Heimskringla - 06.04.1927, Blaðsíða 1

Heimskringla - 06.04.1927, Blaðsíða 1
XLI. ÁRGANGUR. WINNIPEG, MAN, MIÐVIKUDAGINN, 6. APRÍL 1927. NÚMER 27 i t-omwm-o-mL^ .>mm>omm>o< »i«»<i«»o«»{i«b n , CANADA! _» <"»<><•_¦»<<-_¦_»>'.___•.(<-_¦_»(> «¦¦»<>mm>(><«¦¦»>(>'__—»<>.___».(>.___»<>-__¦» t>'«_-»- i'Yá Sambandsþinginu. Vikuna, sem leið, snerust umræð- urnar i sambandsþinginú, langmest trai réttarstöðu Canada gagnvart Bret landi. Halda þær umræSur enn á- íram. Eiga þær rót sína aS rekja til samveldisstefnunnar á Bretlandi i haust, er þangað íór íorsætisráö- herra Canada, Rt. Hon. Mackenzie King, sem menn muna. Samkvæmt fregnum frá Ottawa. þótti langmest koma til ræSu hr. Jos- eph Thorson's, þm. MiS-Winnipeg sySri, af öllum þeim ræSum, sem haldnar voru þann þingdag, fimtu- claginn 31. marz. Er Thorson mjög sérfróSur um rikisréttindi. Hermir fregnin, aö hann hafi í ræSu sinni eingöngu haldiS sér viS gagnrýni á yfirlýsingunni um jafnræ'ði, sem kom þar í áliti milliríkjanefndar sam- veldisins. KvaS hann þessa yfirlýs- íngu í mótsögn viS sjálfa sig, og skýrði hana í ljósi núgildandi alþjóS legs réttarfars.. Canadiska sambands- þingiS kvaS hann háS parlamentinu forezka, af tveim ástæSum. I fyrsta lagi sökum eSlilegrar til- íinningar á þá átt, er stafaSi af meS- vitundi um, aS parlamentiS brezka hefSi skapað canadiskt þjóSerni; og í öSru lagi sökum þess, er væri í iögum, að Canada sé háð löggjafar- valdi parlamentsins, sem eitt hefir vald til þess aS breyta stjórnarskrá Canada. Aður en aS hægt sé aS segja, aS þaS jafnræSi eigi sér staS, er loTáS var af samveldisstefnunni, kvað hann nauðsynlegar þessar breytingar á stjórnarskránni: 1) Að leysa Canada undan umsjón og yfirráðum brezka þingsins. 2) Að sambandsþingi Canada sé veittur réttur til löggjafar um utan- ríkismál landsins. 3) Að Canada sé gefið fullt fram- kvæmdarvald um eigin löggjöf, og til þess að banna áfrýjanir til hæsta- réttar Breta, samkvæmt óskum Can- adamanna. 4) Að Canada sé veittur réttur tit þess að breyta stjórnarskrá sinni, án <>«>J>»0^»<0 þess að skjóta því undir álit brezka þingsins. * * * LeiStogi vör'kamannaflokksins, J. S. Woodsworth, hafði haldið hríf- andi og gamansama ræöti. um alræð- istilhneigingu brezkra stjórnarvalda 't nútíð og fortið, og vakti almennan hlátur á kostnað dómsmálaráðherr- ans, Hon. Ernest Lapointe, með þvi að fræða hann um þaS, að sökum þess aS Canada mætti ekki annast sína eigin utanrikislöggjöf, þá væri sjálfur dómsmálasáSherrann ekki lengur canadiskur þegn, er hann væri kominn út fyrir þriggja mílna land- helgina, nú, er hann legSi í leiSang- ur sinn til Astraliu. Ur því væri hann háSur brezkum lögum. * * * C. H. Cahan, frá Montreal (cons.) hafSi haldiS langa og ítarlega ræðu, og reynt að leiSa í ljós hagkVæmar ástæSur fyrir því, aS jafnræSi gæti ekki átt sér staS. Ef því yrði kom- ið á, þyrfti að afmá brezka löggjöí um kaupskipasiglingar, sjóliðsdóm- -tnuuo So jB}}3imsæt{ [i; unfXjjB 'ejojs mikilvægustu málefni, og yrði þá aS semja canadisk í staðinn. En til þess þyrfti hina mestu stjórn- mennsku. * * * E. J. Garland (U. F. A., Bow River, Alta) sýndi fram á, að það hefði ávalt verið svo til ætlast, jafn- vel fyrir þann tíma, að fylkja- samsteypan komst hér á, aS Canada yroi algerlega sjáhstætt riki. Vís- aSi hann til ummæla þeirra manna, er aS samsteypunni stóðu, sínu máli til stvrktar. Frá Saskatoon barst sú fregn í igær, að verkfræSisrannsóknarstofa Canada (The Engineering Institute of Canada, hafi árið 1926 veitt Plum mer-heiSurspeninginn úr gulli, þeim Þorbergi prófessor Thorvaldson og C. J. Mackenzie háskóladeildarstjóra, báðum viS hásköla Saskatchewanfylk is. fyrir að finna orsaklr til f'úa í steinsteypu og ráða a7> nokkru leyti bót á honuni. Erlendar fréttir brjóta þau. I'á er kemur aS hinum bænum, er það á allra vitorði, sem eitthvað hafa fylgst meS skrifum Mr. Kent's, a'ð hann hefir ekki mikið dálæti né álit á Mr. Coolidge. Ennfremur hefir mikiC veriS um þaS talað, að forset— inn numi mjög hafa æst á móti sér landbúnaðarstéttina i Bandaríkjun— um, er hann hratt McNary-Haugen frumvarpinu fyrir Ætternisstapa. — Mun honum og ráðuneyti hans hafa litist svo, að eitthvað yrði til bragðs aö taka til þess að bjíðka bændur, og kom þeim í hug að snjallast væri að forsetahjónin skyldu taka sér sum- ardvöl vestra í landbúnaðarfylkjun-, imi, mitt á meðal bændanna. Mr. Kent telur að þetta muni reyn- ast hið mesta þjóSráð fyrir forset- ann, enda kveSur hann ráðin enn dýpra lögð, nefnilega á þánn veg, að nú sé ráðuneytifS að sjóo'a saman eitthvert málamyndarfrumvarp til hjálpar bændum, er forseti eigi aS hafa lauslegt uppkast að í vasanum vestur. Undireins og hann sé seztur að á sumarbústaðnum, eigi svo aS smábjóöa helztu forkólfum bænda og ritstjórum bændablaða heim til for- setans, og leita álits þeirra um hiS nýja frumvarp, einnig til mála-< mynda. Karlamir muni flestir bíta á agniS og forsetinn fái þarna rokna auglýsingu fyrir sig og sínar skoSanir; sannfæri bændur með vin- gjarnlegu og ljúfu viSmóti, án þess að binda sig þó á nokkurn hátt. BlöS repúblíkana muni um miðsumar verða útsteypt í tröhstórum fyrir- sögnuffi: "Forsetinn vinnur Vestur- landið" o. s. frv., og halda uppi lát-n lausu moldviðri af gumi og skjall- yrSum. Endirinn verði svo sa, aS forsetinn muni snúa heim austur i haust hálfu vinsælli en nokkru sinni fyr. Hjálparlöggjöf bænda muni hann aldrei að eilífu beita sér fyrir, enda þurfi hann þess ekki.. Hann þurfi einskis annars en einhverja beinagrind, sem hægt sé að búa í hátíðaslæður til bráSabirgða. Til þess fari hann með frumvarpið vest- ur. — Verður fróðlegt að sjá, hvernig þessi spádómur Mr. Kent's rætist. í stjórn- komandi —x- Bandaríkin. Ymsir lesendur Heimskringlu kann ast sjálfsagt viS Frank R. Kent, eða muna eftir því, aS hans hefir hér ver 'S getið sem einhvers pennafærasta hlaSamanns í Bandaríkjunum. Hann «r einn af aSalmönnunum við stór- Waðið "Sun' í Baltimore. Hefir hann nýlega ritað smágrein í viku— blaðið "The Nation", um undirbún- m&f næstu forsetatilnefningar. En pær eru nú orðnar býsna ofarlega á baugi. Eins og menn muna, stóð hin óg- uríegasta orrahríð við síSustu til- nefningar milli demókrata innbyrS- W, um forsetaefni. Var grinnnasti oardaginn háSur milli fylgismanna Alfred Smith, ríkisstjóra í New York og William McAdoo. Endaði það meS því aS hvorugur fékk útnefn- mgu, sem lesendum mun í fersku minni, og hnekkti þetta rifrildi stór- mikiS áliti demokrata, og tækifæri flokksins aS koma aS forseta. — Mr. Kent heldur því fram, aS slíkt muni ekki koma fyrir aftur, og spáir hann því, þótt vitanlegt sé, að geysi- mikmn hug hefir McAdoo á aS ná utnefningu, og sömuleiSis að margir hafa spáð þvi, ag allsherjar tilnefn^ mgarfundur demókrata, sem í vænd- Um er' muni fara á sömu leið og hinn fyrri; verða einungis enn grimmari hinum síöasta. Færir Mr. Kent þau rök til síns máls, að nú muili demó- kratar koma sér saman um að við- hafa hina svonefndu "favorite son" aðferð til tilnefning'ar. l'.r lu'tn falin í því, að hvert ríki., sem getur því á nokkurn hátt vi<S koniið, velji eiuhvern "uppáhaldsson" þess ríkis, til þess að sækja tim tilnetningu, og skuldhindi alla fulltrúa þess rikis. að styðja tilnefnúigu hans á alIsherjarH fundi flokksfulltrúanna. Alitur Mr. Ketit, að þá muni til fyrstu atkvæða- .greiSslu gangá 16 forsetaefni, og að þessi aöferð muni þegar við fyrstu atkvæðagreiðslu draga miklu fleiri atkvæði frá McAdoo en frá Smith, svo mörg, a.'S McAdoo sé þar með úr tilnefningarsögunni, en að Smith mtuii aftur á móti þrátt fyrir þessa aðferð fá utn 300 fulltrúaatkvæði viS fyrstu atkvæðagreiöslu, og þá mum hin atkvæðin fljótlega falla í hans skaut. Enda kveður Mr. Kent þao' einlægustu ósk allra hinna skynsöm- ustu og víSsýnustu demóikratR. — Mun þaS og nær sanni, því aS aðal- mótbáran gegn Smith er frá ofstækis blindum mótmælendum, af því hann er kaþólskur, og frá ofstækisfullum bannmönnum, af því að hann hefir hreinskilnislega látið í ljós, að hann sé ekki bannsinnaður, þótt ekki muni honum hafa veriS brugSi'ð um að Arsfundur íþrótta- félagsins Sleipnir. Sleipnir, íslenzka glimufélagiS, hélt ársfund sinn í neSri sal Goodtempl-^ arahússins mánudagskvöldið 4. apríl sioastliðinn. Var fundurinn ágæt- h'Sa sóttur og gaf þar á að líta harð- snúna sveit hraustra drengja. Voru allir einhuga um að tími væri til kom inn fyrir Islendinga hér að hefjast handa og hleypa nýju fjöri í iþrótta- 'ifið hér í bæ. Kváðu allir svo á, aS frá þeim degi skyldi islenzk karl- mennska og íslenzkur manndómur hefja nýja gullöld dáSa og drengskap ar. . Hófst fundurinn með skilagrein frá farandi stjórnar á verkum sínum fyrir liðið ár, og veik hún úr sæti við ágætan orðstír. Fundarstjóri var hr. A. P. Jó- hannsson kosinn í einu hljóði. Stýrði hann fundi af lipurð hnkilli og stjórn semi. Þá flutti Sigfús Halldórs frá Höfj, t:m snjallt erindi um íþróttir, tilgang þeirra og manndómsgildi, og hvers vænta mætti af iþróttastarfi Islend- inga hér í landi, þeim sjálfum og al_ þjóð ,til þroskunar. Var gerSur á- gætur rómur aS máli hans. Þá baS fundarstjóri Gretti Jó- hannsson aS bera fyrir fundinn frum varp aS endurbættum lögum félagsins- KvaS Grettir Jóhannsson það frurrt- varp vera verk sitt og nokkurra ann- ara manna, er ásamt ÖSrum meðlim- um Sleipnis, æsktu aS starfrækja fé- lagið á stærra sviði en glímuvellin- um einum. Var þaS lagafrumvarp samþykkt með smávægilegum breyt- ingum. VerSur félagið íeftir nýju lögunum), starfrækt á likan hátt og áður, en í stað þess að vera glímu- félag, verSur það þróttafélag Islend- inga í Winnipeg. Er tilgangur þess að vekja áhuga á allskonar likams- þjálfun hjá öllum Islendingum, kon-, um og körlum, ungum og gömlum. Skal félagið gangast fyrir allskonar líkamsvefnd meðal Istendinga, og er í ráoi aS fá hingað innan skamms einn ágætan iþróttakennara. til þess að æfa menn hér á íþróttanámsskeiði undir umsjón félagsins. Verður um l>að nánar getið siðar i vikublöðun- um íslenzku. \ Að lagabreytingunum afloknum var gengið til kosninga. I viður- kenningarskyni fyrir unniS starf í þágu íslenzkra iþróttamanna í þessu landi, voru í einu hljóði og með miklu lófaklappi þessir menn kosnir í heiSursstöður félagsins: Heiðursforseti: Jóhannes Jósefs- son. Heiðursvaratorseti: Asmundur P. Jóhannsson. Heiðursskrifari: Arinbjörn S- Bar dal. Þessir menn voru kosnir arnefnd félagsins fyrir starfsár: Forseti: J. Snædal. Varaforseti: G. Gíslason. Ritari: R. H. Ragnar. Varaskrifari: E. Haralds. Gjaldkeri: W. A. Jóhannsson. ' X'aragjaldkeri: R. Pétursson. EignavörSur: P. N. Johnson. Voru allir kosnir í einu hljóði ut- an varagjaldkeri og eignavörður. Þá er þessi tvö embætti voru ein óveitt, var þvilikt val góðra drengja í vali, að kapp mikiö hljóp í fundinn og var sú kosningahríS allhörð. UrSu áS-+ urnefndir menn hlutskarpastir eftir viSureign harða og langa. Endurskoðunarmenn voru þeir kosnir í einu hljóði: Asgeir Guð- johnsen og J. J. Samson. Bauð fundarstjóri að kosningum lolcnum hverjum er vildi aS taka til máls, láta í ljós álit sitt á framtíSar- starfsemi félagsins og gefa nýkosinni stjórnarnefnd vinsamlegar bending-j ar um þau mál, er félagiS hefSi fyrir höndum. Tóku nokkrir til máls og voru allir vongóðir um, að félaginu myndi i nálægri framtíS auSnast aS inna af hendi mikiS og farsælt starf. AS lokum þakkaSi fundarstjóri öll- iim viSstöddum komu þeirra og áhug.i fyn'r góSu málefni, og gat þess aS fjöldi manna hefSi þar á fundinum beSiS um inntöku í félagiS. Var þá fundi slitiS og fór hver heim til sín. R. H. Ragnat'. Vorið er komið. Loksins vægja frostið fer fold það hlægir líta. biður daginn draga af sér dauða.blæju hvíta. Hélumistrið læðist látt, leitar yztu stwnda. Sumars fyrsti boði brátt berst til nyrztu landa. Vors er gengur gyðja í hlað, gleymir mengið harmi. Hægt sér vengið hallar að hennar engilbarmi. Eftir þessi atlot hlý, Ástmál ragna' á allt er skráð árstíð gagnstætt hinni. Er sem fagni loft og láð lífsins magnaninni. Veðrið stillt, sem stúlka hlý stari' á pilt í laumi. Loftið milt ,og landið í logagylltum flaumi. Nætur tárin gagnsæ gljá, græða sárin valla, foldar hárum utan á ofan í bárum falla. Virðast spegill vötnin blá, — öllum hressing smæðum — vors Þar eygló syndir; sólin blessar yfir, í árdags messuklæðum. öll er' um landið lífsfrjó þá leidd, að vanda úr grandi; finna í anda ylinn frá alvalds haffdabandi. Vetri' er hallar, harkan dvín, horfinn allur snærinn, hug minn kallar heim til sín hjartkær fjallamærin. Álitsvæn, með ennisflúr, yfir mænir græði. Pötin glæný eru úr iðjagrænu klæði. Pyllt lífsmóði bláa ber blæju.móðu úða. Pögur móðir áa er í þeim móðins skrúða. Hvergi veit eg, vordýrðar, vígð af breyting tíða hreinni sveita.sæla en þar sést, þó leitir víða. Far um hérað hlýtt og vítt hvar sem er, á vori, alltaf sér þö nýtt og nýtt nærri í hverju spori. ' fjallaregin sjálf þar sjá sínar eigin myndir. Út af vegi ef þú snýrð og til beygir hliðar, skín þér heilög dala dýrð, draumblik eilífs friðar. Fjalla varðir vættum, með veturbarðar kinnar, aldingarðar eru og veð ættarjarðarinnar. Beint í fang ef andblær er og vilt þangað gæta, móti langar leiðir þér leggur angan sæta. Allt þér býður, er þú sér, inn í víða salinn, blómskrýdd hlíð og áin, ofan líður dalinn. Tindahallar töfraró tekur alla fasta. Innst í fjalla örmum þó er hið fallegasta. Þar, sem geimi fanna frá fljótin streyma og lindir, sælt er að dreyma' og dýrar sjá dularheima myndir. Þorskafcítur. 1 er hafSi atorku og dugnaS til heimilis- starfanna í svipuSum mæli sem Tr.vggvi bróðir hennar til starfanna lendis. Auk þess höfðu veriS keypt frá útlöndum brúku* skip,' samtah 64.000 smalestir. I smíðum voru um Þ linnæð'i td a. ^ °" ** h^ "°rskum útgerSarmönn. aSkast H si„ I T "^™ \™ 2900 smal. heima og erlendis 214 aoKast atsins í svo rikum mæli c<»m \u ¦ -, • ^, konum einum er gS ^l' M« '^ T» > þ" ^ **" hun a að norski ilotinn aukist ekki minna hafSi ástúð og umhyggjusemi i venjulega ríkum mæli til aS miSla ÖII um : sínum nánustu, þeim er hún gekk næsta ár en hið síSastliSna. Verzlunarfloti Svía hefir á síðast-, ! liðnu ári gengið saman um eitt skip 4nT!ðUrftna7sfUnl' ,? ^ ^ °? "** ™ 2°m Smá,estir' ™ kynnast henni meira' hafa bæzt 45 skip £ 49,000 smálestir, eða minna. Frú Kristjana Hafstein stendur þar af 41,000 smálestir brúkuð skip keypt frá útlöndum, 6300 smálestir Frú Kristjana Hafstein. Hún andaðist hér í bænum degi siðar en Sveinbjörni tónskáld, ára- tugnum eldri rúmum, níræð aS aldri, fædd í Laufási vi'S EyjafjörS árið 1836. Hún var alsystir Tryggva bankastjóra, dóttir séra Gunnars prests í Laufási (d. 1853, Gunnars- sonar prests í Laufási (d. 1828), Hall grímssonar smiSs á Kjarna, Jóns- sonar. En móSir hennar var Jóhanna dóttir Gunnlaugs Briem sýslumanns á Grund í EyjafirSi. Frú Kristjana varð þriSja kona Péturs amtmanns Hafstein k MöSruvöllum, móðir hinna mörgu og þjóSkunnu systkina; en Hannes ráSherra mttn lengst halda nafni ættarinnar á lofti. Eru allar dætur hennar löngu látnar á undan henni, en Gunnar bankastjórj og Marínó, fyrv. bankastjóri, lifa einir systkinanna. Frú Kristjana var frá- bær kona fyrir allra hluta sakir. Hún fvrir niínum sjónum frá kvnn„m , í unira aldri í svV x , - ' smiSabar heuna og 1500 smálestir sem k'h L J0S' ?" Þær:smiöaö- erlendi, En úr hafa geng. sem k olskir menn telja helg ið 46 skip, samtals 29,000 smálesír, kon nr P^ ^' u • - r . B Sh>'l'' iaI"ialS _V,UUU S en eitjra 2 ', '" •—".«»*>' af •* -> "tlanda 17,000 smálest- en e.nskæra goSv.la og mannúS. -ir. Um áramót voru í smiSum í Shkar konur e;ga ekki siSur en mik-| Sviþjóð 45,000 smálestir. Skipas^l- ¦Imenntn að teljast meðal beztu lands i„n sænski var um áramótin 1 347 000 ins barna —Timinn. Tr. Þ. Hitt og þetta. Skipastóll Norðurlanda. smálestir. Floti Dana hefir minnkað á árinu um 13 skip og 5000 smálestir. ViS hafa bæzt 21 skip á 34,000 smálestir. I'ar af 26.000 smálestir smíðaðar í Danmörku. 4200 erlendis og 3600 aS- keypt brúkaö. Frá hafa gengiS 34 skip á 39,000 smálestir, þar af selt Skipastóll NorSmanna var um síS- t!1 utIanda 35,O0O smálestir. I smíS- astliðin áramót 2,769,000 brúttó smá- um yoru um áramót 49,000 smálestir. lestir. osr haföi aukist um 8rí,000! FloH Dana var um aramót 1,077,000 og smálestir á árinu sem leiS. Vélskipa flotinn hefir aukist um 135,000 smá lestir, og 19 skip, eimskipaflotinn minnkaS um 40,000 smálestir og 15 skip og seglskipaflotinn minnkaS um 9000 smálestir og 4 skip. — Alls höfðu bæzt við ílotann 84 skip, sam- tals 231,000 smálestir. Af nýsmíð- uo'um skipum voru 11,000 smálestir smíSaðar í Noregi, en 156,000 er- smálestir. Norömenn hafa.þannig einir mun stærri flota en Svíar og Danir til samans. Og Osló er orínn mesta siglingaborgin á Norðurlöndum, aS því leyti að þar er skráSur meiri skipastóll en í nokkurri annari bor? í nefndttm þrem löndum. TVísir.)

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.