Heimskringla - 15.05.1935, Page 1

XLIX. ÁRGANGUR
WINNIPEG, MIÐVIKUDAGINN, 15. MAÍ, 1935
NUMER 33.
Mussolini sendir fleiri hermenn til Ethíópíu
Róm, 14. maí — Mussolini
sendi um síðustu helgi 200,000
hermenn á ný til Ethiopíu í
Afríku. Undir vopnum >er sagt
að hann muni hafa þar í lok
þessarar viku um 950,000
manns.
í ræðu er hann hélt í Róm í
gær, kvað hann óumflýanlegt,
að ítalía væri þar við öllu búin.
Haile Selassie sá er ríki ræður
þar, sagði Mussolini að væri alt
annað en auðsveipur. #
Prá Ethiópíu kom orðsend-
ing í fyrradag til Genf um að
ÞjóðaJbandalagið yrði tafarlaust
að skerast í leikinn; framferði
ítala væri að stofna beims-
friðinum í hættu.
Á fundi Þjóðaba,ndalagsins
fluttu Bretar tillögu eftir þetta
um að leggja ágreiningsmál
landanna fyrir fund og reyna
með því að stýra hjá stríði. Var
Mussolini ekki um þá tillögu, en
sá þó sitt vænsta, að vera með
henni, ekki sízt vegna þess að
Frakkar fylgdu Bretum að máii
Ef til ófriðar kæmi er sagt að
Ethiópía eigi von á aðstoð frá
Tyrkjum.
Nema því aðeins að Þjóða-
bandalagið geti komið í veg fyr-
ir það, er búist við stríði þarna
með september-mánuði.
Tyrkinn vaknar
Krefst leyfis að víggirða
Dardanella-sundin
London, 14. maí — Á fundi
Balkan þjóðanna í Búkarest í
gær, kváðust Tyrkir ætla að
fara fram á það að fá leyfi til
þess að reisa við aftur vígin við
Dard anella-sundin.
í Lausanne-friðarsamningun-
um eftir stríðið, var Tyrkjum
bannað að hafa nokkurn herút-
búnað á strandlengjum sín-
um bæði austan og vestan meg-
in við Dardanellasiundin.
Jafnframt því að víggirða
sundin aftur, er Tyrkland að
fara fram á að reisa varnar-
múra á landamærum sínum og
Búlgaríu.
Ef vestrænu þjóðimar leyfa
Þýzkalandi og Búlgaríu að her-
væðast eins og þessi lönd hafa
í hyggju og séu nú að gera,
segist Tyrkland einnig hafa rétt
til að auka herafla og hervarnir
sínar.
Bretum og Frökkum finst
fátt um þessa hernaðarvakn-
ingu Tyrkjans.
FREGNSAFN
Afhending heiðursmerkja
Afhending heiðursmerkja, er
konungur veitir um hver ára-
mót, fer vanalega fram í þing-
húsinu í Ottawa með mikilli
viðhöfn nokkrum mánuðum
seinna. Ein slík athöfn er nú
nýafstaðin í Ottawa. Voru all-
ir er sæmdar nutu kvaddir til
Ottawa 5. maí síðast liðinn, og
afhendi landstjóri, Bessborough
lávarður þeim heiðursmerkiti
með vanalegri viðhöfn. í hópi
þeirra er sæmdir voru, var einn
íslendingur, Mr. Sveinn Thor-
valdson og var hann þama við-
staddur.
* * *
um sér, að kenna að ekki væri
betur ástatt með atvinnu, en
raun væri á. Það væri sagt, að
þetta land, væri tækifæranna
land. En þrátt fyrir það gætu
! menn ekki fengið neitt að gera
hvað sem í boði væri og hvað
mikið sem stjórnimar reyndu til
að bæta úr atvinnuleysinu, af
því að peningavaldið notaði
ekki sérréttindin, sem það hefði
frá þjóðinni ‘samvizkusamlega’.
* * *
Fjármálastefna
Bandaríkjanna
Henry Morgenthau, fjármála-
ráðherra Bandaríkjanna, sagði
í ræðu er hann sélt s. 1. mánu-
dag, að stefna Bandaríkjanna í
fjármálum væri pall-stöðug og
peningar landsins væru eins
tryggir og frekast yrði ákosið.
Bandaríkjunum væri brugðið
um það hvers vegna, að gjald-
eyrisfóturinn væri ekki verð-
festur einu sinni fyrir alt. Hann
| kvað ekki mundi standa á að
Bandaríkin gerðu það, ef Ev-
rópuþjóðirnar sýndu, að þeim
væri ant um það. • Hann kvað
Bandaríkjunum jafn-auðvelt, að
verðfesta gullið og hitt, að gera
það ekki, því hvor stefnan sem
farin væri, hefði engin áhrif á
gjaldmiðilinn; hann væri jafn
traustur, hvað sem gert væri.
En svo lengi sem Evrópúþjóð-
irnar ekki kærðu sig um að
verðfesta sinn gjaldeyri, bæri
Bandaríkjúnum ekki neitt meiri
siðferðisleg skylda til þess.
Viðskiftahöldar Bandaríkj-
anna kváðu meira aðhafst, ef
fastákveðið væri, hve mikið
gullgildi dollarsins væri, hvort
sem það væri 50 cents eða eitt-
hvað annað. Þó fjármálastefna
j stjórnarinnar raskaði ekki
tryggingu peninganna, gerði
hún athafnalífinu ilt.
Pilsudski dáinn
Sektin hækkar
Tveir menn voru sektaðir í
gær fyrir að aka hraðara en
lögin leyfa í Winnipegbæ. Nýju
lögin um hraða eru 30 mílur á
kl.st. Mennirnir óku 35 og 38
mflur. Fyrir það voru þeir
sektaðir $10. hvor.
* * *
Canadia tekur 60
miljón dollara lán
Verðbréfasala Canada byrjar
í dag fyrir 60 miljón dollara lán
inu sem stjórnin hefir ákveðið
að taka. í vexti greiðir hún
2/2 til 3%. Lánin eru til 8 ára
og til 20 ára. Lánið er ekki
tekið til neins sérstak^, heldur
almennra nota.
* * *
Peningavaldinu
um að kenna
í ræðu er Hon. H. H. Stevens
hélt s. 1. mánudag í Windsor,
Ont., kvað hann peningavald-
inu, þessari hálfu tylft manna
í Canada, sem ráðin á notkun
peninga og lánum hefðu í hönd-
Varsjá, 13. maí — Joseph
PilSudski einvaldsherra og fjár-
málaráðherra Póllands, dó síð-
ast liðinn sunmudag, sama dag-
inn og hann fyrir 9 árum tók
ráðin í sínar hendur og gerðist
| einvaldsherra þjóðar sinnar.
Pilsudski var 67 ára gamall,
I öðrum þjóðum þótti ekki við
lamb að leika sér þar sem hann
var annars vegar. Um komu
Edens til Póllands t. d. sagði
hann, að Bretar væru frakkast-
ir að segja öðrum þjóðum fyrir
j hvað gera skyldi og hvernig
þær ættu að haga sér, en þeg-
ar í óefni væri komið, teldu
þeir sig óháða og hvergi hafa
nærri hlutunum komið.
Blað stjórnárinnar á Rúss-
landi vonar að auðveldara verði
að uppræta óvildina milli Rúss-
j lands og Póllands að Pilsudski
látnum.
Pilsudski var ekki einræðis-
maður í sama skilningi og Mus-
solini eða Hitler. Hann var
SKÁTAR FRÁ RIVERTON KOMA Á FUND BADEN-POWELL
Eins og getið var um í síðasta blaði. var Baden-Powell lávarður og frú hans stödd í Win-
nipeg fyrstu dagana af þessum mánuði, en þau eru foringjar og stofnendur skátahreyf-
ingarinnar innan Bretaveldis. Sóttu skátafélög á fund þeirra og voru geisifjölmenn
skátamót hér haldin um það leyti. Þátt í þeim fagnaði tók skátafélagið frá Riverton, er
myndin hér að ofan er af. Segir svo í fregninni í Winnipeg Tribune með myndinni, að
Sveinn kaupm. Thorvaldson hafi kostað för þeirra bæði að búningi og öðru. Foringjar
skátafélagsins eru í fremstu röð á myndinni og eru þessir: Harold Sigurðsson, Her-
bert Eastman, J. C. B. Williamson, aðalforingi og" sonur hans fyrir framan hann, og
Gunnsteinn Eyjólfsson.
miklu afskiftalausari um lands-
málin inn á við en þeir.
Hann var ekki Pólverji að ætt,
heldur var hann fæddur í Lit-
haugalandi af háttstandandi og
mikilsvirtum foreldrum. En sá
hluti landsins sem hann bjó í
var tekinn hernámi af Pólverj-
um. Þannig varð hann þegn
Póllands.
Hann þótti gamaldags í hugs-
unarhætti af því að hann hat-
aði alt brask og skuldafargan,
en vildi að þegnarnir reyndu að
bjargast af búi sínu með iðni
og sparsemi, sem gert höfðu
landsmenn hans í æsku í Lit-
haugalandi. Og ríkið sagði
hann að ætti að hafa sama bú-
skaparlagið.
Douglas kemur
til Alberta
Edmonton, 13. maí — Skozk-
ur maður, C. H. Douglas að
nafni, og höfundur þjóðfé-
lagðsstefnu, sem ýmist er við
hann kend eða um er talað sem
Social Credit fyr'irkomulagið,
kom til Edmonton í gær. Hann
kemur á vegum. fylkisstjórnar-
innar í Alberta og í þeim erind-
um að lækna fylkið af fjárhags-
kvillum þess. Laun hans eru
$100 á dag og er sagt að tekið
sé fram í samningi hans við
stjórnina að þau eigi að greið-
ast í núgildandi peningúm, en
ekki í Social Credit gjaldmiðli.
Hvað Douglas ráðleggur er nú
óvíst, en ólíklegt er ekki að
það verði eitthvað í Soc.ia,
Oredit áttina og þá um leið bein
meðmæli með stefnu Aberhart,
sem stjórnin telur erki-óvin-
sinn, og talsvert er á orði, að
geti reynst stjórninni skeinu-
hættur í kosningunum sem fara
1 dögun á sunnudagsmorgun-
inn, 12. maí, varð bíll tveim
ungum mönnum að bana í Win-
nipeg.
■ Bíllinn var á ferð vestur Por-
tage Ave., voru fáir á ferli, því
þetta var kl. 4.30 að morgni.
En milli Arlington of Home
stræta voru tveir menn á gangi
yfir Portage Ave. Ók bíllinn á
þá, sjáanlega með miklum
hraða, því öðrum manninum
kastaði hann yfir 30 fet burtu.
Hinn rakst svo hart á framrúðu
(Windshield) bílsins, að liún
brotnaði. Dó hann samstundis
en hinn eftir á sjúkrahús kom
í hönd. Stjórnin virðist því
viðurkenna, að eitthvað sé nýti-
legt í.þessari Douglasar-stefnu.
Og það eitt er víst að hún er
skæð kosningabeita, því að lofa
fylkisbúum því, að skifta öllum
hreinum gróða viðskifta og iðn-
aðarstofnana upp milli þeirra,
er atriði, sem ekki er gaman
fyrir kjósendur að leiða hjá sér.
í því skilst þeim er þetta ritar
að minsta kosti fólgin 300 doll-
ara veitingin, sem bæta á brauð
hvers tvítugs manns og konu
með í fylkinu, þó á tvennu geti
nú leikið með það, að sá gróði
nemi alveg svo miklu.
Stærsti agnúinn á Douglasar-
stefnunni, er breytingin á gjald-
miðlinum, sem óumflýjanlegur
er. En ef hann reynist góður
innan fylkisins, er naumast á-
og mun aldrei hafa fengið með-
vitund eftir slysið. Hétu þeir
William Love og Leonard Pick-
ering, áttu báðir heima í Win-
nipeg. Sá er bflnum ók, hét
John R. Anderson og á heima
á Gertrude stræti í bænum.
Með Anderson var annar
maður í bílnum er Ried heitir.
Yfirheyrsla hefir ekki farið
fram í málinu, en þeir sem í
bflnum voru, höfðu í veizlu ver-
ið og voru að koma úr henni,
eftir að hafa flutt stúlkur er í
veizlunni voru til sinna heimila.
Anderson er laus gegn $20,000
veði.
stæða fyrir önnur fylki landsins
að amast við honum hvað sem
um viðskifti við önnur lönd er
að segja, er að líkindum viður-
kenna aðeins gjaldmiðil lands-
ins.
FORSÆTISRÁÐHERRA
fSLANDS ÞAKKAR VESTUR-
ÍSLENDINGUM FYRIR GJÖF f
JARÐSKJÁLFTASJÓÐINN
Rrík, 15. marz 1935
Mr. Sofonías Thorkelson,
738 Arlington St.,
Winnipeg, Canada.
Heiðraði herra,
Eg þakka yður og meðnefnd-
armönnum úr söfunarnefnd
klúbbsins “Helgi Magri” fyrir
vinsamlegt bréf, dags. 28. jan.
s. 1., og fyrir hina rausnarlegu
gjöf frá Vestur-íslendingum í
Jarðskjálftasjóð. Var mér sér-
stök ánægja að láta útvarpa
tilkynningu um gjöfina til þess
að íslendingar um land alt
fréttu samtímis um þessa miklu
vináttu- og samúðargjöf frænd-
anna vestra gagnvart þeim, sem
mikið tjón og hörmungar hafa
orðið að þola vegna landskjálft-
anna við Eyjafjörð á síðastliðnu
sumri.
Eg geri ráð fyrir, að ykkur
sé hugleikið að frétta hvernig
íslendingar hér heima hafa orð-
ið við áskoruninni um að rétta
hjálparhönd samlöndum sínum,
og er skemst frá að segja, að
það hefir sannast, að enn er
hjálpfýsin almenn mieðal ís-
lendinga, þrí með frjálsum
samskotum hafa safnast rúm-
lega 180,000 krónur, og þótt
þessi upphæð nægi ekki ein
til þess að endurreisa bæi og
heimili, sem hrundu í land-
skjálftanum, þá var það þó svo
veruleg hjálp( að að viðbættu
framlagi frá ríkinu þá verður
hægt að hjálpa svo að verulegu
liði komi.
Enda eg svo bréf þetta með
beztu kveðjum og þökk.
Yðar einlægur,
Hermann Jónasson
SÉRA JAKOB JÓNSSON
FLYTUR FYRIRLESTUR
í GLENBORO
Séra Jakob Jónsson, þjóð-
kirkjuprestur frá Nesi í Norð-
firði á íslandi austanverðu, sem
hefir starfað á vegum Sam-
bandskirkjfélagsins síðan í
byrjun október s. 1. kom til
Glenboro 30. apríl og flutti
erindi hér um kvöldið að til-
hlutun kvenfélagsins. Erindið
var um þjóðkirkjuna á íslandi
og var hið skörulegasta í alla
staði. Séra Jakob er kornung-
ur maður með eld í sál, og
með afbrigðum málsnja,Il, hann
skýrði greinilega frá straumum
í trúarlífi Íslendinga um síðustu
áratugi heima á Fróni og víðs-
sæisstefnu þá sem ríkir í þjóð-
kirkjunni, sem rúmar báðar trú-
«
arstefnurnar — gömlu og nýju
guðfræðisstefnuna, er hann-
málsvari nýju stefnunnar sem
eldi hefir farið um hugarlönd
hinna yngri íslendinga á síð-
asta mannsaldri, þar sem voru
forvígismenn slíkir ágætismenn
sem séra Haraldur Níelsson og
biskup Jón Helgason o. fl.
Séra Jakob virðist hafa eld-
heitann og einlægan trúará-
húga, og hann hefir þann heil-
brigða skilning að kirkjan eigi
að láta sig miklu varða mann-
félagsmálin, og ibeita sér fyrir
mannúðar og réttlætisstefnur í
þjóðfélaginu, dylst engum að
hann finnur sárt til með oln-
bogabörnum mannlífsins. Þrátt
fyrir það, þó séra Jakob sé
ákveðinn fylgismaður sinnar
stefnu er hann umburðarlyndur
við þá sem á öndverðum meið
standa við hann með skilning á
trúaratriðum eða öðrum áhuga-
málum eins og sönnum manni
sæmir.
Síðan séra Jakob kom vestur
um haf, hafa margir hér alið
þá þrá í brjósti að fá að heyra
hann og kynnast honum, og
kvenfélagið á þakkir fyrir að
gangast fyrir þrí að hann kom
hér og flutti áðumefnt erindi
Samkoman var allvel sótt, en
þó vart sem skyldi. Séra E. H.
Fafnis setti samkomuna og
mælti nokkur orð að loknu er-
indinu.
Séra Jakob er vormaður í
anda og hugsun og er eg sann-
færður um að hann hefir verið
þörf sending Vestur-íslending-
um, hvert sem að þeir bera
gæfu til að hagnýta sér leið-
beiningar hans eða ekki, hans
hugsjón er eins og kirkjunnar
á Islandi að trúarlega ættu
menn að vinna saman undir
sama merki í bróðurhug og
kærleika, þótt ágreiningur
kunni að vera um ytra form og
auka atriði. Aðal þungamiðja
og kjarni kristinnnar hugsjón-
ar er að elska guð af öllu
hjarta og náungan eins og sjálf-
an sig, það er hið æðsta boð-
orð, og um það ættu allir menn
að geta verið sammála.
Hjartans þakkir fyrir kom-
una séra Jakob. Þess verður
lengi minst hér. Góðir gestir
eru ætíð velkomnir, en ekki sízt
góðir gestir frá íslandi.
G. J. Oleson
—6. maí, 1935.
VOR-GESTUR
Þú kominn ert gjallandi gaukur
að guða á skjáinn hjá mér.
Nú brosir ljósvakinn laukur
við léttan hlátur frá þér;
þér dynur frelsið í fjöðrum
á flugi um lofthvelin blá,
og þú ert aflvaki öðnum v
sem altaf vængina þrá.
Nú gamli góðvinur ertu
sem gestur kominn til mín;
og sæll og velkominn vertu
með vorglöðu hneggin þín.
Jeg vona þú verðir nú hjá mér
svo vori hér betur að
en farir ei butru frá mér
unz Frosti ríður í hlað.
- - <-3.
Kominn aftur! æskuvinur minn
ungi, til að kveða sumar-ljóðin
og að senda hlýjan hlátur þinn
hröfnunum gem krúnka vetrar-óðinn.
Galsa-ibarn í vorsins leik og list
lengi hef’ eg samvist þína mist.
Ærsla-barn í sólskins-gulla-glans
gott er þig að heyra, sjá og finna
hér í auðnum útilegumanns —
aftur svo á þig og vorið minna.—
Gaman væri að grípa í strenginn sinn
glaða hlátra’ og vængjasláttinn þinn.
Jón Jónatansson
Tveir menn bíða bana í bílaslysi á Portage Ave.