Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi


Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 12.09.1910, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 12.09.1910, Blaðsíða 1
Yerð árgangsins (minnst, €0 avMr) 3 kr. ðO^aur. trlendis 4kr. 50 aur.'og í Ameríku doll.: 1.50. Borgist ýyrir júnímánað- arlók. ÞJÓ'ÐVILJINN. ---- |1= Tu TTTJGASTI OG FJÓ'bBI ÁBHANSUB =[ =---- RIT?STJORI SKÚLI THORODDSEN. = Uppsögn skrifleg Sgild n(ma komið sé f.il útgef- anda fyrir SO. dag juní- mánaðar, og kaupandi samhliða uppi öyninn i borgi skuld sína jyrir blaðið. M 41.-42. Bjeykjavíx 12. sept. 1910, „feningamálanefnd". SKipun heiinar. Simkvænfc áskorun sex alþÍDgismaDna liefur ráðherra, 4. sept. þ. á., skipsð fimm manna nefnd, sern nefnd er í blö^unum peningamálanefndin.* Hlutverk nefndar þessarar á að vera, að „rannsaka, og íbugR peningamálefni lands- ins, og undirbia fyrir næsta þing meðíerð þeirra þar, svo og að láta 1 té skýrslur og leiðboiningar þeim mönnum, er kynnu að Vllja beina framleiðslu fjármaeni iun í land- ið, og eins að taka við málaleitunum þeirra manna í þá átt, og íhugað þær". Tilefnið til þess, að nefnd þessi var skipuð, kvað vera það, að líklegt er talið að veita megi ensku fjármagni inn í land- ið, og mun jafnvel hafa kotnið til orða, að setja á stofn nýjan banka. I Defnd þessa hefur ráðherra skipað: Klemenz landritara Jónsson, Jbn bæjarfógeta og alþm. Magnússon, Magnús alþm. Blöndahl, Egqert C7aessew,yfirdómsmálfærsIum8nnog 6'vein yfiidómsujálfærslumann Björnsson. Enda þótt raðberra hari að ölluin lík- indum eigi heitið nrfr dm rrönnunum neinni þóknum, sízt ákveðinni, i'yrir starfa þeirra, þar sem hann hafði ekkerfc fé til umráða i því skyni, þá er það vitaskuld að leita verður fjárveitingar næstkomandi alþingis, með því að eigi ber að ætlast til þess, að mennirnir starfi eodurgjalds- laust. Hér er því um stjórnarráðstöt'un að ræða, sem hlýtur að baka landinu nokk- urn kostDað. En þar sem undirbúningur þingmále, hverju nafni sem nefnist, er eitt afaðal- hlutverkum réðherra, eem hann sð sjálf- sögðu getur aflað sér aðstoðar sérfróðra manna í hverri grein, til að leysa sem bezt af hendi, sýnist skipun sérstakrar nefndar hefði átt að vera óþörf, og landinu því að geta sparast sá kostnaður. Getur það og verið varhugavert, vegna eptirbreytninDar, að ráðherra skipi nefnd- ir milli þinga, til þess að undirbtia þingmál, sem honum, og skrifstofu hans, er ætlað að sjá um. Slikfc má misbrúka á ýmsa vegu. Að þvi er skipun manna í nefndina snertir, hefði og verið nauðsynlegt, þar sem *) Alþingismenn þessir voru: Ben. Sveinsson, Jens Pálsson, Jón í Múla, Jon Ólafsson, Jón Magnússon og Magnús Blöndahl. — Hvort aðrir alþingismenn hafa um þessa áskorun þeirra vitað, það er oss ókunnugt urn. hún var á annað borð skipuð. að í henni væru menn, sem hefðu: 1. sórþekkÍDgu á peDÍnga- og bankamál- um laDdsins, sem og á baDka-' álum yfirleitt, 'l. sem viðtifckasta þnkkingu á verzlun, og á hirum ýmsu atvinnugreinum landsÍDS, og gætu því öðrum fremur dæuit um þarfir manna ht'r á landi. En þetta verður tæpast sagt um neinn nefndirmannaDDa, nema ef vera skyldi að eÍDhverju leyti, að því er til alþm. Maqnúsar Blöndahls og Jóns Magnússonar kemur. Að skipa landritara í slíkar nefndir, virðist og miður vel viðeigandi, þar sem hlutverk haDS ætti, samkværot eníbættis- stöðu hans, einmitt að vera það, að vera ráðherranum til aðstoðar við athugun máls- ins eptir á. Sérstaklega muu og ýmsa óefað furða á því, að engum baDkastjóraDna, eða banka- gaEzlumannanDa, sem nú eru, oða verið hafa, skuli sæti ætlað í nefndinni. fsland og lanmörk. Með þessari fyrirsögn er grein eptir Arne Möller lýðháskólastjóra á Jótlandi í danska blaðinu „Politiken" nú síðasfc í ágúsfc — komnir 2 kaflar og vísfc von á fleirum. Enda þótt þar sé litið með dönsk- um augum á málin, sérstaklega ágrein- ingsmál þjcðanna, er greinin þó skrifuð af meiri velvild og sérstaklega af meiri skilnÍDgi á ísleDzkum málum en vór eig- um að venjast í dönskum blöðum, sér- staklega nú upp á eiðkastið. Maður þessi ferðaðist hér í sumar og bafði lika ver- ið hér i stúdentaförinni aldamótaárið. Þykja honum framfarirnar hér ærið stór- stígar. Hano segir, að hvernig sem menn líti á uppkastið, þá sé auðsætfc, að ver hafi verið farið en heiroa setið, er út í samningana var lagt. Samningaumleit- anir sem stranda, hljófca að skapa beizVu og koma af stað misskilningi hjá báðum pört- um. í>á fer hann og orðum um það, hve ofsalegir flokkadrættirnir og valdabarátt- an sé hér innan lands, og muni mikið standa í vegi fyrir praktiskum umbótum. Árangurslaust telur hann að fitja upp á nýjum samningum, að svo stöddu, og sér- staklega tekur hann það fram, að tillaga uro jarlsdæmi sem komið hafi fram í DaD- mörku í vetur muni óheppileg, jarlinn myndi eins og nú standa sakir mæta mót- spyrnu hjá öllum Islendingum. Bezta ráðið til þess að greiða úr póli- tisku flækjunum telur hann að auka sam- vinnu landanna í menningarlegu tilliti. Fyrsta skil^^rði til þess að slík samvinna geti komist á, sé að hver þjú3in setji sig inni í eÍDkenni hinnar og huasunarhátt, og forðist pð særa þjóðernisfilfíniiinEuna, sérstaklega verður stærri þjóðin að gæta síd vel í þessu efni Aðel-atriðið er betri og ódýrari sam- göngur nailli landanna. Löndin hafa þeg- ar nálgast hvort aDDað mikið. og haDD fér ekki því ekki skyldi vera hægt að halda lengra í þá áttina. Heppilegt væri ef eufuskipafélögin gerðu dálítið meira að þvi, að fræða menD um hverníg sé að ferð- ast á Islaodi að sumrinu, hvaða leið menn fari og hvað ferðalögin hosti. Náttúruteg- urð í-ílflndi er svo mikil og að las dið ætti að geta orðið mikln meiraferðamaDnalaDd, einnig að því er aðsókn frá Danmörku snertir. HaDD vill að hraðskreið skip fari Dokkrum sinnum á sumri milliland- anna til bess að flytja ferðamenn t'rá Dan mörkn, og í Reykjavik ætti að vera íslenzkt félag, er greiddi fyrir ferðamanna- straumnum. Af Dana hálfu hefir þvi á stundum verið gefið illt auga að íslengingar hafa haft við?kipti við útlönd án þers að cota KaupmannahöfD sem millistöð. Það er auðvítað barnaskapur að krofjast þsss að íslendingar af ræktarsemi við Danmörku kaupi þær vörur í Kaupmannahöfn, sem þeir gætu fengið ódýrari eða betri beina Ieið frá Skotlandi eða Þýzkalandi. Hins vegar vill Möller að danskt fjármagn sé sett í fyrirtæki hér á Islandi, landbúoað og fiskveiðar, og að Danir afli sér nieiri þekkingar á ísleczkum staðháttum, og að slík fyrirtæki eigi að stofna og reka ekki af landsföðurlegri umhyggju heldur eptir því sem atvinnugreÍDÍDci er hollast og hagfeldast. Þá víkur haDD að íslerzkum náins- mönnum, er til Danmerkur fara, og á- brifum þeim og skoðunum, er þeir flytji heim til föðurlandsins. Þykir honum sem stúdentarnir opt og oÍDatt séu sára ófróðir um Dani og Danmörku þótt dvalið hafi þeir mörg ár við Kaupmannahafnarháskóla. En Islendingar, sem gaDgi á lýðháskóla eða landbúnaðarskóla kynnist miklu betur danskri mennÍDgu og þykir honum gotfc að þeim fjölgar stöðugt er slíka skóla sækja. Þá víkur hann að forréttindum íelenzkra stúdenta til Garðstyrksins. Getur þess að mikil breyting hafi orðið á ís- landi síðasta mannsaldurinn, að því er skólamál snertir. Búið að setja þar á stoÍD prestaekóla, læknaskóla og lagaskóla Þessvegna ekki sama þörfin á að islenzk embættismannaefni dvelji við KaupaiaDna- hafnarháskóla nú sem áður var. Að sumu

x

Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi
https://timarit.is/publication/131

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.