Heimskringla - 07.03.1934, Blaðsíða 3

Heimskringla - 07.03.1934, Blaðsíða 3
WINNIPEG, 7. MARZ 1934. H El MSKRINGLA 3. SÍÐA legan sorgarleik atburðanna, sem hann er að lýsa, finni höf- undurinn til sárrar og örvænt- ingarfullrar þjáningar og sumt af misfellunum séu eins og högl, sem hrjóta af augum hans, þegar hann hefir starað sig hálfblindan á eymdina. Þá ekki í Reykjavík. Svona lagað- ar öfgar eru aðeins lýti á góð- um skáldskap. Og einkum verða þær hvimleiðar, þegar þær eru leiddar fram í ósmekk- legum orðatiltækjum. í sögunni frá Nýja íslandi, sem er annars sönn og rétt- verður jafnvel fegurð hlutanna í ferðug lýsing á frumbýlings- augum hans eins og ólæknandi baslinu þar og vel gerð saga, sorg, af því að honum finstjlýsir höf. ágætlega tilfinningum skaparanum mistakast svo oftjTorfa Torfasonar, þegar hann með fegurðina. Það tekur'er að selja rollurnar sínar á frá um alla jörðina, þar sem I Konurnar eru sterkar og geta menn hafa farið. borið þungar byrðar, enda þykir Það virtist ekki að fornleifar! þeim metnaður í því að geta þessar tilheyrðu mjög fjarlægu tímabili því flest þau áhöld og vopn er fundust á Pitcairn, voru sömu tegundar og þau er brúk- uð voru á Tahiti og Nýja Sjá- landi, þegar hvítir menn fyrst komu þangað um miðja 18. öld. borið sem mest, maður sér oft sextán ára stúlkur bera 120 punda byrðar af akrinum, eða upp frá lendingar staðnum, upp í þorpið. Það hefir engin áhöld til flutninga, og ber þess vegna á sjálfu sér og kemur það mest fund, er því spursmáli þó ó- svarað, hvaðan sú frumþjóð vissulega gáfu samúðarinnar, uppboði, taka í hornin á þeim og hefir komið, er eftir skildi hin- fornmenjar; eða að sjá eymdina í eins átakan- leiða þær fram hverja af annari t ar ammstu legu ljósi og Halldór sér hana, jog svo tilfinningum hans, þegar.hvað af þeim hefir orðið. Það en til þess þarf hina kaþólsku | hann sér kýrnar leiddar úr garði|er um 800 mílur til Tahiti eyja- trú á merki krossins, sem eins og "stórar fávísar konur", | grúppunnar, sem er næst Pit- helstu fjölskyldurnar og skoð- Halldór hefir auðsjáanlega mist, og ókunnugir strákar ráku á^cairn, af bygðum eyjum. Svoiaði húsin. Þau eru öll eins Þrátt fyrir þennan fornleifaiá kvenfólkið. Einu sinni fengu eyjarbúar tvo múlasna, sem brúka átti til flutninga, en þeir drápust strax og hafa þeir ekki reynt til að fá sér nein áburðar dýr síðan. Sunnudaginn sem eg var í eyjunni heimsótti eg að gerast þá ekki um leið guð-'eftir þeim með ólarspottum. lastari. Svo keniur þessi ósmekklega það var ekkert heima tak að bregða sér á næsta bæ. Jarð- setning: "Um kvöldið eftir þetta fræðissaga suðurhafs eyjanna Hm siðasta bók H. K. L. dfttt honum &kM f hug' er lítt kunn> og allar hær bylt. fn' aó lesa bænirnar sínar, fremuringar og breytingar sem þar en maður, sem hefir tekið í hafa átt sér stað, eru mönnum hornið á guði almáttugum, b'tið meir en getgátur einar, kalppað honum á lendina, seltjenn sem komið er. hann og látið einhvern Bkeniti- Englendingur nokkur, að legri hátt, án þess' að sagan nafni Brodi, sem nokkru síðar er að sumu leyti snyrtilegar skrifuð, en margt af því, sem áður hefir komið frá höfundar- ins hendi. Höfundurinn er að verða vandvirkari en áður og fágaðri í framsetningu. Það leikur naumast á tveim tung- um, hvernig sem mönnum ann- ars fellur við Laxness, að hann á fáa samlíka meðal söguskálda vorra í snildarlegri stílgáfu, þar sem honum tekst upp. Stíllinn er með köflum svo ljóðrænn og áferðarfagur, ramaukinn og þrunginn af mælsku, að hrein u'nun er að lesa hann, að eins þess vegna — en þar að auki eru sögurnar oft geisihaglega settar saman og óneitanlega ^J ""^"e^nþá"hjá Laxness benda þær til að svipað, eða ,m á marga Qg er ^ þeim mun sargræti.! samkynja fólk hafi þar búið, um, eða mero-tréð, en mj'ög fá. Viður úr tafano trénu er gulur harður, og þykir hið besta efni til að búa til úr vönduð hús- gögn. Hið síðarnefnda (mero- tréð) er svart og er mjög líkt rósvið, það er mjög endingar- gott, og þolir betur en nokkur önnur trjátegund, áhrif lofts og raka. Fyrstu húsin í ný- lendunni voru bygð úr því, og þau hafa aldrei verið málu'ð, eða á neinn hátt varin fyrir áhrifum veðráttunnar. Jarðvegurinn er mjög frjó- samur; þeir sýndu mér akra, sem höfðu verið teknar af tvær uppskerur á ári, í tíu ár, Þér sem notið— TIMBUR KAUPIÐ AF THE Empire Sash & Door CO., LTD. Birjfiíir: Henry Ave. East Sími 95 551—95 552 Skrlfstofa: Henry og Argyle VERÐ - GÆÐI - ÁNÆGJA laginu, bygð á háum grunni Úr|°íS i^öin sýndist að vera eins bjálkum; tveir gluggar voru á rrjósöm, og er fyrst var sáð í hverju húsi, sinn hvoru megininana. Jarðvegurinn virtist að við innganginn, sem er á mHJj-|vera blendingur af vikurösku og um veggnum, er fram snýr. _|mold, ásamt miklu af járni, sem Rúmin eru hátt uppi, svo sitjaihmn rauði iitur Saf og vel til má undir þeim, en fyrir ofan^™- ^övgm eru mest megn daga á eyjunni, með þessu góða fólki, þá samt fundum vér til saknaðar að skilja við það og eg er viss um að vér munum geyma kæra minningu um sam- fundi vora, við þetta góða ný- lendu fólk, þó oss auðnist aldrei að sjá það framar." Wood, skipstjóri, hafði um- boð frá brezku stjórninni, til að semja við nýlendumennina um flutning af eyjunni, ef nokkur hætta sýndist að vera á þvíí, a^ hefði tapað neinu'. Þetta hefir höfundinum fund- ist fyndið, þegar hann skrifaði ;söguna og látið það flakka. — Hugsunin er sjálfsagt sú, að í raun og veru hafi Torfa Torfa en hér er komið sögunni, kom til Pitcairn, og skrifaði bók um dvöl sína á eyjunni. Hann gerði talsvert að því að rann- saka eyna, og hefir eftirlátið greinilegar upplýsingar um forn- syni þótt eins vænt um kind-jminJar þær er fundist hafa á urnar sínar og kýrnar eins og eynni. Hann segir meðal ann- guð almáttugan. En vel hefði ars * b°k sinni: "Það er engum mátt segja þetta á einhvern i vafa bundið að eyjan hefir verið skemtilegri hátt, án þess að bygð löngu áður en hvítir menn sagan hefði tapað neinu. |fundu hana; af öllum þeim forn- Og af slíkum smekkleysum leifum er fundist hafa þar, þau eru smá vindaugu til þess »¦ .basalt- °S grænsteinn 1« fá ÍT,n fpr^lrt loft Sænsur :eyjunni er aðems ein tegund, •eyjan væn ot iitn tu ao tram að fa mn ferskt lott bængur st)örfuCTlum sem hafa átt flvtJa binum stöðugt fjölgandi klæðin voru úr lérefti, bunu tiliai sporiunium sem naia att þar heima, frá fyrri tímum.; mnbyggjurum úr berki papirs-mórberja trésins, sem og hefir verið brúkað til klæðnaðar til þessa. í flestu'm húsunum var spegill og stöku Skriðdýr eru þar mörg, ormar |mikið unltai og ráðagerðir, varð og pöddur; sumar pöddurnar! í)að niðurstaðan, að öllu mundi fordierfa ávexti og gera þann-!óhætt fyrst um sinn' Því bað , ^Aoimi i« stor skaða, svo að helst er vesígmyndir, og í emu nusinu f ' 1 omogulegt að rækta nema viss- ar tegundir. Þegar vér vorum hluti. Laxness vantar aldrei lýsingarorð. Og honum virðist leika það í hendi, að skrifa hóflega og af hreinustu list, þegar hann vill það viðhafa. En svo skvettir hann sér alt í einu til af vekurðinni yfir á klúrasta brokk, þegar hann þykist þurfa að fara að skamma sunnudaga- skóla, trúarbrögð eða predika pólitískt innratrúboð upp úr þurru eins og sáluhjáparher- maður — eða hann seilist af- en svo, að hann þurfi að við- hafa slík ungæðisleg skrumara- brögð. Þrátt fyrir það, þótt flest af því, sem hér hefir verið sagt, séu mín Laxness séu svo yfirgnæfandi að misfellurnar séu honum auð- veldlega fyrirgefandi, einkan lega þar sem hér er um höfund karalega langt i samhkingar ^ ^ gem ^ . hröðum eins og þegar hann segir við ^^ eru m ^ að 1t n « • i « n i-i í-i tv> m.Aní Irtrtiri V» O -»^ tr\ *¦ konuna sem mest kysti hann úti á Atlantshafinu: legra, þegar þess er gætt að sem er á Tahiti eyjunum. A- honum eru gefnar betri gáfur höld og vopn er fundist hafa, eru að mestu leyti þau sömu, og Tahiti menn brúkuðu. En að geta sér til um hversvegna að þessir frumbyggjar hafa yfir- gefið eyjuna, er næstum ó- skammir, þá er það skoðun 1 m&gulegt. Það er sjáanlegt að að rithöfundahæfileikar | «yJan hefir smatt og smátt verið að minka. Stórstykki hafa hrapað úr henni, á ýmsum tím- um, þó langur tími kunni að hafa á milli liðið. Hið ægilega stórgrýti kringum hana, langt út í sjó, ber þess órækt vitni að svo hafi verið. Á eynni finnast til og frá leg- staðir, þessara frumstæðií frum- byggja, undir stórum tilhöggn- muni leggja niður barnaskapinn jafnóðum og honum fer fram í "Þú ert að deyja af ást, eins list sinni. og hundur". Og til frekari á- Fótatak manna mun áreiðan- réttingar þarf hann að bæta því lega þykja skemtileg bók eink- um hellu steinum, sem siáan- við, að þetta þurfi endilega að um fyrsta sagan af góðu stúlk- lega hafa verið lagðir ofan á vera "mórauður" hundur, sem unni, sem er mjög hóflega rituð b'kin. Litlar sem engar líkams- átt er við. Hvað skyldi frú skopmynd af smáborgaralegum le^ar hafa fundist í þessum Björg Þorláksson segja um slíka siðferðisrembingi "betra fólks" sálarfræði? Yfirleitt þykir í útkjálkaþorpi kringum alda- Halldóri Laxness gaman að þVí, mótin, þar sem illa feðraður að líkja mönnum við mórauða lausaleikskrakki verður til þess hunda. Þessi samlíking kemur a$ loka dyrum milli nákominna víða fyrir í skáldskap hans. — ættingja svo árum skiftir. Sagan af Nebúkaðnesar Ne- Sagan er eitt af því allra búkaðnesarsyni í lífi og dauða, besta sem Laxness hefir skrifað, er haglega tilbúin saga. Þessi og sýnir að hann hefir kýmni- persóna var maður, sem var gáfu' í ágætu lagi. íslenzkir les- slíkur einstæðingur í lífinu, að endur bíða eftir því með mikilli honum var ekki einu sinni unt eftirvæntingu að sjá hvað úr þess að sofa í kirkjugarðinum, Halldóri Kiljan Laxness muni nema eina nótt. Hann var svo Verða. — Lesb. Mbl. að segja etinn upp af mannfé- -------------—------ UPPREISNIN Á "BOUNTY' og NÝLENDAN Á PITCAIRN Þýtt af G. E. Eyford var amerísk stundaklukka, sem þó var eitthvað biluð og gekk ekki; þeir sögðu að sólin væri besta stunda klukkan og þeir þyrftu ekki aðra. Pólkið fór á fætur með sólar- uppkomu; þeir borða þegar þá svengir, sofa þegar þeir eru þreyttir, og í einu orði sagt nota tímann sem bezt til starfs, nema á sunnudögum, þá vinna þeir ekkert, en hafa guðsþjón- ustu samkomur tvisvar á dag. Eg borðaði miðdegisverð hjá John Adams, sem að þessu sinni var hafnsögu maður, en það er embætti sem þeir skift- ast á um. <Á borði var svínakjöt, berjamauk og sætar kartöflur. Sáldaður brauðávöxtur og kök- ur, og skorpusteik, sem eftir- matur. 01] nauðsynleg borðá- höld voru þar, svo sem: hnífar, gafflar, diskar og annað sem þénti til borðhalds. En eitt þótti mér vanta tilfinnanlega, en það var að hin góðmannlega hús- móðir og dætur hennar sátu ekki til borðs með okkur karl- mönnunum, en það er ekki Bið- ur hjá eyjarbúum að konur sitji að borði með karlmönnum, svo eg varð að láta mér það nægja. Matreiðslu ofninn er mjög sér- pöddur og ormar, sem mikið er kennilegur og hafði eg aldrei af þar í moldinni, hafi jetið altlséð slíkt áður. Hola er grafin slíkt upp til agnar. tmslr U jörðina, og er botninn þakinn munir úr steini, hafa og fundist j grænum pisang-blöðum; því á eynni, er hugsanlegt er að næst eru heitir steinar lagðir væru ennþá blettir á eyjunni, sem taka mætti til tæktunnar, en erfiðleikinn væri í því fólg- tilbúnir að sigla" burt frá eyj-jm. að skifta Því meðal Þeirra er unni, buðum vér um borð, eiir ! l'yrftu þess mest með, til af- mörgu af nýlendu. fólkinu og j n°ta. Fletcher Christian skifti hægt var að koma í bátana og.eyjunni í níu jafna parta. En þó vér hefðum aðeíns dvalið fáa' Frh. á 7. bls. þar ofan á, og þeir svo þaktir á sama hátt með grænum blöð- um, þar ofan á er það lagt, sem á að steikja, vafið grænum pis- ang blöðum. Svo eru nokkrir heitir steinar látnir í kring og svo er alt þakið blöðum, og laginu með há og hausi, og not- aður út í æsar með því að kryfja skrokkinn seinast og stela beinunum. En líf hans sjálfs var eins og brot úr lagi, "nöldur, sem altaf var að basla við að verða að tónum", en Pramh hepnaðist það aldrei. I Hann varð þess var að þess- Þessu er iyrirtaks vel lýst, en ar runirj sem hann nafði heyrt svo koma ýkjurnar: Presturinn, fra sagt> voru löllu hieldur mynd- sem jarðsýngur N. N. er náttúr- ir gem táknuðu: sólina, tunglið, lega gerður að aumasta loddara, fugla) og þar a meðal mjög illa sem jafnvel skammast sín fyrir gergar manna myndir. Auk að veita N. N. þessa þjónustu, þessara sannana fyrir því að einkanlega af því, að kirkjan er einhverntíma áður hefðu menn tjölduð "vlðhafnartjöldum í til- búið ^ eyjunni, voru honum efni af útför konsúlsins, sem gýnd steinSpjót) örvaroddar, og fram átti að fara síðar um dag- steiHaxir ,er fundist höfðu til og inn. Þó er ekki haft meira við ifra um eyna. en svo, að yfir honum er flutt Þessi fornmenjafundur, á líkræða.sem presturinn hafði þessari afskektu eyju, er all áður notað yfir "ómerkilegri merkilegur, enda vakti hann utanbæjarkonu í vikunni sem milíla eftirtekt, meðal fornfræð- leið". Þetta spaug um prestinn inga er fréttin um það barst út er áhrifalaust af því að það eru um heiminn. ýkjur. Eins er uto þá frásögn j>essar fornmenjar, sem fund- að N. N. hafi búið í "piano- ist hafa a pitcairn, svara að kassa, bak við nokkur salerni öllu leyti til þess, sem fundist niður við sjá". Slíkt þekkist hefir, sömu tegundar bæði í vestur á Kyrrahafsströnd, en Ameríku og Evrópu, og til og þént hafi sem einhverskonar hús áhöld. Þar finnast og klunnalega til- búin steinlíkneski, sem líklega hafa verið guðamyndir, og sem slík tilbeðin. Grafi maður nokk- uð í jörðina, er að finna til og frá undir sverðinum, steinspjót j loksins er holan fylt með mold og steinaxir og hnöttótta steina, j og torfalögð yfir. Maður gæti sem eru hér um bil pund aðhugsað sér að þannig tilreiddur byngd, sem brúkaðir hafa verið matur væri ekki lystu'gur, en sem kastvopn. iþað er alt annað, maturinn er Árið 1849 kom Wood skip- indæll og hreinn, því þessi lög, stjóri á skipinu "Pandora", til: undir og ofan á, af grænum eyjarinnar; hann hefir geÆið . blöðum, halda öllu stufi og ó- nána lýsingu af eyjunni og inn- | hreinindum frá því sem steikt byggjurum hennar, og högum er. Það er áætlað að taki hálf- beirra, eins og honum kom það an klukkutíma að steikja hænu fyrir sjónir. Hann segir meðal eða vænt kjötstykki á þennan annars í ferðasögu sinni á þessa ihátt leið frá því er hann sá og kynt- ist: "Unga fólkið lítur alt mjög vel út, sumt af því er sérstak- Næsta dag gekk eg upp á hæstu klöppina til að skoða vatnsbólið, það var svolítil lind, sem seitlaðist út úr berginu og lega fallegt. Það hefir alt dökk hafði myndað skál, eða þró, augu, og milt og góðmannlegt J þar sem það hafði í gegnum yfirbragð; það er vel limað, en aldirnar dropið niður á næstu nokkuð feitlagið, þó ekki til, bergsillu; þegar ekki var mikið óprýðis. Það gengur berfætt, j vatn tekið hélst vel við í skál- og sem afleiðing af slíku, hefir inni, en ef tekið var meira í það fremur stóra fætur. Hára- einn tíma en annan tæmdist liturinn er dökk brúnn, eða skálin. í þennan brunn sóttí svartur, sem er haldið gljáandi kvenfólkið neysluvatn sitt. með kókóshnetu olíu, sem er gerð ilmandi með lög úr "or- ange" blómstrum; stúlkurnar Af trjám var þar helst pan- dóras-tréð, indverskt fíkju-tré, kókóspálminn, brauðávaxtatré hafa hárið sett í hnút upp í.og hið fagra pisang-tré og ýms- hnakkann, án þess að brúka ar tegundir akasíu, orange og hárnálar, eða kamb til að halda lemon-trjáa. Þar er og te plant- því föstu'. an, svo eru þar tafani og ar- INNKÖLLUNARMENN HEIMSKRINGLU f CANADA: Árnes......................................................................F. Finnbogason Amaranth............................................................J. B. Halldórsson Antler..........................................................................Magnús Tait Árborg..................................................................G. O. Einarsson Baldur................................................................Sigtr. SigvaWason Beckville..............................................................Björn Þórðarson Belmont.......................................................................G. J. Oleson Bredenbury............................................................H. O. Loptsson Brown..............................................................Thorst. J. Gíslason Calgary..........................................................Grímur S. Grímsson Churchbridge..................................................Magnús Hinriksson Cypress River..........................................................Páll Anderson Dafoe......................................................................S. S. Anderson Elfros............................................................J. H. Goodmundsson Eriksdale................................................................Ólafur Hallsson Foam Lake..............................................................John Janusson Gimli..........................................................................K. Kjernested Geysir..................................................................Tím. Böðvarsson Glenboro............................................'..........................G. J. Oleson Hayland..............................................................Sig. B. Helgason Hecla..............................................................Jóhann K. Johnson Hnausa..................................................................Gestur S. Vídal Hove....................................................................Andrés Skagfeld Húsavík..................................................................John Kernested Innisfail..........................................................Hannes J. Húnfjörð Kandahar................................................................S. S. Anderson Keewatin..............................................................Sigm. Björnsson Kristnes..................................................................Rósm. Árnason Langruth....................................................................B. Eyjólfsson Leslie..................................................................Th. Guðmundsson Lundar........................................................................Sig. Jónsson Markerville....................................................Hannes J. Húnfjörð Mozart........................................................................Jens Elíasson Oak Point............................................................Andrés Skagfeld Oakview..........................................................Sigurður Sigfússon Otto............................................................................Björn Hördal Piney........................................................................S. S. Anderson Poplar Park..........................................................Sig. Sigurðsson Red Deer........................................................Hannes J. Húnfjörð Reykjavík....................................................................Árni Pálsson Riverton............................................................Björn Hjörleifsson Selkirk..................................................................G. M. Jóhansson SteepRock..................................................................Fred Snædal Stony Hill..................................................................Björn Hördal Swan River..........................................................Halldór Egilsson Tantallon................................................«............Guðm. Ólafsson Thornhill..........................................................Thorst. J. Gíslason Víðir........................................................................Aug. Einarsson Vancouver........................................................Mrs. Anna Harvey Winnpegosis................................................................ Winnipeg Beach....................................................John Kernested Wynyard..................................................................S. S. Anderson f BANDARÍKJUNUM: Akra....................................................................Jón K. Einarsson Bantry....................................................................E. J. Breiðfjörð Belingham, Wash.............................................John W. Johnson Blaine, Wash...............................................................K. Goodman Cavalier..............................................................Jón K. Einarsson Chicago: Geo. F. Long, 2428 Hamlin Ave., Logan Square Sta. Edinburg..........................................................Hannes Björnsson Garðar..................................................................S. M. Breiðfjörð Grafton................................................................Mrs. E. Eastman Hallson..............................................................Jón K. Einarsson Hensel....................................................................J- K. Einarsson Ivanhoe..........................................................Miss C. V. Dalmann Milton......................................................................F. G. Vatnsdal Minneota........................................................Miss C. V. Dalmann Mountain..........................................................Hannes Björnsson Point Roberts......................................................Ingvar Goodman Seattle, Wash.....................J. J. Middal, 6723—21st Ave. N. W. SvoW....................................................................Jón K. Einarsson Upham....................................................................E. J. Breiðfjörð The Viking Press, Limited Winnipeg Manitoba

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.