Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi


Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 31.01.1910, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 31.01.1910, Blaðsíða 1
Yerð árgangsins (minust, 60 arkir) 3 kr. 50 anr. erlendis ikr. 5p aur., og í Bmeríkur doll.: 1.50 Borqist yýrir júnimánað- arlok. ÞJÓÐVILJINN. -|= TUTTUGASTI OG JTJORBI ARÖANGUB =-y »|= RITSTJÓRI SKÚLI THORODDSEN. =i|»<aS— *- Uppsögu skrifleg ógild nema komið s'e nl útgef- anda fyrit 30. dag júni- mánaðar, og knupandi samhliða uppsögninni borffi skuld sína fyrir blaðið. M 4.-5. Reykjavík. 31. JAN. 1910. (IVeíndar-slsýT'slati.) Eídb og áður hefir verið getið um í blaði voru, lauk landebanka-rannsókDar- Defndin störfum sínum litlu fyrir ,iólÍD, og skýrsla hennar hefir nú ný skeð verið birt a prenti, að ráðstöfun stjórnarráðsins. Skulum vér nú fara nokkrum orðum um helztu atriðin, sem neÍDdin telur at- hugaverð. I- Tapar t>anltinn *? Nefndin kemst að þeirri Diðurstöðu, að svo verði. Telur hún tap bankans hafa nutnið að minnsta kosti 400 þús. króna, er fráfama bankastjórnrn skíldi við bankunn. Það eru' SJálfskuldarábyrgðíirláDÍD — að reikningslánuui gegn sjálfskuldarábyrgð meðtöldum — 0g vixillánin, se: , nefnd- in telur muuu valda þessu tjóni. Tjáist nefndin byggja þetta álit sitt á „sjalfstæðum, áreiðanlegum og uákvæm- um upplýsingum um efnahag og ástæð- ur" hvers einstaks lánþiggjanda, af 1100 lántakendum, sem athugaverðastir þóttu. Frávikna bankastjórnin hefir a hinn bóginn í hkjali til aluienniigs, dags. '24. janúar þ. á., lýst „staðhæfinguna um 400 þus. kr. tap bankansu vera hreina fjar- stæðu. Alrnenningi veitir þvi örðngt að skera ur því að svo komnu, hvort sannara er þvi að þótt í skýrsiu nefndarinnar st>gi, uieðal annara, að í tölu fyrgreindra lána seu „talsv,>rt rnörg lán, og talsverðar upp- hæðir, sern aDnaðhvort eingÖDgu, eða að inestu leyti, hvíla á gjaldþrota mönnum, sveitarlinmm, mönnum, sem ekkert hefir f'eDgizt hjá við fjárnám, ogmönnum, sem aldrei haia eignazt neitt, og aldrei geta eignast neitt, svo að hægt sé að sjá þar f'yrir", þá er það hvorttveggja, að skýrsla nefndarinnar greinir eigi, hve mikið fé hér sé alls um að ræða, endu réttast, að híða umsagnar fráförnu bankastjórnarÍDn ar u"i þetta atriði sérstaklega, áður on menn skapa sér ákveðna skoðun. Netcdm gefur og sjálf í skyn, að ekki eé óhugsandi, Bð í Jrábærilega góðu ár- ferði, bæði að því er snertir öflun afurð. anoa, og viðekiptin viðönnur lönd, mætti takast, að koma tapinu niður fyrir áætl- ud nefD(!«rÍDDaru, en þó «ð vísu ekki „nema að mjög litlum munu. Á hinn bÓgÍDi) segir nefndin, að sór dyljist ekki, að „ef eitthvað ber út af, t. d. annaðhvort að árferði verði slæuit, eða að bankastjórDÍn reyniat ekki vel, eða hvorttveggja, hljóti tjÓD bankans að verða miklum mun meira, en nefndin hefir á- ætlað". Um það, hversu hag einstakra lántak- ; anda var háttað, er þeÍDi voru veítt lán- in, gefur s!<ýrsla n< fadarinnar og eigi neinar fuilnægjandi upplýsingar, en að eins ýtnsar hugleiðmgar nefndarmanna, og nafna hlutaðeiganda, sem eDlilegt er, að vísu, látið ógetið í skýrslu::ni. Gleta má þess einnig, að bankanum hefir aldrei verið fært neitt tap til skuldar, sern neinu nemur, síðan hann var stofn- eettur, fyrir 23—24 árum, að þvi er skýrsla nefndarinnar greinir, og vonandi, að bet- ur rætist úr, en nefndinni þykja horf- ur á. II VcirasjóÖu.r bankans. Eptir reikringi bankans, átti eign vara- sjóðsins að vera alls 636,605 kr. 08 a, og seRÍr svo í 24. gr. reglugjörðar frá 8. apríl 1894: „Varasjóð bankans má eigi lána út, held- iii' skal jafnóðum, svo ftjótt sem því verð- ur við komið, kaupa fyrir bann kg). skulda- bréf, eða önnur áreiðanleg verðbréf, er á skömmum tíma má koma í penginga". I 31. gr. laga 18. sept. 188B er ákveð- ið, að varasjóður skuli l er i tap, som ár- leg reikDÍDgsskil baokans kunnaaðsýDa, að hann hati biðið. Kemst nefndin uð þeirri niðurstöðu, að því er til varasióðsins kemur, að f'rá- vikna baokastjórnin „hafi brotið reglu- gjörð bankans i rnjög mikilvægu atriði, og hafi með því stofnað bankanum í voiu- lega hættu", þar sem varasjóður sé nú í veltufé bankans, en eigi komið fyrir á þann hátt, som reglugjörðin Diælir iyrir um. Um þetta atriði hefir ringt fregnmið- um Úr báðum herbúðuDurn, og hirðir „Þjóðv.u eigi, að fara að rekja, hversu þessu umþráttaða atriði er háttað, eu beDdir að eins á, að þó að hér sé sð öll um líkindum um reglugjörðarbrot að ræða, virðist fljótt mega kippa þessu i liðinn, þar sem ekkeit af fó varasjóðsins or tapað, og það skiptir þó mestu. IJI "Vixilkatip bankans. Þá telur bankarannsóknarnefndin það einnig mjög athugavert, að sú hefir orðið venjan i landsbankaDum, að starfsmenn bankaos (bókari og féhirðir) hafa keypt ýnrsa vixla fyrir baokaDn, þegar ekki náðisfe til bankastjóranna, og svo stóð á, að ella hefdi orðrð að afsegja, sakir greiðslufalls, vínil, sern hinD keypti víx- ill kom í staðinn fyrir, þ. o. þegar um svo nefnda fratnlenging víxla var að ræða. Tjáist frarnkvæDrdarstjórinn (Tr. Gunn arsson) hafa gefið heimild til þessa; en gæzlustjórar hafa borið, að þeim hafi ver- ið þetta ókuDDUgt. Nefndin telur bankastjórnÍDa enfaheim- ild hafa haft til þess, að fela ábyrgðar- lausum mönnum, að far.i með vald sitt í þessu efni. Er og Ijóst, að slíka heim- ild má rnisbrúka, þótt skýrsla rannsókD- arDefndarinnar, geti þess að vi^u eigi, uð bankaiium hafi orðið það að tjóoL IV. Týndir vixlar og ávísanir. Samkvæmt skýrslu bankarannsóknar- nefndarinnar, hafa af vixlum, sern bank- inn átti að eiga, glatazt vixlar, er nema samtals að uppbæð 6241 kr. 85 a. Af ávísana-eign bankans, hafa og glatazt ávísanir, að uppbæð alls 1435 kr. 90 b. Reikninger lardpbankars hafa því verið taldit nefndum Lveitn upphæðum hærri en vera átti. Hvort hér er um það að rfpða, að víxlar, og ávísanir, bttfa týnzt i bank- anum, og hann því orðið fyrir peninga- legu tjóni, eða þetta stafar af skekkpi i bókfærslunDÍ, tjáist DeÍDdÍD eigi geta skorið úr, en telur hið fyrra líklegast. V. J^leira, sern að er funcliÖ. Auk þess, sem þegar hefur getið ver- i'',, bendir bankarannsóknarnefndin á nokk- ur önnar atriði, sem athugaverð séu, að því er til stjórnar landsbankans kem- ur, t. d. sð sparisjóður bankans hefði eigi venð borÍDD samao við bækur bankaDS í 8—9 ár, að 19. ágúetl909 hafi „meira,enní- undi hver víxill. sem bankinn átti, verið í vanskilum", þ. e. verið afsagður, sekir greiðslufalls, sem að líkinduni Btafarmeð- fram af örðugu árferði, að þvi er verð á sjávarafurðum SDertir, o. fl. Aptast í skýrslu ranDsókDarDefadai- ÍDDar er útdréttur úr gjörðabók heDnar, og bréf,er gengið hafa milli ráðherra, og frávikningu bankastjórnarinnar. — — Væntanlega lætur frávikna banka- scjórnin almenningi nú bráðlega i té at- hugasemdir sinar við skýrslu rannsóknar- nefndarinnar, og minnist blað vort þá á mál þetta frekar. Utlöna. Til frambalds útlendu fiéttunum i síð- asta nr blaðs vors, skal þessara tíðinda gotið: Danmörk. ÞÍDgkosDÍng fór nýskeð fram i tíunda kjördæmi Kauptrannahafn- ar, með þvi að P. Knudsen, jafnaðarmað- ur, sem orðinn er borgarstjóri, varð að afsak sér þingmeiiDsku. Urðu leikslokin

x

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi
https://timarit.is/publication/131

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.