Heimskringla - 27.03.1946, Blaðsíða 1

Heimskringla - 27.03.1946, Blaðsíða 1
We recommend íoi | your approval our "BUTTER-NUT LOAF" CANADA BREAD CO. LTÐ. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. Íttglft. ?i í We recommend tor your approval our // BUTTER-NUT LOAF" CANADA BREAD CO. LTD. Winnipeg Phone 37 144 Frank Hannibal, Mgr. LX. ÁRGANGUR WINNIPEG, MIÐVIKUDAGINN. 27. MARZ 1946 NÚMER 26. FRETTAYFIRLIT OG UMSAGNIR Stalin segir það trú sína að enga þjóð fýsi stríð Stalin hélt því fram í ræðu s. 1. föstudag, að hann væri sann- ferður um það, að enga þjóð heimsins, né heri þeirra, fýsti annað stríð. Hann kvaðst einnig sterktrú- aður á það, að Alþjóðafélagið (United Nations Organization) væri af lífi og sál með verndun friðarins. Hann sagði heitustu óskir og tilraunir þjóðanna væru að tryggja friðinn, en því miður væru pólitískir flokkar til, sem reyndu að vekja ótta og misklíð og óvissu um þetta hjá almenn- ingi. Blaðafélagið lagði tveim dög- um áður þrjár spurningar fyrir Stalin um þessi mál. í áminstri ræðu svaraði hann þeim og út- varpaði á mörgum tungumálum svarinu. Með þessari tilkynningu ætti æsingum um yfirvofandi stríð út af Iran-málinu, að vera svarað. Stalin sagði meira að segja um það mál, að hver sem úrslit þess yrðu á Alþjóðafundinum í New York, sem hófst s. 1. mánudag, hefði það engin áhrif á friðar- málin. Misklíðarefni, sem upp kæmu á fuhdum Alþjóðafélags- ins, yrði þar að vera ráðið til lykta. Þau mál hlytu mörg að verða, en það sem riði mest á, væri að forðast að gera þau að sundrungarefni, sem fjandskap gæti út af leitt milli þjóða eða almennings þjóða á milli. Með því væri illu sæði sáð. Þessum boðskap Stalins er yfirleitt fagrtað. Truman forseti Bandaríkjanna, er sagður að hafa þakkað fyrir hann með skeyti til Stalins og látið þess getið, að honum hafi aldrei verið dulið, að Stalin hygði ekki á stríð. Á Bretlandi töldu mörg blöð tilkynningu Stalins góðsvita, einnig í Danmörku. Churchill, sem var á leið heim til Englands, eftir hvíldardagana í Bandaríkjunum ,svaraði fr'egn- NÝR FORSETI J. S. FÉL. Frú B. S. Benson Á ársfundi Jóns Sigurðssonar félagsins (I.O.D.E.), sem haldinn var í s. 1. mánuði, var frú B. S Benson, sem um mörg ár hefir tilheyrt félaginu og nokkur síð- ari árin verið vara-forseti þess, kosinn forseti. Hún starfar á skrifstofu Columbia Press fél. Áður var frú J. B. Skaptason forseti félagsins og hefir verið í 16 ár. Var henni á 30 ársfundi J. S. félagsins, 23. marz, haldið samsæti og þakkað hið óviðjafn- anlega starf hennar, sem stjórn- andi J. S. félagsins. Hún var ennfremur gerð ævifélagi í Jóns Sigurðssonar félaginu. ritum, að hann hefði ekkert um ræðu Stalins að segja. Fullrtúi Trumans í Pálfagarði Fregnin um það, að Truman forseti Bandaríkjanna. hafi skip- að Myron C. Taylor, sem sér- stakan fulltrúar sinn í Vatikan- inu í Róm, vekur mikla eftirtekt í Bandaríkjunum. Að eitt trúfélag í heimi sé svo mikils meira metið en öll önnur trúfélög af forseta Bandaríkj- anna, verður óefað gagnrýnt. Um þetta hefir heldur hvorki þing né þjóð Bandaríkjanna neitt verið spurð. Forsetinn hef ir ver- ið einn í ráðum um þetta. Þar sem ríki og kirkja eru al- gerlega aðskilin, virðist þetta í fylsta máta óviðeigandi. Það fel- ur í sér megnasta ófrelsi gagn- vart öðrum trúarbrögðum. Það er að vísu satt, að Roose- velt forseti hafði ákveðið að senda þennan sama mann, sem einkafulltrúa sinn í Páfagarði 1940. En það fórst fyrir vegna stríðsins. Það sem fyrir Roose- velt vakti, var að kynnast póli- tísku viðhorfi páfadómsins þá. Embættið átti aðeins að vera um stundarsakir. Samt var þetta þá gagnrýnt af þinginu. Fulltrúarnir óttuðust, að það gæti orðið varanlegt og viðurkenningin gæti af þessu leitt til meiri afskifta páfans af stjórnmálum, sem þegar væru nægilega mikil. Truman forseti hefir nú stað- fest þetta með að skipa Taylor á ný, sem fulltrúa sinn þarna. Ekkert samband hefir átt sér* stað síðan 1867 milli Banda- ríkjastjórnar og páfa. Því sam- bandi var þá slitið til þess, að stjórnmálin væru algerlega óháð trúmálunum. Það er því ekki minsti vafi á því, að Bandaríkja þjóðin mun eiga eftir að mótmæla þessu. Það var óheppilegt fyrir forsetann, að stíga þetta spor. Njósnaramálið í Ottawa 1 ræðu sem King forsætisráð- herra Canada hélt, eftir að þing- ið kom saman, vék hann að því, að hann hefði æði góða ástæðu til að halda, að hvorki Stalin né æðstu prestar hans í stjórn Russ- lands, hefðu vitað um njósnara- starfið, sem fram hefði farið í Canada. 1 ræðu sinni, sem stóð yfir í hálfan annan klukkutíma, sagði King að hann æskti eindregið góðrar samvinnu við Rússland. En njósnarastarfið hefði gengið svo langt orðið, að því hefði ekki lengur verið hægt að halda leyndu. Að hann ekki gerði það opin- bert fyr en þetta, sagði King hafa stafað af því, að alþjóða- fundir hefðu svo margir verið á ferðinni um þær mundir, að hann fékk fulla vissu um njósn- irnar. Alþjóðafélagið var þá í myndun og fleiri fundir. Taldi hann að meðan á því stóð hefði verið sagt frá njósnunum, að það hefði getað spilt samvinnu. En hann fór áður en hann birti nokkuð um þetta á fund bæði Truman forseta og Attlees for- sætisdráðherra Breta. King sagði frá hvernig mál þetta hefði farið af stað, að starfsmaður á Sovét-ráðinu í Ot- tawa, hefði athygli dregið að því, bæði vegna þessa lands og stjórn- Roosevelt hefði með starfi sínu j hermálin. En þar hafði hann í Alþjóðafélaginu gefið sér á- bæði svikið Breta og rofið eið stæðu til að segja, að fyrverandi i sinn við lýðveldið (Frakkland). fremstu konu landsins (First I Hann braut og loforð sín við Lady of the Land) mætti kalla [ Giraud, að leggja pólitíkina a fremstu konu heimsins (First hilluna, um leið og Frakkland Lady of the World). Frú Roosevelt hristi höfuðið losnaði undan Þjóðverjum. Hann flæmdi Giraud frá stöðu ar Rússlands. Maður þessi heitir Igor Gouzenko, sem kunnugt er. Það mun frá honum vera, eða af sögu hans, sem King hefir þá skoðun, að Stalin og stjórn Rúss- lands muni ekki hafa um málið vitað. Sendiráðið rússneska í Ottawa muni án vitundar stjórn- arinnar hafa átt þátt í þessu starfi. Það gruna ýmsir stjórn vora, sagði King, um pólitíska græzku í að hafa hreyft þessu máli. En við svo búið mátti ekki lengur j fundinum en hún. "Okkur sem í j Vegna þessa var hann á móti því sitja. Hér var um stærra mál að Bandarkjunum búa, hættir svo jað nokkuð væri gert til að bjarga við að gleyma því, að það sé til(úr þýzkum fangelsum, sem Þjóð við þessu eins og hún vildi ekki sinni og vara-aðmírál Muselier heyra neitt slíkt Þegar hún fékk tækifæri til að og marga aðra alkunna herfor- ingja; ennfremur hóp stjórn- svara fyrir sig sagði hún, að það ^ málamanna, sem hann hélt fleiri konur fulltrúar á hættulega keppinauta sína. — MERK KONA LÁTIN væru ræða en svo. Það var ekki að- eins, að þetta land væri á svik- ráðum setið, heldur sambands- lönd vor í stríðinu einnig, Banda- ríkin og Bretland. Við gengum fleira fólk í heiminum en við. verjar veittu þó kost á, mönnum 1 orðum þessum felst mikiðsem Paul Reynaud, George Man- víðsýni og það væri ekkert að del> Blum. Dídíidier og Gamelin undra, þó þau yrðu ein þeirra fáu hershöfðingja. heldur ekki gruflandi að neinu. j gem tölug yoru . London. | Hann gerði ekkert til að stöðva Það var ekki söguburður, sem eftir var farið, heldur skjölum, sem sönnuðu málið svo, að ekki verður rengt. Þetta land æskir ekki neinnar óvináttu við Rússland eða nokk- urrar þjóðar. Hér var bara um mál að ræða, sem stöðva varð, áður en það gekk lengra og áður en meira ílt gat af því hlotist. Aðferð stjórnarinnar að leyfa að birta nokkuð um það, áður en dómar voru kveðnir upp, hafa ýmsir gagnrýnt oss fyrir. En þjóðin átti heimtingu á vitneskju um málið nú þegar; því var þann- ig háttað. Sú viðvörun varð að vera gerð vegna þess hve víð- feðmt málið var. Sjálfstæðismál Indlands Þegar Bretar sendu nýja nefnd til Indlands til þess að ræða við íbúana um sjálfstæðismálið, lét hann Indverja skilja það, að hann ætlaði sér ekki að láta sig kröfur minnihluta þjóðarinnar skifta. Hann sagði: "Við ætlum ekki að styðja minni hlutann í því, að kveða niður mál meiri- hlutans í þetta sinn." I augum Hindúa hefir loforði þessu eflaust verið fagnað. En það er ekki ólíklegt, að Múham- eðstrúarmenn hafi litið á það sem ögrun í sinn garð. Sézt glögt aí því hvað flókið þetta sjálfstæðismál Indverja er. Múhameð Ali Jinnah, formað- ur félags Húhameðstrúar-manna (All-India Moslem League) hefir fundinum, sem sígild munu telj-.starfsmenn skipsins Richelieu, ast. að hætta við björgun þess, til Frú Roosevelt lagði mikinn og þess að sem lengst drægist, að Mrs. Gísli Jónsson góðan skerf til sumra mála á fundinum. Þegar heitar umræður stóðu einu sinni yfir út af því hvað bandaþjóðirnar hefðu þess not. Hann lagði af fyrirhuguðu ráði allar þær tálmanir sem hann gat, á leið þess, að Bandaríkja- gera ætti við landviltan lýð eftir menn kæmu upp frönskum her stríðið og Rússa og vestlægUií Norður-Afríku í júní 1944. þjóðirnar greindi mikið á um, j Kærur þessar eru bæði harðar hélt frú Roosevelt þá ræðu, sem og alvarlegar. Fram hjá þeim er seint mun firnast. Taldi hún Al-' trauðla hægt að ganga. Maður- þjóðafélagið rúið þeim mannúð- mn sem skrifar þær, er frakk- arhugsjónum, sem því trygði líf neskur íhaldsþingmaður og sá er og tilverurétt, ef úr sökum land- - stöðugt varaði stjórnina við sam- flótta lýðsins væri ekki fyllilega |vinnu við Þjóðverja og hættunni ráðið. "Komum honum heim til | af fasista samtökum inn á við. sín tafarlaust og styðjum að vel- Fyrir utanríkismálastefnu sína, ferð hans þar, eftir þörfum. En ! er Kerillis viðurkendur á meðal umfram alt, flytjum hvern mann margra erlendra þjóða. héim til sín, sem æskir þess. Það j Bokina kallar Kerillis: I Ac- er þar sem hann nýtur sín betur, en annars staðar", sagði frúin, "hvað sem skipulagningu nýs iðnaðar líður, reistum á starfi hans, sem ófrjáls manns." Engin ræða á fundinum er sögð að hafa vakið meiri og al- mennari hrifningu, bæði and- stæðinga og fylgjenda málsins, en þessi ræða frú Roosvelts. Hún kyntist ástandinu eftir fyrra stríð í Evrópu af eigin sjón cuse de Gaulle. ÚR ÖLLUM ÁTTUM Field Marshall Lord Alexand- er sagði s, 1. viku í ræðu sem hann hélt í Guild Hall, Lundún- um, að atom sprengjan mundi aftra því að annað stórstríð bryt- ist út um langan tíma. Vopnið er hræðilegt. En þörf á brýnni aðstoð. Er hugur hennar allur við framkvæmdir í þá átt bundinn. Frú Roosevelt virðist hafa átt meira erindi sem fulltrúi á þenn- an fund, en margur annar. Var þó af ýmsum í Bandaríkjunum svarað Attlee á þá leið, að það haft á móti vali hennar sem full- væri um meira að ræða, en lítinn trúa. minnihluta þar sem Múhameðs- trúarmenn á Indlandi væru. — BÓk Ultl de Gaulle Það væri um 90 miljónir manna' að ræða. Með svari þessu vakti hann einnig upp Pakistan tillög- urnar sem lúta að því, að krefjast þess að landið verði limað sund-, ur milli íbúanna. Bretar eru hvorki með eða og hún vissi að ekki var nú síður höndum ábyrgðarfullra manna, Maður að nafni Henri de Ker- illis hefir skrifað bók um de Gaulle og ber honum heldur illa söguna. Það helzta sem með de Gaulle mæli álítur höfundur vera her- mensku. En samt hafi hann í því moti Pakistan-tillogunum; þeir ,. ._ , .. . ___•"«-. M \f . efm verið hættulega næm naz- istum í skoðunum. Fylgismenn hans sáu engan galla á honum; hann var í þeirra augum óskeik- ull og andlegur bróðir Jóhönnu af Örk. Höfundur lýsir honum sem ófyrirleitnum ref, er öng- þveitið sem þjóðin var í, hafi notað til þess að brölta upp í for- setastólinn. Höfundur bendir á að Roose- velt forseti hefði aldrei gert de Gaulle að trúnaðarvini^ hann hefði út í frá verið glegstur manna á galla de Gaulles; Chur- chill hafi raunar verið um og ó einnig um hann. En í fám orðum sagt, bregður láta sig þær litlu skifta. Komi íbúarnir sér saman um skiftingu, er því líklegt að Bretar leggi blessun sína yfir hana. En Con- gress-flokkurinn á Indlandi, hef- ir aðra skoðun á þessu, þó Gand- hi viðurkendi, að málið um skift- ingu landsins væri réttmæt, eins og Pakistan tillögurnar fara | fram á. Það getur nú verið að: Jinnah verði ekki ófáanlegur til | að taka aðrar uppástungur til | greina. En svar hans til Attlee i virðist eigi síður bera með sér, að Múhameðstrúarmenn séu reiðubúnir til að verja réttindi sín, hvað sem öðru líður. eins og þeirra, sem nú gæta þess, mun það draga úr þeim, sem enn trúa því, að stríð séu þess verð að vera háð. Að ræðunni lok- inni var hann gerður að heið- ursborgara í London. Lord Alexander var yfir- stjórnari hers bandaþjóðanna á Miðjarðarhafniu í stríðinu. Hann hefir nú verið skipaður land- stjóri í Canada og er von snemma í næsta mánuði. • • w Bænda-flokkurinn (Progres- sive praty) í Wisconsin í Banda- ríkjunum, er nú leystur upp og hefir sameinast republikana flokkinum. Flokkur þessi hefir starfað á fjórða tug ára, en hefir aldrei komist til valda, hvorki í landsþinginu né neinu ríkjanna. Hann hefir verið öflugastur tal- inn í Wisconsni. Republikana flokkurinn ætti að græða tals- vert á þessu. * • • Þess er í almennum fréttum getið, að Frakkland muni taka málstað Rússa í Iran-málinu á New York-fundi Alþjóðafélags- ins. Frakklandi er í nöp við Breta og Bandaríkjamenn vegna þess, að þessi lönd eru á móti því að það taki Rhúr héruðin af Þjóð- verjum. Síðast liðið mánudagskvöld (25. marz), lézt ein af merkustu konum Vestur-lslendinga, skáld- konan Guðrún Finnsdóttir, kona Gísla prentsmiðjustjóra Jónsson- ar í Winnipeg. Lát hennar var sviplegt. Hún hafði að vísu átt um nokkra mán- uði við heilsuleysi að búa. En það virtist engin breyting á því vera þetta kvöld. En áður en minst varði, hafði hún hnigið út af, orðið bráð- kvödd. Þeir sem mest og bezt haf a hér dugað í að vernda þær hugsjónir, sem öllu eru verðmætari í aug- um hvers sanns íslendings, eru nú óðum að hverfa af sjónarsvið- inu. Með láti þessarar mikilhæfu og góðu konu, hefir í því efni enn einn hlekkur brostið. Með skáldsögum sínum hafði Guðrún dregið upp hinar feg- urstu myndir í þjóðlífi voru hér vestra; sögur hennar margar eru hugljúf og ógleymanleg geisla- brot úr því. Við lestur þeirra finnur maður ávalt þetta: Að baki frásagnarinnar býr fögur sál, sem ann öllu sem göfugt er og til manndóms heyrir. En svo vel sem er um þetta starf hinnar látnu, sem hér gefst ekki tími til að minnast sem vert er, má um störf hennar í öðrum greinum svipað segja. Um sam- huginn og myndarbraginn allan á heimlii þeirra hjóna, gestrisn- ina og ánægjuna af að vera þar, vita allir er þangað hafa komið. Og þátttaka hinnar látnu í fé- lagsmálum, bar gáfum hennar alla jafna vitni. Guðrún var fædd á Geirólfs- stöðum í Skriðdal 6^ feb. 1884. Foreldrar hennar voru Finnur Helgason og Þergþóra kona hans, er þar bjuggu- Áttunda nóv. 1902, giftist Guð- rún Gísla prentsmiðjustjóra í Winnipeg. Komu þaU vestur um haf 1903 og hafa ávalt att heima hér í bæ síðan. Börn þeirra eru Helgi próf. Johnson, Mrs. Berg- þóra Robson, Mrs. Gyða W. J. Hurst, Mrs. Ragna J. St. John. Jarðarförin fer fram frá Sam- bandskirkjunni í Winnipeg n. k. föstudag, kl. 2 e. h. Um f rú Roosevelt sem fulltrúa í Alþjóðafélaginu sögu höfundur de Gaulle um þetta: Um leið og eg er á förum úr 1 starfi sínu utan lands, hafi borgnini Winnipeg til Kamloops, í samsæti sem frú Roosevelt j Cagulards (franskir f asistar) náð j B. C, þakka eg vinum mínum var haldið, er hún var fulltrúi á de Gaulle á sitt vald og skipað fyrir alúðlegheitin, og hlýja vin- fundi Alþjóðafélagsins í London, j honum fyrir verkum. Hann atti áttu s. 1. vetur. sagði forseti samsætisins, að frú ekki að láta sig annað skifta, en | Kristján Ólafsson. Farinn til fslands Hjalti Tómasson flugmaður og kona hans Margrét Thorvald- son lögðu af stað s. 1. mánudag til íslands. Þau gera ráð fyrir að setjast að í Reykjavík. Var förinni beint til Chicago; verður þar staðið við hjá skyldfólki Mrs. Tómasson, en þaðan til New York og með Brúarfossi til Is- lands 1. apríl. Hjalti hefir stund- að flugnám hér og í Bandaríkj- unum í 2 ár.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.