Lögberg - 14.10.1915, Blaðsíða 4

Lögberg - 14.10.1915, Blaðsíða 4
4 LÖGBEEG, FIMTUDAGINN 14. OKTÓBER 1915. LOGBERG aefie út hvern fimtudag af The Columbia Press, Ltd. C»r. Willlam Ave & Sherbrooke Street. Winnipeg. - - Manitoba. SIG. JÚL. JÓH\NNESSON Editor J. J. VOPNI. Basiness Manager Utanastorift til blaSsins: The COLUMBIA PRESS, Ltd. P.O. Box 3172 Winnipcg, Man. Utanaskrift ritstjórans: EDITOR LÖGBERG, P.O. Box 3172, Winnipeg, Manitoba. TAIÆfMI: GARRY 2156 Verð blaðsins : $2.00 uiu árlö Kvenréttindamálið. Það er með kvenréttindamáliS eins og bindindismálið. Það áttí lengi vel erfitt uppdráttar, átti yiS gamlan og rótgróinn vana aS etja; mætti alls konar mótspyrnu, alls konar fyrirlitningu og lítilsvirK- ingu. En einstakir nicrin og ein- stakar konur, sem málið skyldu og vildu leggja eitthvaS í sölurnar fyrir sannfæringu sína, héldu uppi stöðugri baráttu; ýmist i kyrþey og með þögulum áhrifum eða meö opinberum greinum og ræSum í heyranda hljóSi. Ein þeirra kvenna, sem allra fyrst hóf alvarlegt starf þessu máli til styrktar hér i Can- ada var Margrét Benediktsson; hún var sú kona sem fyrst allra kvenna hér vann aS því af kappi. Hún stofnaSi fyrsta kvenfélag í Canada og gaf þar út fyrsta kven- réttinda blaS. Þegar saga þessa máls verSur skrifuS hlutdrægnislaust hér í landi þá verður nafn íslensku kon- unnar Margrétar Benediktssonar þar með stórum stöfum á einni fremstu síðunni. í þá daga sem liún hóf baráttuna hér var málið lítiö rætt og því ekki mikill gaum- ur gefinn. Og trúað gæti eg því að margir menn og jafnvel margar konur hefðu annaðhvort gleymt því nú eða gert lítið úr þvi í huga sem Margrét lagöi málinu til.. IJaS er nú Maria Crowford, Mrs. Dixon, Nellie McClung, Mrs. Brown og fleiri, sem þakklætis- uppskeruna taka fyrir ávexti þess sæSis sem Margrét skyldi eftir i hugsun fólksins og meðvitund þess með áhrifum sínum. ÞaS er til- jettjörðu okkar hafa konur fengið /ullkomiS jafnrétti við menn, og iiafa þessi tvö mál: bindindis- eða .inbannsmáliö og kvenréttindamál- ið haldist þar í hendur í seinni tíð, svo að segja haldið lynrstöðulaust beinni stefnu til sigurs. í menn- ingarsögu heimsins hefir íslenzka þjófjin að þessu leyti sett fagurt og merkilegt fyrirdæmi. í Manitoba,.þas sem Islendingar eru fjölmennastir hérna megin hafsins er svo komið aS innan fárra mánaða hafa konur fengiS atkvæð- isrétt, og má óhikað halda því fram meS fullum rétti aS Islend- ingar hafa þar lagt til sinn stóra skerf. Það er á allra vitund aS mikið af umbótum þeim sem hin nýja stjórn hefir lofaS og er aS koma i framkvæmdir er aS þakka hinum ötula Islendinga, sem í raun og veru ber þar höfuS og herSar •yfir alla aSra, Sifton stjómarformaður í Al- berta hefir lofað konum jafnrétti í því fylki og öflug hreyfing er á ferð í Saskatchewan og Ontario í sömu átt; ekki nema stutt tima- spursmál þangað til þau fylki feta í fótspor Manitoba. Fyrir fjörutíu árum var byrjað á kvenréttindakröfum í Bandarikj- unum, þótt ekki væri með neinni alvöru gengið að verki fyr en síS- astliSin 15 ár. Nú hafa konur fengið atkvæðisrétt í 12 hinum stærri ríkjum Bandaríkjanna og einu héraði auk þess. Kvenrétt- indi hafa þegar öðlast lagastaS- festingu í 49% af öllum Banda- ríkjunum með tilliti til landsvæðis % af öldungadeildinni, 1-6. af full- trúadeildinni og 1-5. af kjósend- um forsetans eru valdir af kjós- endum frá fólki þar sem konur hafa jafnrétti við menn. Stjórnarbreyting þess eSlis að veita konum jafnrétti við menn var nýlega saþmykt í einu hljóði í New York riki í báðum deildum. Samskonar stjórnarskrár breyt- ingar hafa verið samþyktar meS afarmiklum meiri hluta í ríkjun- um: Massachusetts, New Jersey, Pensylvaniu, Jowa, Suður Dakota, Vestur Virginia, Tennesse, og Arkansas. ÞaS var einnig sam- þykt í annari þingdeildinni í Maine, en vantaði eitt atkvæSi til að tveir þriðju væru meS því í hinni deildinni, og eins i Texas. Samhljóða frumvarp hefir þegar verið boriS upp og er til umræðu í mörgum öðrum ríkjum. Norður Karolina er eina ríkiS í Bandaríkj- unum sem neitað hefir nýlega um það aS atkvæSi fáist greidd um þctta atriði. uð meiri skilyrSi til þess að taka skynsamlega þátt í stjórn landsins ¦n konur á sama aldri, þar sem hvorugt hefir neyna reynslu? Og í öcSru lagi hefir konan ekki eins mikinn siðferðislegan rétt til þess aS búa til lög sem hún á að stjórn- ast af og börn hennar, eins og maðurinn? 3. Það er sagt aS stjórnmál séu of óhrein til þess að konur taki þátt i þeim. Ef þetta er satt þá hljóta þau óhreinindi að hafa komiS þangaS af völdum karl- mannanna, því þeir einir hafa fjallað þar um. Og eitt er víst og það er það að ef stjórnmál eru óhrein þá þarf að þvo þau éöa hreinsa. Ög hvort ætti þeim að vera betur trúandi til þess sem sjálfir eru valdir að óhreinleikan- um eða hinum sem koma þangað með nýja vendi og hreina bursta? í þeim ríkjum Bandaríkjanna, sem veitt hafa konum jafnrétti, hefir einmitt þetta atriði komið greini- lega í ljós. Þær hafa komiS því til leiðar að atkvæSisstaSirnar hafa verið fluttir burt af drykkjukrán- um og svínastíunum og í þokka- legri og óspiltari staSi og þær hafa svikalaust sópaS vínsöluholunum í burtu og hreinsað til. 4. Því er af mörgum haldíö fram að konur kæri sig ekki um atkvæðisréttinn sjálfar. Þegar karlmenn gera þær staðhæfingar af eigin hvötum þá minnir þaS á eitt atvik sem kom fyrir þegar prestur var að gefa saman hjón. Þegar hann ávarpaði brúSurina og sagSi: "Vilt þú taka þennan mann tölulegá hægt verk og fljótunniS að í 20 öSrum ríkjum þess efnis að veita kvenfólki atkvæði í skóla og liéraðsmálum. í Danmörku fengu konur iull-! safna saman kominu af akrinum. k()ni|s jafnrétti siðastlifiiS ár og 1 þegar það er fullþroska*; þa» er|Noregi Svíþjóð og Finnlandi miklu hægra en aS plægja og ryíja h5fgu bær fengis þa8 aSun þess a« hún Ræði Astralia og Nýja Sjaland sem hjá þér stendur fyrir eigin mann?" Þá var svarað tafarlaust sem heimunnn hlytur aS græSa a í digrum karlmannsróm: "Já." » he,ld smm- Hin stutta f"tt hans Presturinn hélt að eitthvað væri um sigur farannnar - þessarar ekki meS feldu og endurtók því hættulegu farar, er þaS herop sem spurninguna, en þaS fór á sömu hærra kallar og ahnfameira reyn- leið. MaSur nokkur sem þar var ,st en stnSsluðrar gera venjulega; staddur sá hversu forviða prestur- |)að öryar. ™°*™s™ og styrktr inn varð, hugsaði sér að leiðrétta hjartaslattinn og stælir taugarnar; það og sag-ði: "Prestur góður! hún bað ,veitir nvJan >r,ött °Z Prek. °S er heyrnarlaus og eg svara fyrir kJark beSar erflS eikarnir reru .S1^r hana." - Þeir karlmenn sem þessa aöir meö Flf»mikllh stanfestu og ástæðu bera fram virðast álíta að °ske,kulle>k og her a ser stað. ÞaS kvenfólkið sé hevrnarlaust og að vekur UÐD }*m:i6ar vomr °*. skaP" þeir verði að svara fyrir það. ar aorar nyjar; þaí snyr þeim v,ð ts„íc „„ „„^. „sc wm 1 ' sem a flotta hafa snuið af voldum 5. Það er sagt að þatttaka 1 ,.„, ., , . , . ha ™'i m a ¦ i,„ t'w-x -x erfiðleikanna og synir þeim mogu stjornmalum dragi kvenfolkið mð- ...... & J v ° ur siðferSislega og ræni þaS þeim elka.tl! SlgU^-^f er °UUm siðfágunarbke sem kveneðlinu heiminum , gleðiboðskapur nyrra , •' .-, - t, ia og nyrra moguleika heyn tu 1 raun og veru. Bezta svar- ° * ið því er að vísa mönnum þang- \"ér héldum aS Stefánsson væri aðsemkonur hafa fengiS atkvæði; látinn vegna þess aS vér vissum þar er reynslan og virkileikinn sem ekki hvílíkum kröftum og hugrekki talar en engar getgátur. Bendi og ráðum hann var gæddur. Og þessir góSu herrar á það með rök- B. \V. McConwell skrifari hans, um að konur séu ekki eins siðfág- segir aS jafn'/el norðurheims' aðar þar sem þær hafa jafnrétti skauts farar og vísindamenn með eður sína eins og í þeim þekking og reynslu hafi talið hann Auk þeirra tolf nkja, sem minst ,öndum sem þær em ræntar þyL af Þeir kváSu gersamlega enga var a að leyfðu konum jafnan rett | Stjornarfarslegt frelsi hefir aldrei v,,„ þess aS hann væri á lífi, og iS taliS siðferðislega lækkandi þeir hristu höfuSín vfir þeirri fyrir karlmenn, hví skyldi það \ heimsku aS það hefSi nokkra þýð- reynast öSruvísi fyrir konur? Nei, j '-"gu aS leita Vilhjálms, þegar reynslan sýnir að þetta er barna- nokkrir vinir hans stungu upp á hjal út i bláinn af vörum þeirra sem dauðahaldi vilja halda í gamla þrælróminn. ^SB^Byss^j^^^ty^v^^i.v^^^L'Auji^ THE DOMINION BAJNK C. A. BOUEKT. frtsa M. l>. MAXTiLbW» ,* Geoeral MniuHf^r. NOTIB PÓSTINN TUj BANKASTAKFA. pér þurfiB ekkl a5 gera yCur ferC Ul borgar Ul aB fá pen- inga út a ávlsun, leggja inn peninga eða taka út. NoUC pðst- inn 1 þess staC. YSur mun þykja aCferB vor aC sinna bankastörfum bréf- lega, bæCi áreiCanleg og hentug. Leggja má inn peninga og taka út bréflega an tafar og an vansklla. KomiC eCa skrifiC ráCsmannlnum eftir nakvæmum upplýs- ingum viCvikjandi bréílegum banka viGskiftum. Notre Bame Branch—W. M. HAMII/TON, Manager. Selkirk Branch—M. S. BURGER, »Iana«er. fi heyrst frá honum eitt einasta orS, Áttavissa hans t. d. virSist vera og eitt árið enn hefSum við mátt næstum yfirnáttúrleg. Eg hefi al- Syrgja Stefánsson, sem viS öll drei vitaS hann áttaviltan. Einu töldum sjálfsagt aí5 biSið hefSi sinni fylgdi eg honum í svo mikilli lægra hlut i viðskiftum sínum viö hríS aS ekki sá út úr augunum svo tröllaom frosta og fjúks. En Vil- klukkutímum skifti. Stormurinn hjálmur Stefánsson kom aftur. var þá svo mikill aS hann fór 44 Hann hafði meS sér sannanir sig- mílur á klukkustundinni og víð urfarar sinnar; sannanir þess að urSum að fara nálega beint á móti hann hafSi fundið nýtt land. En veðrinu, og síSustu tvær klukku- svo ant er þessum mikla manni um stundirnar urSum viS aS ferðast í það að nota hvert augnablik tím- ] náttmyrkri í tilbót. Samt minnist ans til framkvæmda að hann er horfinn aftur norí5ur i eyð"imerkur íssins og ókunnugleikans áður en vér getum tekið í hönd hans og þakkað honum fyrir afreksverkin. Hann kemur aftur þegar allra hug- ir eru gagnteknir af stríðinu í Evrópu, en hann tefur ekki augna- blik, eyðir engum tíma. Áhugi hans og hið ósigrandi þrek og kæruleysi hans fyrir því hvað aðrir eg þess á meðan eg lifi a?5 rétt áður en við komum að þeim stað sem við ætluðum, áttum við at5 fara yfir dálitinn tanga og svo var Stefánsson viss um áttirnar að ekki munaði nema 100 fetum tæpum. í annað skifti fór eg með hon- um 40 milur yfir fjörð. Hann fór beint af augum án þess að skeyta um nokkrar slóðir og þegar við komum yfir fjörðinn, lentum segi og hugsi er hugvekjandi afl.lvið hjá dálítilli sandgryfju hjá ' Amouliktok þar sem við höfSum verði fær til ræktunar. Þegar ferSast er um Argyle- bygíina eða aðrar blómlegar sveit- ir s;m blasa vifi auga manns aS áliðnu sumri enis og bylgjandi haf- flötur víSáttumikilla hveitiakra, þá vaknar ósjálfrátt í Jiuga vegfar- hefir löngu. Þótt veitt full kvenréttindi fyrir >essum málum hafi þokaS andans myndm af sveitmm eins og konur atkvæ8i 5 sveitamálum í hun var áður en starfsþrek og elja ö]lum fylkjum Canada, sömuleiðis og óbilanleg framtíðartrú tók sam- .• Knglandii Skotlandi og Irlandi. an hondum til þess að skapa þetta Er þaö talig sjalfsagt aS fullkomi8 blomlega utl.t; skapa það úr grettu jafnrétti verði veitt konum í brezka og hrjóstrugu landi. Það er elns yrir auga manns bregði þreytt- um og lúamerktum starfshöndum frumbyggjanna |>ar sem þeir hafa sáS í frjóa moldina starfskröftum sínum og þreki. Upp af því sæði hefir allur sá gróði sprottrð sem nú blasir við augana, þótt þeir yngri hafi síðar lagt hönd á plóg- inn til aukningar og viðhalds. Því er n;'ukvæmlega eins varið meS siðabóta og menningarmálin eins og mcS þaö sem veraldlegt er. ÞaS eru venjulega þeir "fáu, fá- jafnrétti við menn. Manitoba, þar sem Islendingar búa flestir, er fyrsta fylkið í Can- seinna 1 brezkum londum en þeim , .-, , .. * . . , . . , (1(1(1 llí DCSS S&rrlCt. sem talin hafa venð, þa er þar þo einnig mikiS breytt í þessu tilliti 1 ?*?--------- frá ]>ví sem áSur var. Þannig hafa þvi aS senda menn norSur í þeim erindum að flytja honum vístir. I blaSinu "New York Times" ísland var með fyrstu þjóðum! segir herra McConwell frá því, aö heimsins til þess að veita konum hann hafí haft óbifanlega trú á því að Vilhjálmur húfi. væri heill á vissi hve lítiS úr tapi skipsins ríkinu }>egar stríðiS er á enda. tætSur sem færSar eru á móti ntkvæSisretti kvenna eru helzt þessar: 1. Að þær eigi aS hugsa um heimiliS og hafi ekki tíma til at- agreiðslu. ViS þvi er þetta svar: ÞaS hefir verið áætlað að til þess aS greiða atkvæði við fylk- ig sambandskosningar fari hér um bil einn klukkutími að meðal- tali annaS hvort ár. Og ef það er virkilega satt aS konur hafi ekki Vilhjálmvr Ösigrandi. I'aS var títt í fyrri daga að mönnum voru gefin viðurnefni. Þannig var einn forníslenzkur maður nefndur Mjögsiglandi, ann- ar Höggvandi o. s. frv. Xú hefir íslendingur hlotið nýtt | "$^^f*^ viðurnefni og er kallaður Ósigrandi Er það Vilhjálmur Stefánsson. liiaSið "Literary Digest" flytur um hann langa grein 2. Október með fyrirsögninni "Stefánson Ösigr- andi". Aðalefni þeirrar greinar er á þessa leið: "ir isöræfum heimskautaland- hinum mörgu, auðugu Og þótt þeir verði að tæku og smáu", sem handa hefj ast til baráttu og breytinga á móti ' v',' " T" /"•' 6 , |-ao breyta þmi kjorum og það sem og storu. allra fvrst Þaö er jafnvitjaust að ííi3". u' se«Ía a5 konur hafi ekki tíma tíl augu yio alls konar erfiðleika, þa aS fí fa heimiIig ffl þess eruþeirframsynmoglangsynnien ¦ i5a ^.^ ^ þJ «r sja , huga ser sigur^ segja a(j m^uúnn \?m sigur sannlc.kans ogr tíma til að >firgefa búðina sína Þótt þeir séu|e«a skrifstofuna et5a plóginn til venjulega sjalf.r komnir undir,,^ a6 -^ ^^ |n samt a^l™*lJl^Úh*y™t Þa» aklrei nú á dögum. og iSjuleysingjarnir i! þess, ]>á ér sannanega' anna kemur bergmál af rödd þörf á að þær fái atkvæSi til þessfmanns þess er allir töldu dauðan :ra. ASeins bergmál, því hinn mála smna cr þeim er hafið á loft, og þótt aðrir hljóti fyrir, það liggur þeim í léttu rúmi. Þannig hafa flestir umbóta- menn verið og það hafa verið for- testra þeirra. Fvrir 25 árum var kvenréttinda- málið mál hinna fáu og fyrirlitnu, nú er það að veri5a mál hinna u og voldugu. Hamingjunni sé lof. Það er fróðlegt að ryfja upp', fvrir sér hversu langt þetta mál er ig komið á yfirstandandi tíma. Okkur íslendingum stendur næst að athuga fyrst þá bletti heimsins, sem við byggjum flestir. Heima á höfðu það sem ástæðu í fyrri daga fyrir þvi aS verkalýðurinn ætti ekki aS greiSa atkvæSi: en nú mundi enginn hlusta á þess konar rökfærslu. Svona smábreytist hugsunarhátturinn. 2. Kvenfólk hefir enga reynslu nga þekkingu á stjórnmálum, menn. En gegn því mætti spyrja á þessa leiS: Höfðu karl- menn þekkingu og reynslu á itjómmálum þegar þeir voru 21 árs og byrjuðu að greiða atkvæði? Hafa 21 árs gamlir drengir nokk- frægi og hugdjarfi landkönnuður hefir sjálfur horfið aftur til frek- ari afreksverka og uppgötvana. væri I Eftir fimtán mánuði iangrar pdgn- ekkijar. kulda, sifeldra rannsókna, öriS- ugleika, vistaskorts og yfirvofandi glötunar sendir hann umheiminum tilkynningu um það að hann hafi fundið nýtt land. En Stefánsson kemur ekki sjálfur til aS segja þessi tíSindi og njóta þeirra þæg- inda, þeirra virSinga og þeirra Jjakklætisviðurkenninga, sem hann verðikuldar fyrir starf sitt. Nei, hann leitar sér ekki stundar hvild- ar né augnabliks samkvæmisfagn- aSar eins og margir aSrir — jafn- vel flestir aðrir — hefðu gert í hans sporum. Vilhjálmur hefir með þessu einn út af fyrir sig sýnt það að hann á stærri sál og meiri andlegan mann en flestir aSrir. Ef 'iann hefði haft nóg af vistum og hundum þá hefði jafnvel enn ekki Eftir að hann Stefánsson gerði "Karluk", og taldi það aSeins sem smávegis fararhnekki, en hélt á- fram ferðum sínum eins eftir sem áður, þá var traust hans á hon- um alveg óbilandi. Flestir nori5ur- farar hefðu látið hugfallast og hætt við ferðina, undir sömu kringumstæ'ðum. En Vilhjálmur er ósigrandi. Ráð hans eru óþrjót- andi, hugrekki hans er ósigrandi; s er ósigrandi; þekking hans á því sem hann er aS gera er ósigrandi; vissa hans um þaS hvað heppilegast sé í þann og þann svipinn er ósigrandi. MaS- urinn er óviSjafnanlegur. Mc- Conwell segir aS ásta;San fyrir því aS aðrir menn, þar á meðal heim- skautafarar og vísindamenn, hafi talið ómögulegt að Vilhjálmur væri lífs, sé sú aS þeir hafi þekt hann aSeins og kynst honum í veizlum og samkvæmum, en sjálfur kveSst hann hafa þekt hann undir öSrum kringumstæSum: Hann kveðst hafa vitað það að þegar hann hafi kvatt hinn svo kallaSa mentaða heim þá hafi honum skilist það betur en flestum öSrum geti skil- ist aS hann yríSi að skilja eftir öll þau cinkcnni eða flest sem hinni svo kölluSu menningu heyrSi til og lifa því lífi sem kringumstæS- urnar krefSust. 1 þessu kveSur hann aðalstyrk Vilhjálms fólglnn. "Hann er alveg eins og hann værí heima hjá sér þegar hann er í heimskautalöndunum," sagði Mc- Conwell. "Hann er einhver bezti sem lagt hafði á vökunum, sen fcrðamaður á sleSa sem nokkru' auSar höfðu verið í stormunum í sinni hefir þangað komið. Og.'marz. Nú var orSið bjart allan leyndardómur þeirra mörgu> ogj sólarhringinn rétt eins og í júní- löngu ferða hans, sem ómögulegarj mánuði á íslandi og sólarhitinn var eru kallaðar, og ómögulegar væru j aS ankast. ÞaS var mj'ög líklegt flestum öSrum, er í því fólginn aS ekki yrði nema ein eða tvær vik- hversu fullkomna þekkingu hann ur þangaS til þessi lagís yrði hefir á meSferS manna og hunda. j ófær. viS gist rétt eftir að við yfirgáfum Karluk. Þetta eru aðeins tvö atriði, sem sýna hina ótrúlegu og næstum yf- irnáttúrlegu 'ratvísi Stefánjssonar; en til'mætti tína ótal önnur dæmi. Vilhjálmur var miklu ver stadd- ur fyrir þá sök hversu síðla hann lagSi af stað. Því þótt ferSin væri hafin frá Martin Point 22. marz 1914, þá var nálega kominn miður april, þegar hann var virkilega kominn af stað. Þegar förin var hafin fyrir alvöru voru aðeins í hcnni ]>rir menn: Dr. Anderson, Storkenson og Stefánsson og höfðu þeir meSferðis 1236 ,punda farang- ur. var þaS fæða handa mönnum og hundum til 40 daga; áhöld sem altaf þurfti aS hafa og föt auk 360 skota i tvær byssur. Þegar ferSin hófst urðu þeir aS ierSast á hafísum margar mílur undan landi ög þar var það fyrst að þeir lentu i afarmiklum starmi; versta veðri scm j^eir nokkru sinni hreptu í allri förinni. Sjálfur skrifar Stefánsson um þaS á þessa leið: "ísgarSur hér um bil 20 feta hár, 20 fet frá tjaldi okkar, hafði rek- ist saman af afli stórveðursins. Voru í þessum ísgarði svo stórir jakar aS ef einn þeirra hefði hrun- ið ofan á tjaldið okkar þá hefðum viS ekki átt lengur heima í þess- ari veröld. Snemma um kveldið reyndum við aS standa á verSi, en sá scm utan tj'alds var gat ekki opnaS augun vegna hríSarinnar, ckki gat hann helrur kallaS svo hátt aS til hans heyrSist af þeim, er innan tjalds voru, enda þótt skruðningurinn í ísjökunum heyrS- ist úr margra mílna fjarlægS. ViS vorum aldrei í neinni sérlegri hætts. F.ftir aS við komum 60 mílur frá landi hreptum við aldrei mjög mik- il hvassviðri. Daginn eftir þenn- an storm komu loksins frostin og höfSum viS ágætt ferðaveour það sem cftir var af apríl mánuSi, méð þægilegri golu og heiðskíru lofti, en hér um bil 20 stiga frosti á Fahrenheit. Vatnið eSa sjórinn á milli jakanna, sem ófær var 1 hit- um, var nú alveg eins og fínustu götur, og þarsem við áður höfðum m'eS herkjum komist 2 mílur á dag þá fórum viS nú sjaldan minna en 20 milur. ÞaS þótti líklegt þegar lijálparli'Sið fór til lands að fyrir okkur mundi verða rekís alla leið austur; hafSi eg því sent með þeim bréf þar sem áhersla var lögS á það að við mundum aS líkindum ekki koma aftur til meginlandsins; hafði eg einnig endurtekiS þær ráSstafanir aS "NorSurstjarnan" skyldi vitja okkur til norSvestur jaðarsins á Bank eyju. Jaka- reksturinn austur hélt -áfram og þótt við ferðuðumst daglega 10 til 30 Stigum vestar en i hánorSur, þá sýndu áhöld okkur að við héldum tæplega stefnunni í norður. 27. aj^ríl komum við nálægt þeim stað þarsem 73. lína norðurbreidd- ar sker 140. lengdarlínu. Síðast- liðinn hálfa.. mánuð höfSum við farið yfir margra mílna þunnan ís, ^ill^MiiiMimi NORTHERN CROWN BANK ABAJLSKRIFSTOFA 1 WINNTPEG Höfuðstóll (löggiltur) - - - $6,000,000 Höfuðstóll (greiddur) - - - $2,850.000 STJÓRNENDUB : Formaður.....- - - Sir D. H. McMHJjAN, K.O.M.G. Vara-formaður.......- - Capt. WM. ROBINSON Sir D. C. CAMERON, K.C.M.G., J. H. ASHDOWN, H. T. CHAMPION W. J. CIIRISTIE, A. McTAVISH CAMPBELLi, JOHN STOVEL Allskonar bankastörf afgreidd. — Vér byrjum reikninga við ein- stakUnga eða félög og sanngjarnir skilmálur veittír. — Ávísanlr seldar tU hvaða staðar sem er á Islandi. — Sératakur gaumur geflnn sparl- sjóðs innlögum, sem byrja má með einum dollar. Rentur lagðar vlð á hverjum sex mánuðum. T. E. THORSTEINSSON, Ráðsmaður Cor. William Ave. og Sherbrooke St., Winnipeg, Man. jf3BWggg^^ Sökum ])ess aS sumarið nálgaS- ist, héldum við aS AlfreSs höfSa aS norSaustan verSu á Banks eyju. Steinolían þraut okkur 5. marz. í 10 daga eftir þaS piddum viS ís til drykkjar kvelds og morg- uns meS því að nota til eldsneytis 5 pund af lýsi, sem við höfðum til að bera á bátana okkar. Síðari hluta þessara daga gátum við að- eins brætt ís annað málið, þorS- um ekki aS fara frekar í sakimar. ViS sáum selaför og vissum þess vegna aS selir voru í nánt viS okk- ur. Tvent var þaS sem aftraði okkur frá því að leita aS selum. I fyrsta lagi vonuSum viS áð viS fvndum bj'örn sem viS gætum skot- iS án þess aS tefja aSalförina til lands; í öSru lagi var okkur svo mikiS áhugamál aS komast áfram vegna þess aS veðriS var óSum aS hlýna, svo viS vildum heldur vera svangir en tefjast til muna. 15. marz vorum viS orSnir rækalli svangir og hundarnir voru farnir að leggja af; þeir urSu aS leggja meira að sér en viS og þoldu því sultinn ver. Þeir átu skinnklæSi okkar, en við höfðum dálitið af niS- ursoðinni mjólk og þurkað vís- unda kjöt. ÞaS virtist nú vera undanfærislaust aS tefj'a um stund. ViS námum því staðar hjá vök, sem viS mundum hafa verið tvær klukkustundir aö fara yfir 'í bát- um okkar. Eftir tvær klukku stundir, rétt þann tíma, sem það hefSi tekiS okkur aS fara yfir kom selur í augsýn í svo sem 1000 feta fiarlægS og skutum viS hann 1 gegn um höfuSið. Nú höfðum við selspik til eldiviðar og bj'arnar og selabein til hjálpar, því selspik eitt út af fyrir sig logar ekki eins og steinolía." Einu sinni voru þeir Stefánsson og félagar hans staddir hjá vök, sem ekki leit út fyrir að þeir kæm- ust yfir sumarlangt. Vilhjálmur tók því meS ró og stillingu; en leiðinlegt sagSi hann að sér hefði þótt að eySa sumrinu þar í aðgerS- arleysi, auk þeirrar hættu sem þaS liefði haft í för meS sér. Alls urSu þeir aS ferðast 700 mlur þangaS til þeir komust til Bankseyjar; þar biSu þeir manna sinna, en þaS var árangurslaust. T'egar Vilhjálmur minnist á þaS að vistflutningamenn hans leystu ekki verk sitt af hendi, eins og ætlast var til. segir hann frá því með sér- stakri kurteisi, en þó spaugilega háðslegri litilsvirðingu, og gefur þaS manni hugmynd um það hvernig hann lítur á þá sem ekki eru vaxnir því að mæta öllum hindrunum eins og hann sjálfur. "Vifi Kellett höfða hittum viS "Mary Sachs'' og skipshöfnina í vetrarbúðum", sagði hann. "Þrátt fyrir það þó sjórinn væri hreinn og íslaus. Það hafði veriS dálítill íshroSi hjá Kellett höfSa, þegar skipiS kom þangaö seint í ágúst mánuSi. T'eir höfSu sett skipm par upp bæði fyrir þá sök að annar stjak- inn hafSi brotnaS og af því þeir töldu ofmikla ísa, en ef til vill var aðalorsökin allskonar smá heimska og hégiljur. Það virðist að þeir hafi haldið að ef við værum á Bankseyju, þá værum við á Kellet höfða, og biðum og mændum með löngum augum aSgerSarlausir út í bláinn til þess aS vita hvort viS sæum ekki sel. Þegar þeir svo fundu okkur ekki þá héldu þeir bara aS viS værum dauðir og svo væri ekkert meira um þaS. Og svona var hugsun þeirra þrátt fyr- ir það að staSurinn sem þei áttu aS hitta okkur á var 100 mílum Iengra norSur. Þeir sem á "Mary Sacks" voru, eru flestir ókunnugir í norSurheimskauts löndunum og voru orðnir alveg ráðalausir; höfðu mist móSinn. Sú hlægilega hugmynd hafði að líkindum kom- ist inn hj'á flestum hvalveiðamönn- um og öðrum við Flerschelseyju í fyrra sumar aS viS værum allir steindauðir, af því viS komum ekki aftur úr ferð, sem eg hafði sagt að við mundum að líkindum ekki reyna til að koma úr. Sachs skipshöfnin hélt aS sumariS væri á enda i ágúst, þó sannleikurinn sé sá að september er venjulega mjög mildur mánuður til þess að sigla hingað norður, og var þaS sann- arlega í þetta skifti. Þeir héldu einnig áS vestur- strönd Bankseyjar væri sæbrött aS vestan, hafnlaus og rekalaus; en þetta er alt misskilningur. En aðal ástæSa þeirra fyrir því aS þeir reyndu ekki aS fara lengra norður var auðsj'áanlega tilfinn- ingin um þaS aS við værum sjaan- lega allir steindauðir. NorSur- stjarnan hafði alls enga tilraun gert til þess að komast til Bangs- eyjar eins og eg haSfSi lagt fyrir, eftir því sem eg gat komist næst." Stefánsson fann enga Eskimóa á þessum stöSvum, þrátt fyrir þaS þótt hann ferSaðist 400 mílur í þeim tilgangi, í skammdeginu. Hann gat heldur ekki fengið nýja hunda, hafði hann því aðeins eftir tvenna hunda, er treysta mátti, í stað þess að upphaflega var gert ráð fyrir þeim fernum. En hann hélt að meS því aS fara snemma af staS mætti bæta það upp. Aformið var að hefj'a förina frá Kellett höfða, sem er suSvestan á Banks eyju, í kring um 9. febrúar; halda áfram norður til Prince Patricks eyj'ar og þaðan norðvest- ur og koma aftur til Banks eyj'ar til lmka um miðjan júní mánuS. Þá vildi þaS til aS þeim skemd- ist tunna af eldsneyti og urSu þeir að bíSa meSan þeir öfluSu sér viö- bótar í stað hennar, fóru þeir því ekki frá AlfreSshöfða norövestur á eyjunni fyr en 5. apríl. Brátt urðu hundarnir sárfættir, snjórinn linur og miklar þokur, og þéttar vakir, 'tafðist þeim því förin til muna. í þessari ferð hafði einn norskur maður bæzt við í hópinn; sá hét Thompson; voru þeir því fjórir alls. Á þessa leið farast Stefánssyni orS um þessa erfiS leika: "Á einum degi fórum viS yfir 20 mílna ísspöng, og var hún hvergi þykkari en 8 þumlungar. Samt sem áður var ísinn traustur og engin hætta aS ferðast yiir hann ef hvorki stormur né straum- ur hafSi áhrif á hann eða náði aS brjóta hann. ViS vorum á 76. gráðu og 20 mínútu norðurbreiddar. Milli 1 og 6. marz rak okkur n mílur suSur og 13 vestur og voru vakir svo þéttar og stórar að tæplega var hægt að komast nokkuS áfram, því við vorum 3 klukkustundir að ferja yfir 2000 feta vök. ViS fluttum á flekum þannig tilbún- um aS þenja tjöruborinn striga undir sleSana og festa hann á borðstokkana. A þessum flekum gátum við flutt 1000 pund í logni og straumleysu, en auðvitað minna ef hvast var. það var sérstaklega erfitt aS eiga við hundana, sem voru 13 að tölu. VeðriS var altaf að hlýna og ísinn brotnaði óSum í smájaka. Eg hætti því öllum til- raunum í þá átt að komast lengra vestur og ferðaðist jafnhliða viS vesturströndina á Prince Patricks eyju. Þegar viS vorum 75 mílur frá ströndinni nálægt 76. tsigi og 40. mínútu norðurbreiddar, sáum við það glögt að viS þurftum ekki aS vænta þess aS komast langt norður á bóginn þegar svona var áliSiS og ísinn á hraSa reki í suðvestur. ViS freistuSum þess því aS komast sem fyrst nálægt landi, þangað sem ís- inn var landfastur við Prince Patrick eyj'u. F.n við bárumst 50 mílur suður á bóginn áður en við komumst á land 10 mílum sunnar en þaS land var, sem viS höfðum^eygt 1. júní. Nú var steinolían okkar löngu þrotin og við höfSum selspik til eldsneytis, og villidýra kjöt, Sem þurkaS hafSi veriS á Noregs eyj- unni sumariS 1914 til matar handa hundunum var einnig á enda. Við höfBum ennþá 20 daga fæði handa okkur sjálfum, því við höfSum get- að sparaS vistirnar með því aS borSa selakjöt." 15. júní, eða um það leyti sem

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.