sem stendur. Um mig skiftir
engu máli. Heldur af því að
eg veit, að Heimskringla stefn-
ir nú í rétta átt, þótt af veikum
mætti sé. Að hún er á þeirri
braut, er þér að þakka meira
en nokkrum öðrum manni. Og
því hefi eg sagt þessi orð, að eg
vil að lesendum skiljist, hve
mikilvægt verk1 þú hefir þeim
unnið, með því að koma Hkr.
á þá braut og halda henni þar.
Því víki hún af henni, eða deyi,
þá á sá félagsskapur, sem hún
nú styður, tæplega Jangt á ó-
minnisvaðið. Eg veit að menn
eru of sljóskygnir á þetta, en
eg vil að þeir verði þar jafn-
glöggskygnir og þú.
En fyrir alt þetta; fyrir
hiartalag þitt til íslenzkrar
menningar og samlanda okkar
bér í álfu; fyrir miklar persónu-
legar álögur, áhyggjur og fórn-
fýsi; og síðast en ekki sízt fyr-
ir óbilandi bjartsýni á framtíð
og verkefni blaðsins okkar
allra, áttu æfinlega þakklæti
skilið. Það er sú þökk, sem eg
flyt þér hér í nafni Heims-
kringlu og þeirra sem henni
unna.
Mannalát |á Islandi.
Látinn er í Reykjavík Jón Jakobs-
son landsbókavöröur, hálfsjötugnr
að aldri.
Nýlega er látin á sjúkrahúsi i
Kaupmannahöfn Esther dóttir Sig-
uröar læknis Magnússonar; mesta
myndarstúlka nálægt tvitugu.
11. júní andaöist merkisbóndinn
Stcfán Magnússon á Flögu i Vatns-
dal, 87 ára gamall, fæddur 3. júní
1838. Æfiágrip hans ásamt mynd
aí honum er í ÓÖni 1920.
^♦♦^♦♦^♦♦♦♦^^♦♦♦♦♦♦^♦♦^♦♦^♦♦^♦♦^♦♦^♦♦^♦♦^♦♦^♦^^
A. ♦!♦
T
T
T
T
♦:♦
f
T
T
T
T
♦!♦
^^♦❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖T
| Swedish American Line |
t HALIFAX eða NEW YORK
[♦ E/S DROTTNINGHOLM I0l"4kfnCE/S ST0CKH0LM
►♦ Cabin og þriðja pláss ÍSLANL/O 2. og 3. pláss
£ ÞRIÐJA PLÁSS $122.50
£♦ KAUPIÐ FARBREF FRÁ NÆSTA UMBOÐSMANNI EÐA
SWEDISH AMERICAN LINE
470 MAIN STREET,
f
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
t
❖
T
❖
f
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
♦♦♦
T
i
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
♦!♦
islendingadagurinn.
Þrítugasta og sjötta þjóðhátíð Islendinga í Winnipeg-borg.
River Park
Laugardaginn Fyrsta ágúst 1925.
Byrjar hl. 9.30 árdegis. Inngangur 35c, Börn 10-15 ára, 15c
PROGRAMM:
BJÖRN PJETURSSON
forseti dagsins.
Ræðuhöld byrja kl. 2.30 síðdegis.
Ávarp.................forseti dagsins
Kveðja....................Fjallkonan
“Ó, guð vors lands” . . Hornleikaflokkur
MINNI ISLANDS
I
Ræða................Einar H. Kvaran
Kvæði........... Sig. Júl. Jóhannesson
MINNI VESTURHEIMS.
Ræða................B. L. Baldwinson
Kvæði...............Einar H. Kvaran
MINNI VESTUR-ÍSLENDINGA.
Rræða........^ . . . Dr. B. J. Brandson
Kvæði...........Þorst. Þ. Þorsteinsson
I. ÞÁTTUR.
Byrjar kl. 9.30 f. h. — 69 verðlaun veitt.
Hlaup fyrir unglinga frá 6 til 16 ára —
ógift kvenfólk, ógiftir menn, giftar kon-
ur og giftir menn, aldraðar konur og aldr-
aðir menn, “horseback race”, “sack race”
/ “Wheelbarrow race”, “Three legged race’
Börn öll, sem taka vilja þátt í hlaupun-
um, verða að vera komin á staðinn stund-
víslega kl. 9.30 árdegis.
II. ÞÁTTUR.
Byrjar kl. 12,30 síðdegis.
Verðlaun: gull- silfur- og bronzemedalíur
x 100 yards; Running High Jump; Jave-
lin; 880 yards; Pole Vault 220 yards;
Shot Put; Running Broad Jump; Hop
Step Jump; 440 yards; Discus; Standing
Broad Jump; einnar mílu hlaup.
Fjórir umkeppendur minst
taka þátt í hverri íþrótt.
verða að
Sérstök hlaup fyrir alla 100 yards.
— Verðlaun: Silfurbikarinn gefinn þeim
sem flesta vininga fær (til eins árs). *—
Skjöldifrinn þeim íþróttaflokki, sem flesta
vinninga hefir. Hannesarbeltið fær sál,
se mflestar glfmur vinur.
Barnasýning byrjar kl. 1.45.
Þrenn verðlaun.
III. ÞÁTTUR
, Byrjar kl. 5 síðd.
Glímur (hver sem vill); góð verðlaun.
Aflraun á kaðli milli bæjar og utan-
bæjarmanna.
Verðlaunavalz byrjar kl. 8 síðdegis;
Verðlaun: $10.00, $6.00, $4.00.
Hornaleikaflokkur spilar á undan og
meðan á ræðuhöldum stendur.

:
T
♦;♦
♦!♦♦:
Forstöðunefnd.
B. Pétursson forseti; E. P. Jónsson vai"a- forseti; A. R. Magnússon ritari; O. Björns
son vararitari; S. B. Stefánsson féhirðir; Gréttir Jóhannsson varaféhirðir; Stefán
Eymundsson eignavörður; Dr. M. B. Halldórsson, Th. Johnson; Friðrik Kristjáns-
son; Ásbjörn Eggertsson; Benedikt Ólafsson; S. Halldórs fráHöfnum; J. J. Bíldfell
t
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
♦;♦
t
♦;♦
t
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
T
X
T
T
T
♦;♦
t
T
T
T
t
T
X
*❖«*❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖❖