Heimskringla - 13.03.1946, Blaðsíða 5

Heimskringla - 13.03.1946, Blaðsíða 5
WINNIPEG, 13. MARZ 1946 HEIMSKRINGLA 5.S1ÐA ENN TIL J. S. FRÁ KALDBAK Það er ekki svo að skilja að mér megi ekki í léttu rúmi aggja, hvað þú skrifar orðið um málin, sem okkur ber á milli. Þú ert rökþrota, en grípur í þess stað, sem fyr til persónulegra skamma og brígslyrða, sem þér er ekki til neins sóma, telur alla sem á annari skoðun eru en þú heimskingja og bregður þeim um illar hvatir. Eg tel rétt að minna þig á þetta vegna þess, að þess- háttar bætir eða fegrar einskis niálstað. Þetta er mannorði þínu meiri hneysa, en þig grunar. Það er heimskra gaman í augum hvers hugsandi og heiðvirðs les- enda. Síðustu grein þína byrjar þú með texta um glímur. Gefur þú í skyn, að þar vitir þú hvað þú sért að segja. En satt að segja, efast eg um það. Það getur verið að þú sért glímugarpur, en það virðist ekki bera mikinn vott um það, þar sem þú játar, að hafa vanalega farið halloka fyrir þeim, sem þú áttir við! Það á að vísu að skiljast svo, að glímu- félagar þínir hafi ekki verið eins ttúklir glímumenn og þú; þeir haf i bolast og þú gef ið þeim þess- vegna sigurinn! Góðmenskan Serir að vísu margan að lyddu! ^n ee> held að þú sért þarna, að ^efa þér frægð, sem þú ekki átt. Eg held bara að þú hafir ekki kunnað að glíma. Eg flaúgst á fvrrum sem allir strákar gera. En ee fann mikinn mun á því. eftir að farið var að kenna æsku- niönnum glímur, sem aðrar í- bróttir. hvernig glíma varð. í fullri alvöru, sem nú er mikið á séra Guðm. Arnason; hann heE- málJslenzks:máls og skáldskapar MyndÍr Úr SamSætÍnU er haldíð Var 18. febr. S.l. talað um að mynda, sem deild ai ír seð ser það vænst. Um skiln- og þo þeirri kunnattu se skamt, lítur svo á, sem með þessari al- heimsstjórn, sé verið að gefa Al- þjóðafélaginu (UNO) vald yfir hinum stóru þremur. Lýðræðis- þjóðirnar virðast ekki á móti því, en Rússland er það áreiðanlega. Það er landið, sem á móti þessu mun sterkast spyrna, en samt segir þú, góði minn, að þú trúir Rússanum bezt fyrir þessu máli þínu. Þú ættir, Jónas, að kynna þér málin betur, áður en þú ferð að skrifa um þau. En hvort sem þessa alheimsstjórn yrði hægt að mynda eða ekki og hún hefði þá vald yfir hinum "stóru þremur", væri hvorki, frá siðferðis- og sannmenningarlegu sjónarmiði skoðað, rétt að útiloka þar, Is- land. En nema því að eins, að sú stjórn væri laus við neitunarvald þriggja stórveldanna, sem ekki mun þurfa að gera skóna, þó á laggir komist, er hún bara lepp- ur þeirra — og háð dutlungum hervaldsst j órnarstef nunnar. Island hefir nokkru sinnum neitað erlendum þjóðum um flug- eða herstöðvar. Það svar- aði síðustu fyirrspurnum um þetta á þá leið, að ef sjálfstæð og óháð alheims-friðarstjórn kæm- ist á fót og áliti nauðsynlegt frið- arins vegna, að fara fram á þetta, mundi ekki á játandi svari þeirra standa. Island vill ekki neinn Glímukennarinn var ekki lengi | skollaleik um þetta, heldur vita sð koma til okkar og spyrja, hvað meint er með þvi. Það a hvernig við hefðum ætlast til að , enga óvinaþjóð og gengur ekki a Þetta eða hitt bragðði kæmi að mála hjá nokkurri þjóð með því notum, sem mistókst. Hann á- leit fyrirhyggjulaus brögð einsk- isverð, taldi þau tilburði út i°ftið. Þegar menn kunnu að *eggja brögðin svo á, að hrífur, gerir ekkert til hvort þú glímdir við fiman mann eða stirðann. Sá ' kristinnar kenningar, hjá þeim Alþjóðafélaginu. Málið er nú ing sinn á kvæði Matthíasar, tal- komið, dylst ekki, að þetta stafar ekki lengra komið, en það.og á ar hann sem minst, en er þó sjá- alt mikið af því, að höfundarnir líklegast langt í land, því Rúss-' anlega enn á þeirri skoðun, að vita ekki hvað kveður eru í ar eru hugmyndinni frábitnir,' rökfræði Matthíasar sé ekki á bundnu eða óbundnu máli, ásaml skoða það mál enn, sem brellu marga fiska, "því, það sé ekki ýmsum öðrum mikilvægum at- lýðræðisþjóðanna á sig. Það ætti hægt að lifa og deyja í einu." riðum, sem heita mega. En hvað nú ekki að þurfa svo að vera. En ,Það er hverju orði sannara, en sem um það er, ættu þeir menn, gallinn er nú þessi, að Rússinn ósannindin og ruglið hjá þér í sem á eins hálum ís standa og þessu efni, er, að bera á Matthías, Jónas að þessu leyti, ekki að tala að hann hafi nokkurn tíma hald- mikið um listasmekk annara. ið þessu fram. Þú ert auðvitað að ' Jónas er talsvert hugsjónaskáld. reyna að skýla markleysunni En það er einmitt veika hliðin á með þessu sem þú hefir verið að skáldskap hans, hinn ósmekklegi á Royal Alexandra hótelinu hér í bænum til að bjóða hermenn velkomna heim flagga með. Og athugum nú bet- ur hvað þú finnur að þjóðsöngn- um? Það er tvent. 1 fyrsta lagi sé hann órökfræðislega ortur. Annað er að hann sé þjóðsöngur þ. e. einnar þjóðar, en ekki allra. Á hverju byggir þú svo þetta? Parturinn úr fyrstu vísu þjóð- söngsins sem þér er sérstaklega þyrnir í augum, er þessi: Islands þúsund ár — eitt eilífð- ar smáblóm, með titrandi tár, sem tilbiður guð sinn — og deyr. Gat þúsund ára sögu íslenzkr- ar þjóðar verið betur lýst, skáld- legar og guðdómlegar, en gert er með því, að líkja henni við eitt af smáblómum eilífðarinnar, sem lifna og dafna, tárast, tilbiðja guð og deyja? Eg veit af engu skáldi, sem sögu þessa hefði betur getað sagt og í dýrðlegri búning fært, en Matthías gerir í þessum fáu orð- um. Og eru þessi orð ekki eins alþjóðleg og nokkur skáldskap ur getur verið? Eg efast ekki um hvert svarið er hjá öllum, er íslenzku skilja. Það skýtur því æði skökku við, að halda fram, eins og þú gerir, að hér sé um rökfræðislega villu og jafnvel þröngsýni að ræða hjá skáldinu, Matthíasi. Og til þess að bæta úr þessu, yrkir þú svo sjálfur alþjóðasöng, sem vera á, en sem ekki verður annað úr, er honum hefir í flórinn verið gotið en stældur rússneskur þjóðsöng- ur! Jónas hefir oftsinnis í grein- um sínum verið að gefa til kynna staurslegi féll þeim mun harðar en öðrum þjóðum. Með afvopn- hver listamaður hann er. Hann «1 jarðar. En að falla af fim- ^eika, er nokkuð sem eg hefi aldrei heyrt talað um! Og eins ert þú að gefa í skyn að fyrir þér sé nú komið í deilu okkar! Viðvíkjandi því að kalla alla' Þér { einm ^eimskingja, sem ekki eru sömu ,mmum um skoðunar og þú, þykir mér þú | ve§a að íslenzkum hugsjonum snertir en siíkt væri svo algengt að gerast óvinur annarar. Það vinnur það ei fyrir vinskap i manns, að víkja af götu sann- leikans. Neitun þessi ber með sér hve friðarstefnan er djúp- rættari og bræðralagshugsjón listasnauði frágangur ljóðanna, og sem af vanþekkingu þeirri stafar, sem að ofan getur. Eg hefi spurt mörg skáld og hagyrð- inga um kveður og annað í brag- fræði, en þeir hafa fáir eða engir getað svarað því. Aður en þú, Jónas, gerir vísuna, sem lifa á okkur báða, vil eg benda þér á að fara til Jónasar Pálssonar og biðja hann að útskýra fyrir þér hvað deild í söng er og hvað hún komi söngfræði við. Kveður í málinu eru það sama, enda skálda oft söngfróðir menn vel. Annars, sem þú þarft að gæta í vísu þinni, er að hún verði ekki eins og vísa Sölva Helgasonar: Eg er gull og gersemi. — Ykkur svipar saman um margt, þó van- séð sé, að þú sért listamaður á við hann. SIGURÐUR HELGASON TóNSKÁLD HEIÐRAÐUR unarstefnu sinni, hefir Islnad að lát& það skiljast að list sín líkindum verki fylgt fnðar- ^ vitsmunir seu á fjarska hau kenningu Krists trúverðuglegar, en nokkur önnur þjóð, þó um- skapningar sem Jónas frá Kald og fullkomnu stigi. Við skulum nú athuga þetta. Eg mintist þess í ritdómi um bak gefi lítið fyrir það. Eg brá skáMskap Jónasar einu sinni, að af að Nýlega barst undirrituðum frásögn úr blaði í Bellingham, Washington, þess efnis, að heimaþjóðin íslenzka hafi nýiega heiðrað Sigurð Helgason (H. S. Helgason) tónskáld og söngstjóra í Blaine með því að senda honum 2,500 króna fjárupphæð og skrautritað ávarp í þakkar- og viðurkenningarskyni fyrir skerf hans til íslenzkrar söngmentar og margra ára víðtækt starf hans á því sviði vestan hafs. Er hon- um sá maklegi sómi sýndur sér- staklega fyrir hið fagra og til- komumikla lag hans við kvæðið "Skín við sólu Skagafjörður", sem löngu er orðið mikið eftir- lætislag beggja megin hafsins, og þá ekki síst allra Skagfirð- inga. Getur blaðafregnin þess, að Sigurði tónskáldi hafi borist fyrri greinum ^ vær. um bresti að ræða að tilkynningin um þessa heiðurs þú værir að ^, ^ lengd vísuorða og áherzlu viðurkenningu frá y ¦£ m % £&Aé Æ^\n%m£' 4 * \ JlAnffi BJfc i t m Á efri myndinni er frú J. B. Skaptason að flytja ávarp sitt til gestanna. Neðri myndin er hópmynd af gestunum. ÞAKKLÆTI Jón Sigurðsson félagið og Ice- landic Canadian Club vilja þakka öllum þeim sem lögðu hönd að verki til þess að sam- kvæmið fyrir heimkomna her- menn, haldið þann 18. feb., s. 1., í Royal Alexandra hótelinu varð að öllu leyti hið virðulegasta og samboðið íslendingum hér í í íslenzkum skáldgkap að eg ætl aði að sleppa að minnast á það, fanst það mega liggja milli hluta ganga heldur langt, að halda með skrifi þínu. I síðustu grem fram, að segja nútíðar kynslóð, Þinni oiður þú mig að sanna Islendinga ættlera, er enga for-| !**"«• Eg þykist með ofanskrað- ^ ^stumenn eigi, borið saman við um orðum hafa §ert Það- Þu ætl" eins og á stóð. En þegar Jónas Það,semáðurhafiveriðogbygg-' aðir að reyna að slá mig þarna af fer ag gefe f gkyn ag ftann sé ir þennan dóm þinn á því, að lagi með orðunum:"ertu að koma listaskáld> þá er tími til kominn, ekki hafi verið rokið til að fella' með vantrausts yfirlýsmgu a sið- að taka , taumana og benda hon. ákvæðið í lýðveldisstjórnar-1 íerðismátt þeirra þjoða, sem um á hvernig hann stendur þar skránni um að Island sé óháð, til j fórnuðu blóði miljóna af sinum að ^, Eg feita ekkert f kvæða. Þess að taka þátt í San Francisco beztu sonum til þess að þessi bók hang g{tir hrestumj en siæ f^ndinum sæla. Hvað sem því jörð yrði í framtiðbygð af monn-1bara upp á tveimur eða brem dr. Thor Thors, sendiherra Islands í Washington, og hafi þjóðræknis- félagið á Islandi att þar hlut að máli. borg. Við þetta tækifæri voru heiðraðir um 500 gestir, en yfir|Col E Arnason, O.B.E., og Sqd. Dr. P. H. T. Thorlaksson lagt fram stóra fjárupphæð í blóma- sjóðinn, og þakkar nefndin hans miklu hugulsemi og samúð, sem hann sýndi henni á allan hátt. Ennfremur þakkar nefndin þessum er tóku þátt í skemti- skránni: Judge W. J. Lindal, sr. V. J. Eylands, sr. P. M. Péturs- son, Miss M. Helgason, Mrs. J. Matthíasson, Mr. og Mrs. Kerr Wilson, Lt. Geo. Johnston, Lt.- Eins og gefir að skilja með þessu all mikið afreksverlí Ldr. T. Johnson; og fyrir þátt- r töku í samsætinu þakkar nefnd- in Hon. R. F. McWilliams, Mayor Garnet Coulter og G. S. Thor- Helgi Sigurður Helgason (svo fer að gefa í skyn, að hann sé heitir hann fullu nafni) er fædd-iunmð- en fyrir vinsamlega Hð- ur í Reykjavík 1872, sonur Helga veizlu Islenzkra borgara her var valdson er tt fynr hond Hon. h f- það gert mogulegt; þeir skildu Stuart S. Garson. líð ur, að íslendingar séu að úr- um, en ekki blóðþyrstum villi- Eða stöðum í bók hans. Þar verður þetta fyrir augum: kynjast, er það víst, að þeir! dýrum-" Hvílík gúlfylli! sýndu það ekki í þessu máh.' ertu nú farinn að trua þvi, að þaö j ^vaða mun skildi það hafa gert, I beri vott um siðferðismatt <•» j rifnum fiíkum fordiidar> Þó þeir hefðu farið öðru vísi að, Þessa striðs truaða heims ao |á flótta þyzkur maður var> e*i þeir gerðu, ef stríð á enn eftir fórna blóði miljona manna i þagu þv{ nokkrum mílum austar er að skella á? Það yrði ráðist á Is-! herstefnunnar? Eg vil ekki eigna hinn óstöðvandi Russaher land, sem önnur smærri lönd, af Þér þetta, enda þótt þu hafir i fðrum stríðsaðila, en varið af reiði fleiprað því út. Væri ekki hi*um, án þess að vera nokkuð ÞJóðum heimsins skammar nær sPurt um það. Það er ekki eins ' ^ð taka sér litla Island í þessu til «g um lög sé að spyrja í stríðum.! fyrirmyndar, flækjulaust og ^fráhálfuíslendingavarmál- hljóðalaust og afnema strið og lð hugsjónalega talað, mikilvægt. vponaburð? Island hefir þar lat- ið verkin tala. Og þau tala hærra en nokkur sonur þess hefði getað gert á San Francisco ráðstefn- unni. Heimur blindaður af trú á hnefarétt hefði þar ekki hlustað á djúptækustu siðferðis- og ^eð því að skipa sér í fylkingar feirra, sem réttinn álíta fólginn 1 stríðsathöfnum voru Islend- ngar að víkja frá þeim hugsjón- Ur°, sem þeir hafa öllum þjóðum meira metið og lifað og starfað ^rir: frelsis og friðar hugsjón-' menningarmal, heimur sem nu S A þá hlið málsins lítur þú|er svo ástatt fvrir' að ekkl §etur Því ekkj iað stríði loknu svo mikið sem í -----, en heldur fram í þess, Stað. að Islendingar hafi með orði kveðnu samið fnð- Pessu neitað þátttöku í friðar- a um heimsins! Og þeir eru st með því orðnir eina hættu- ega stríðsþjóð heimsins! Þetta á u kanske ekki beint að skiljast SVo- Þó þ nt, >annig sé hægt á það að Það er eins og Jónas kannist við villurnar í sumu því, sem hann hefir verið að halda fram eins og því, sem rtú hefir verið bent á. Nú minnist hann ekki á hver skrifi ritstjórnargreinar • En í þessu sambandi talar IHeimskringlu; étur ofan í sig s&mt um alheims friðarstjórn ummæli sín um það. Heldur ekki bls. 80 Þjáningarnar þjóta á braut þínum undan höndum, enginn fleiri örvum skaut á veikinda ströndum. — bls. 126 Á heiðunum íslenzku örðug reynist gangan Ráðstjórninni Rússnesku rosadaginn langan. — bls. tónskálds Helgasonar, en ^« dvalið vestan hafs síðan 1890. A *ð »3»«^ og tilhlyðilegt var að hann sér að baki mjög merkan^^ ^^l^L^}^ feril sem söngkennari og söng- stjóri, hefir stofnað söngkóra og stjórnað mörgum þeirra meðal Norðurlandabúa á Kyrrahafs- 103 ströndinni, nú á síðustu árum ís- lenzka söngflokknum í Belling- bam. Auk þess hefir hann samið og raddsett fjólda sönglaga. Hann er mjög íslenzkur í tón- smíðum sínum, enda maður þjóð- rækinn í bezta skilningi orðsins. Veit eg, að landar hans hér í álfu fagna almennt yfir þeim sóma, sem heimaþjóðin hefir sýnt honum, þakka honum menningarstarfsemina á sviði söngmenntarinnar og óska þess, að hans megi enn lengi við njóta, því að eldur áhugans á þeim málum brennur honum ennþá glatt í hjarta. Richard Beck Á öllum þessum vísum eru þau lýti, að ilt er að gera sér í hugar- lund, að listaskáld hafi látið þær ] útvarp frá sér fara. í strangasta skiln- ^ sunnudagskvöldið 24. marz ingi, er hver hending í fyrstu ki <j^ verður guðsþjónustunni frá vísu gölluð; í miðvísunni er síð-lFyrstu lútersku kirkju útvarpað asta hendingin óalandi og óferj andi; síðasta vísan ber með sér, að skáldið viti ekki hvar stuðull eigi að vera. Af þessu úir og grúir í íslenzk- frá stöðinni CKY í Winnipeg. * * * Lúterska kirkjan í Selkirk Sunnud. 17. marz, 2. sunnud. í föstu: Sunnudagaskóli kl. 11 f.h. um alþýðu skáldskap. Eg hefi i Ensk messa kl. 7 e. h. Allir boðn- ofurlítið verið að kynna mér lög- ir velkomnir. S. Ólafsson 1 að hafði landi og þjóð, alla alúð og virðingu, og tóku því boði nefndarinnar að vera "patrons" við þetta tækifæri, og eru nöfn þeirra sem fylgir: Peter Ander- son, V. B. Anderson, Justice H. A. Bergman, Dr. K. J. Backman, Dr. A. Blondal, S. Benjaminson, A. S. Bardal, Mrs. Ruby Couch, H. F. Danielson, A. G. Eggert- son, K. C; E. S. Feldsted, J. S. Gillies, E. A. Isfeld, G. F. Jon- asson, A. P. Johannson, Judge W. J. Lindal, H. J. Lindal, John Olafson, Olafur Petursson, Mrs. Hólmfríður Pétursson, H. J. H. Palmason, Paul Reykdal, Dr.L. A. Sigurdson, Randver Sigurd- son, J. B. Skaptason, Paul Sig- urdson, E. F. Stephenson, Dr. P. H. T. Thorlakson, S. Thorlak- son, G. S. Thorvaldson, K. C, Einnig lögðu þessir ríflegan skerf til veizlu-kostnaðarins: Friðrik Kristjánson, Steindor Jakobson, Miss Vala Jonasson, Miss Salome Haldorson, Mrs. B. S. Benson, Mrs. T. Hannesson, Mrs. Curry (Calif.). Sama daginn og veizlan fór fram sendu áminst félög fögur minningarblóm mæðrum þeim og eiginkonum sem mist höfðu nánustu ástvini í stríðinu: hafði Jón Sigurdson félagið og Ice- landic Canadian Club finna sig vera í stórri þakklætisskuld við þær konur og þá menn sem störf- uðu í hinni sameiginlegu nefnd, og unnu svo ötullega að því að gera þetta móttöku samkvæmi glæsilegt og gleðiríkt; í nefnd- inni voru: Mrs. E. A. Isfeld, Mrs. J. B. Skaptason og Miss V. Jónas- son fyrir hönd Jón Sigurdson félagsins, en Hólmfríður Daniel- son, Judge W. J. Lindal og Dr. L. A. Sigurdson fyrir hönd Iceland- ic Canadian Club, einnig var aukanefnd skipuð, og í henni vrou Mrs. B. S. Benson, Mrs. J. S. Gillies, Mrs. H. G. Henrickson og Mrs. J. F. Kristjánson. Öllu þessu fólki vilja félögin þakka vel unnið starf, og yfir höfuð öllum almenningi sem gaf þeim uppörfun og aðstoð, og sem hefir látið svo óspart í ljósi á- nægju sína yfir því hvað sam- kvæmið fór vel fram. Að endingu vottar nefndin þakklæti sitt íslenzku vikublöð- unum Heimskringlu og Lögbergi og eninig Mr. J. T. Beck, for- manni Columbia Press, fyrir til- lag í blómasjóðinn og persónu- lega greiðvikni. Fyrir hönd nefndarinnar, Hólmf ríður Danielson

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.