Lögberg - 28.11.1918, Blaðsíða 2

Lögberg - 28.11.1918, Blaðsíða 2
LÖGBERG, FIMTUDAGINN 28. NÓVEMBER 1918 Þáttur úr œtt rg œfi General Pershing. Hann fæddist*í lágum bjálka- kofa í útkjálka smábæ; en f imtíu og átta árum síðar, er hann mað- ur með aliheims áhrif — aðal- hershöfðingi yfir liðssveitum þeirrar þjóðar er eiginlega hafði endaskifti á metaskálum hins hrikalegasta ófriðar, er heimur- inn hefir nokkru sinni þekt. — Og þarna eru einmitt aðaldrætt- imir í lífsstarfi John J. Pershing. Fátt er líklegra en það, að á næsta kaflanum í æfi þessa stór- mennis, muni gagnstæðurnar koma fram, ef til vill á ennþá eftirtektarverðari hátt, og sýn- ingsstraumarnir vestur á bóginn nm það leyti að byrja fyrir al- vöru. Land framtíðarfyrirtækj- anna hreif þá óðum til sín hugi hinna ungu og æfintýraþyrstu manna. — Gersamlega félaus, með engan annan farkost en heilbrigða sál og hrausta vöðva, lagði Pershing af stað í vesturveg. J7egar hann kom til St. Louis, var verið að leggja Nort Missouri jámbraut- ina (sem nú er partur af Wabash kerfinu) frá St. Oharles, norður um Misou'sri til Macon, er var smábær við Hannibal—St. Jos- eph brautina, en er nú hlekkur í Chicago, Burlington og Quincy línunni. — Á þeim stað fékk Per- shing atvinnu við jámbrautar ist manni þó í svip, að munurinn j lagningu. North Missouri braut- á milli fæðingarkofans og her- búða aðalhershöfðingjans, vera nærri því óskiljanlega mikill. — SökkvJbekksdísin hefir þegar skráð æfisögu Pershings og mál- að manngildiseinkennin svo skýrt að slíkt mundi engum venjuleg- um skáldsagnahöf undi hafa hepn ast. Og hafa þó margir penna- færir, glöggskygnir mentamenn, reynt að draga upp ýmsar blik- myndir af þessum aðdáunar- verða óskaisyni Bandaríkjaþjóð- arinnar. En þeir hafa fæstir leitast við að lýsa alvariegustu einkennunum í lífi foringjans, heldur verið að leita .að ýmsum æfintýrum frá bernskuárunum, er þeir ætluðu sér svo síðar að setja í samband við affeksverka- kaílann í baráttu hetjunnar. En á leitinni græddu þeir lítið; æsku- ár Pershings voru svo dæma- laust áþekk því, sem alment gjörðist um fátæka smábæja- drengi. — f æsku bar ekki á neinum sér- stökum hæfileikum hjá 'Johnny' Pershing, en svo var hann al- ment nefndur nágrenninu. ekki láta nám betur en í meðal- lagi, eða varla það, og hann virt- ist ekki vera hneigður fyrir eitt öðru fremur. Hann hafði enga hugmynd um hvað hann ætlaði að taka sér fyrir hendur þegar hann yrði stór.—Jim bróðir hans var talinn langtum líklegra mannsefni yfirleitt. Engum lifandi kom til hugar, að það ætti fyrir "Johnny" Pers- hing að liggja, að verða stórfræg- ur maður í sögunni, og sumir ef- uðust jafnvel um, að úr honum yrði nokkurmtíma maður. — Ef vér lítum aftur í tímann, og látum hugsýn vora hvarfla til smábæjarins Laclede í Missouri, þar sem Pershing eyddi æskuár- um sínum, og hittum að'máli Mksystkyn hans, sem enn eru á lífi, þá munum vér geta dregið þá ályktun af upplýsingum þeirra um drenginn, að hann hafi ávalt verið allur þar sem hann in lá í gegn' um bæ einn, er War- renton nefnist. Hér um bil tvær milur vestan við bæinn, bjó fjölskylda ein, er kallaði sig Thompson, og hafði hún fluzt til Missouri frá Blunt County, Ken- tucky. Thompsons hjónin áttu dóttur eina, önnu Elisabet að nafni; hafði hún fæðst í litlum vallgrón- um torfkofa 15. febrúar árið 1835. Um þær mundir, sem ver- ið var að leggja járnbrautina, var ungfrú Thompson tvítug að aidri, forkunnarfögur og viðmóts þýð;. það var eins og sameinast hefðu í hugarfari hennar og framgöngu, yndisþokki Ken- tuckylífsins og hið óbilandi trún- aðartraust vestursins. — Hinum unga, glæsilega Pers- hing leizt vel á stúlkuna og feldi til hennar ástarhug. Bóndadótt- irin gaf honum jáyrði sitt, og 22. dag marzmánaðar árið 1859, voru þau gefin saman í heilagt hjónaband. pegar North Missouri brautin loksins komst alla leið til Macon, í heimahúsum og í var Pershíng gjörður að brautar- Honum sýndist umsjónarmanni á sjö mílna svæði I á milli Laclede og Battsville j (Meadville). Flutti hinn nýi I umsjónarmaður sig iþá inn í lít- inn bjálkakofa, sem stóð hér um bil miðju vegar á milli þessara tveggja bygða og landareignar Meredith Browns dómara, og er mælt að dómarinn hafi notað kofann til íbúðar fyrir þræla sína. — Pershing dyttaði að kof- anum, og gjörði hann vel byggi- legan. Á þehn stað fassddist fyrsta barn þeirra hjóna, hinn 13. september 1860; var það sveinn og nefndist sá John Jos- eph. Hvorki var iþar við hendina læknir né yfirsetukona, og aðstoð uðu því velvijaðar nágrannakon- ur frú Pershing í legunni. — Um þetta leýti mátti svo að orði kveða, að alt léki á þræði í þess- um hluta Bandaríkjanna. Miss- ouri var "þrælaríki", en Laclede var mitt á milli. — íbúarnir voru var,~"og verið fastheldinn við alt ]mjögskíftir að skoðunum; meiri- það, sem hann á annað borð tók r fyrir hendur. — Og svo núna fyrir fáum vik- um, skrifar þessi sama maður, aðalherforingi hinnar voldugu Bandaríkjaþjóðar, General Pers- hing, í brófi frá Farkklandi til vinar síns heima, eftirfarandi setningar: "Er iþað ekki líkara draumi en vemleika, sumt er skeður í ver- öldinni, nú á þessum síðustu tím- um ? Er það ekki beinlínis gæfa, að vera óvitandi um stærsta at- burðina, þangað til þeir koma f ram ? — En mestu f inst mér það varða í lífinu, að allir menn og allar konur láti engan dag æfi sinnar svo að kvoldi koma, að eigi hafi dagsverkimi verið skil- að fullkomnuðu, eftir því sem hver hefir vit og mátt til. Ef slík skyldurækni býr oss undir annan stærri tilgang — þá þeim mun betra! — Vér erum hvort sem er ekki nema smáfrumlur í framtíðar- fyrirheitum tilverunnar, öll þá með ákveðið verksvið. Hvort verksviðið, frá mannlegu sjónar- miði, er stórt eða smátt, skiftir engu máli." — Pershingættim hef ir verið rak- in til manns, er Frederick Pfoer- schin nefndist, og fæddur var ,í Elsassfylkinu árið 1724, svo sem þrjá mílufjórðunga frá ánni Rín. Tuttugu og fimm ára gamall fluttist Pfoerschin til Bandaríkj- anna og kvæmtist þar. Fáum áru.m seinna breytti fj;ilskylda þessi nafni sínu og kallaði sig "Pershin"; þótti slíkt betnr henta framburðarins vegna. En skömmu síðar var "g-inu" bsett við, og frá þeim tíma hefir ættin jafnan verið kend við Pershing. Fjórði sonur þessa Elsass-inn- flytjanda hét Daníel. Gjörðist hann Meþodistaprestur í Penn- sylvanta síðustu ár átjándu aldar innar. Hann eignaðist son, er Josheph nefndist, og sá Joseph eignaðist einnig son, John Flet- cher að nafni. pessar greinar Pershing-ættarinnar festu rætur í Pennsylvania. — John Fletcher Pershing var mikill á velli og sterkur vel; fuJ.1, sex fet á hæð og að því skapi' saman rekinn. pegar hann var um tvítugsaldur, vom innflutn- / hlutinn 'þó líklegast á bandi Norð urríkjanna. En samt voru eigi all-fáir atkvæðamenn hlyntir þeim fyrir sunnan. Hér við bættist það, að rétt um þær mundir, er stríðið var að byrja, reis upp óaldarflokkur sá, er kall- aðist "Bushwackers", er óð yfir landið með ráni og gripdeildum. — Til þess að verjast þessum ill- ræðismönnum, var sett upp vígi eitt við suðurjaðar Laclede þorps ins, og höfðu þar stundum bæki- stöð meira en þúsund hermenn. Árið, sem styrjöldin hófst, hafði Persihing lagt fyrir tals- vert af peningum. Sagði hann þá lausu umsjónarstarfi sínu við jámbrautina, flutti til Laclede og tók þar á leigu snoturt, einlyft hús. Verzlunarbúð Lomax's í þorpi þessu var til sölu, með því að eigandi hennar hafði gengið í þjónustu samband»hersins — Union Army. Pershing keypti búðina með öllu, sem í henni var, og gjörðist jafnframt bryti fyrir Eighteen Missouri sjálfboðadeild fótgöngu Jiðsins, er þá hafði aðsetur í Lac- lede. — Henry C. Lomax, sonur hins fyrri eiganda verzlunarinn- ar,, gjörðist aðstoðarbryti hjá Pershing. f janúamiánuði 1862 fæddist Pershing-hjómunum annar sonur, var hann vatrti ausinn og nefnd- ur James. í næsta mánuði var Missouri sjálfboðadeildinni skip að að flytja sig til St. Louis, og flutti Pershing þá brytavarning sinn inn í auða búð og gjörðist bæði kaupmaður ogpóstmeistari í þorpinu. Árið 1863 tók önnur herdeild sér dvöl í Laclede um hríð, og varð það hlutverk Pers- hings að annast um vistir handa hénni. Fylgdi hann þeirri liðs- sveit síðan í tólf mánuði. J?á gaf hann upp slarfa þann, og tókst á hendur búðar- og póstmeistara- störfin að nýju. Pershing fénaðist vel á bryta- starfinu og sömuleiðis á verzlun sinni í þorpinu. Hann keypti einnig um þessar mundir timbur- verzluh og mokkrar ábýlisjarðir, þar á meðal eina er var áttatíu ekmr að ummáli, sjö mílur frá Laclede, og auk þess eitt hundrað og sextíu ekrur rúma mílu frá bænum. Einnig keypti hann De Graw húsið, laglegt hvítmálað hús, með fallegri girðingu; var það tvímælalaust eitt langsnotr- asta húsið í öllu þorpinu, bygt í svipuðum stíl og tíðkaðist í New England í gamla daga. Laclede var fáskrúðugt af stórhýsum á þeim tímum, og fáskrúðugt af flestu nema óbifandi trausti á fraimtíðartækifærunum.—porpið var tengistöð tveggja jámbrauta og var því eigi nema eðlilegt að íbúarnir teldu víst, að framtíð þess mundi fela í skauti sínu fjörugt viðskiftalíf. fbúatalan va-r eitthvað nálægt sex hundruð- um; engar gangstéttir voru í þorpinu; engin kirkja; einn skóli var þar, með einni kenslustofu, en í lok borgarastríðsins var hann kennapalaus. Seinni part aprílmánaðar árið 1865, stofnaði ungfrú Ella Se- ward, síðar frú 0. W. Elliot, einkaskóla fyrir smáböm. Hún er enn á lífi, hnigin mjög að aldri. í minnisbók sinni, hefir hún fyr- ir skömmu fundið eftirfylgjandi athugasemdir: ' "Frá Mr. Pershing — Jan. 1867 — $7.00. Fyrir 12 vikna tilsögn John og James, $8.00 (1. april). Fyrir 6 vikna tilsögn John's litla $2.00 (17. júlí). — Veitti John aukatilsögn eftir skólatíma, hinn 15. maí. Vikuna, sem byrjaði 6 . júní 1867, fór eg til Pershimg og frú- ar hans þrisVar sinnum, því "Johnny" var þá sjúkur af hænsa bólunni, og leið mjög illa í augun- um." "Johnny" Pershing var f jörug- ur drenghnokki, með dimmblá augu, Ijost og mjúkt hörund og djúpa spékoppa í kinnum, hárið var ljóst og hrokkið. — Pershing-f jölskyldan var alt af að stækka, börnin urðu níu alls. Og fæddust þau öll, að John und- anteknum, í Laclede. Hin, sem upp komust, voru James F., Mary, Elizabet, Anna, Grace og Ward, en þrjú dóu á ungum aldri. Pershing og frú hans voru bæði siðavönd og trúrækin. J?eg- ar Me'þódistakirkjan var reist í þorpinu, gjórðist Pershing skrif- ari hennar, og gaf til hennar ríf- lega f é. Hann var einnig umsjónar- maður sunnudagai&kölans. Libby dómari getur þess í end- urmirtningum sínum, að snemma á hverjum einasta sunriudags- morgni,- hafi hann séð Pershing á leið til kirkjunnar með drengi sína, John og James, sinn við hvora hlið, og á eftir frú Pers- hing með stúlknahópinn. Og hann getur þess sérstaklega, að Pershing hafi ebki látið lausaíi tauminn við piltana. Framh. Afstaða Svartfellinga. Eftir V. R. Savitch. Afstaða Svertfellinga í þessu stríði er víst alveg einstæð. J7ar sem flestar eða máske allar smá- þjóðiraar berjast fyrir sjálfstæði sínu, þá eru Svartfellingar að berjast fyrir því að verðaaf með sitt — að verða af með þá stöðu, sem sú þjóð hefir haft á meðal þióðanna — verða af með sjálf- stæði sitt; en samlagast og sam- einast Serbum og njóta framtíð- argæfu sinnar í hinu nýja og stærra ríki Jugo-Slava. Fyrir þessu, sem kann að virð- ast einkennilegt áform, er á- stæða, sem ekki verður á móti mælt; og til þess að gjöra hana ljósa, biðjum vér lesarann að veita eftirfylgjandi athygli: í fyrsta lagi eru Svartfelling - ar upprunalega ekki sjálfstæð þjóð, heldur partur af hinni stærri serbnesku þjóð, og með i skírum serbneskum þjóðarein- kennum. t Svartfelhngar eru stoltir af nafni þjóðar sinnar og sögu. En þeir vilja láta það skilið, að hinn virkilegi og sanni þjóðarmetnað- ur hans er serbneskur, og aðal- þjóðernishugsjónir þeirra bundn- ar við hið stærra serbneska ríki og vonir þess. J?eir telja sér það til gildis, að !þeir haf i aldrei svik- ið skyldu sína sem þjóð við frændur sína, og hafi lagt í söl- urnar eigi aðeins eins mikið og hinir aðrir flokkar serbnesku þójðarinnar, heldur meira, fyrir hinar serbnesku þjóðernishug- sjónir. Oft hafa ferðamenn, sem til Balkanskagans hafa komið, furð- að sig á því, að þjóðernismeðvit- undin hefir virzt vel vakandi h já hinum jugo-slavnesku þjóðflokk- um, en þó bezt hjá Svartfelling- um. Hjá þeim er hver eínasti karlmaður hermaður, og nálega hver einasta ætt á sína sérstöku sögu og sinn sérstaka sagnfræð- ing, sem er og oft ættarskáld, er heldur minningum um forfeður ættarinnar sí lifandi fyrir Hug- skotssjónum skyldmenna ættar- innar, og fyrir þjóðinni í heild sinni, og fléttar þar inn í sín eig- in afrek og ^pttmanna sinna; og er þetta óuppausanlegur brunn'ur fyrir ljóðskáldin til fþess að yrkja út af, og eru ljóð þau svo leikin á "Gooslé", en svo heitir hið þjóðlega strengjahljóðfæri Svart fellinga, sem hinn nafnkunni biskup Svartfellinga sagði um: "J>að er ekkert heimili, þar §em menn búa, að ekki sé leikið á Gooslé." Svartf jallaland framleiðir f&tt eitt af nauðsynjum manna; erida þótti jarðyrkja og vistafram- leiðsla niðurlægjandi atvinna í Svartfjallalandi fyrir svo sem mannsaldri síðan. Menn voru altaf að f ást við örlög þjóðar sinn ar, og verja hana eða berjast fyr- ir hana, og á milli bardaganna hlustuðu þeir á hin draum- iþrungnu ættjarðarljóð um hetj- urnar sem rufu óvdnafylkingarn- ar og með f ramkomu sinni unnu Svartfellingum ódauðlega frægð. f þeim hugsjónum lifðu þeir og undir áhrifum þeirra voru þeir, en hugsuðu ekkert um korn eða kýr. Að vera líkur Oblilitch eða Marko Kralevitch er sá mesti heiður, sem hægt er að veita Svartfðllingum, sérstaklega að jafna (þeim við Melosh Oblilitch, því það var hann, sem í Kassovo- bardaganum vóg Murard I. Tyrkjasoldáni í bardaganum við Kassovo var serbneska ríkið yf ir- unnið, en serbneska þjóðin ekkl. Eftir þá orustu fluttu margir serbneskir ágætismenn sig í burt úr landi sínu, undan yfirráðum Tyrkja, og tóku sér bólfestu í I Svartfjallalandi, þar sem þeir hafa uppiahldslaust í fimm aldir barist fyrir frelsi Serbíu. Sú barátta var þeim heilög skylda, er bardaginn við Kassovo lagði þeim á herðar, og sem skáldin í ljóðum sínum, kirkjan í prédik- unum símum og f yrirmynd Svart- fellinga í lífinu, hefir æ síðan haldist vakandi. Ef að Serbat kalla Svartfellinga Serba, er það móðgandi fyrir þá. En ef að útlendingar segja að þeir séu ekki Serbar, þá móðgast þeir líka. í huga Svartfellinga eru Serbar og Svartfellingar eitt og hið sama, knýttir þjóðernisböndum — þjóðerinslega eitt. Og hafa Svartfellingar verið sverð og skjöldur sjálfstæðis og sögu Serba í fimm hundruð ár. Eins og jarðfast bjarg hafa þeir staðið á móti og klofið hverja einustu vantrúaröldu, sem vakin hef ir verið í sambandi við þjóðernishugsjónir Serba. Og nú, þegar veldi Tyrkja er brotið, og að mestu þrotið, þá þrá Svart- f ellingar að vera leystir af hólmi, því þegar hættan stafar ekki íengur frá fjandmönnunum, er ekki ástæða^yrir f jallaþjóðina til þess að standa á verði, heldur þrá þeir að sameinast hinni*Jugo- Slavnesku iþjóð, ásamt Serbum, Cróötum og Slovenum. Uppruni Svartfelilnga. J?eir eru afkomendur miðalda- Zetanna, sem á sínum tíma voru aðal kjarai serbnesku þjóðarinn- ar, eða réttara sagt, þeir voru þjóðin, því hið sjálfstæða líf þjóð arinnar á upptökin í Zeta, kring- um Scutari-vatnið. Sjálfstæði serbnesku þjóðarinnar á vöggu sína í Svartf jallalandi á tíundu öld, þegar hinn fyrsti st.iómar- höífðingi Serba, Voislov, yfirvann her Byzantine. Sonur Voislov, sem fékk leyfi páfans til þess að taka sér konungstitil, hafði að- setur sitt í Scutari, sem þannig var gjörð að hofuðborg ríkisins. Stefan Nemanja, forfaðir hinnar stærstu konungsættar, sem í Serbíu hefir veiðr, var fæddur í Zeta, sem er altaf óaðskiljanleg- ur hluti ag ríki þeirrar ættar. Dushan Serbíukeisari, sem ríkti í Zeta á fjórtándu öld. varð til þess að koma af stað óánægju á meðal hinna ýmsu fylkja; og þegar hann dó (á síðari hluta 15. aldar) tók Zeta sig út úr sam- bandinu og gjorðist sjálfstætt ríki, undir stjóm tveggja prinsa, Balsha I. og Balsha II. Balsha II. setti Ivar Greojovitch konung eftir að hann tók við, því sonur hans Georg, sem átti í höggi við Tyrki, og sem varð að láta af hendi við þá mestan part af ríki sínu og flýja sjálfur yfir Adria- hafið og yfir til ítalíu 1496. til þess að reyna að fá hjálp, og dó þar, án þess að láta ef tir sig rík- iserfimgja. Sá partur af Zeta, sem Tyrkir iþá ekki tóku, hið ó- sigrandi Svartfjallaland, gafst aldrei upp, og varðist árásum 6- vinanna fram að síðustu tíð. Nafn sitt Svartfjallaland, hlaut það á 17. öld. í gegn um margar aldir var Svartfjallalandi st.jórnað af nefnd manna, sem kosin var á i þann hátt ,.að hver flokkur1 líf serbnesku þjóðarinnar hafi með ö!lu verið fótum troðið og eyðilagt af Tyrkjum, þá samt var stofnun til, sem tengdi saman hið sundraða fólk og hélt þjóðernis- tilfinningunni sí og æ lifandi. pað var seíbneska kirkjan. Með aðalstóð sína í Iþek, þangað sem biskupar Svartfellinga fóru til þess að láta vígjast; og þegar að kirkjuvaldið í Iþek var afnumið, fóm biskuparnir til Rússlands til víxlu. Biskupar þessir skiftu sér aldrei neitt af veraldlegum málum; þeirra köllun var að sjá hinum ýmsu flokkum fyrir prest- um. Engin gjöld voru af þeim lögð á fólk. J?egar að Radi bisk- up reyndi einu sinni til að leggja 20 centa gjald á hverja fiöl- skyldu, árið 1847, risu margir af þassum flokkum (clans) upp og ráku hann og umboðsmenn hans af höndum sér. í byrjun 18. aldarinnar varð biskupsembættið ættgengt. Varð það sókum þess, að biskup einn, Njegash Petrovitch, náði óvana- Jega miklum vinsældum og valdi, sökum yfirburða vitsmuna og mannkosta, svo að ætt hans varð sannkölluð biskupaætt, enda hafa margir ágætismenn komið út af þeim stofni, svo sem Pétur I., er var viðurkendur sem andlegur leiðtogi Svartfellinga, og talinn af þeim í tölu helgra manna eftir að hann dó, og Radi Petrovitch Njegash hið bezta skáld, sem Serbar hafa átt. Og með honum dó út biskupaættin í Svartfjalla- landi (1851). í þessu sambandi er vert að geta þess, að aldrei var neitt ósamkomulag eða úlfúð á milli flokkanna út af þessari ætt, eða erfðabiskupunum, og er það ef til vill af því, að Njegash- flokkurinn var minstur allra flökka í Svartf jallalandi. Svartfellingar tilheyra grísk- kaþólsku kirkjunni, og biskuparn ir, sem ekki giftust sjálfir og ekki voru bundnir við neinar regJur gagnvart eftirmönnum .sínum, kusu þá efnilegustu úr ættinni til þess að veita embætt- inu forstöðu, og er það tímabil úr sögu Svartfellinga það feg- ursta, að því er snertir einfalt líf, mannkosti og hreysti, og má með sanni berast saman við Dómara- tímabilið í fsrael. Radi biskup hinn síðasti var meiri heimshyggjumaður heldur en fyrirrennarar hans voru; og þegar að hann dó, setti hann son sinn Daníel til þess að gegna em- bættinu, em hann neitaði að gjör- ast kennimaður og tók sér prins- nafnbót árið 1851. Danielo dó barnlaus, og árið 1860 tók frændi hans Nikulás konungur við völd- um í Svartf,jallalandi. Undir stjóm Nikulásar Á ríkisárum Nikulásar hafa miklar breytingar orðið í Svart- fjallalandi. Hin einfalda þjóð- félagsskipun, * sem þar var, hið kirkjulega samband hinna ýmsu flokka (clans) hefir horfið fyrir nýtízku stjórnarfyrirkomulagi, og hini herskáu flokksmenn, sem stundum áttu í snörpum deil- um hver við annan, og sem stund- um virtist að engin bönd mundu halda, eru nú allir innan vébanda hins sameiginlega borgarafélags. Landið er þrefalt stærra heldur en það var, og sjálfstæði þess við- urkent af öllum heimi. Og staða þess meðal þjóðanna hefir breyzt frá því að vera fylki, og í kon- ungsríki. Og sökum bættra sam- gangna, hafa menta og menning- arstraumar náð inn til Svart- fjallalands. Árið 1861 gekk Nikulás kon- ungur að eiga eina af dætrum 'Svartfjallalarnds, mjög fagra konu, og hafa þau h.jóm>átt tlu börn, þrjá sonu og sjö dætur, og hafa dæturnar orðið til þess að styrkja konungdæmið mjög. Elsta dóttirin, Zorka, feiftist Pétri Georgevitch Serbakonungi 1883. Tvær aðrar, Militza og Stana, eru giftar stórhertogum í Rússlandi, Ana giftist þýzka prinsinum Battenburg, og sú vinsælasta og fallegasta er gift ítalíukonungi. Tvær'þær yngstu, Xeniya og Vera, eru ógiftar. Á fyrstu ríkisárum sínum fylgdi Nikulás dæmi forfeðra sinnaú hann þráði og dreymdi um samband og sameiningu Svart- fellinga og Serba, og árið 1866 leitaði hann samninga við prins Michael af Serbíu í því sambandi og í bréfi til prims Michael um það efni kemst Nikulás svo að orði: "pá skal eg (þegar sá samningur hefir verið gjörður) taka mér byssu í hönd og gjörast varðmaður við hallardyrnar." Copenhagen Vér ábyrgj- umst það aft vera algjörlega hreint, og það bezta tóbak heinti. •Ljúffengt og endingar gott, af því það er SúifS til úr safa miklu en miMu t óbakslauf i. MUNNTOBAK þá að líkindum getað fengið kon- ungdóm í Serbíu fyrir sjálfan sig og afkomendur sína, því um það leyti voru Serbar mjög óánægðir með einVeldisstjóm Obemovitch- avttarinnar. Og hámarki vin- sælda og virðinga sinria náði Nikulás 1888, þegar Alexander III. Rússakeisari heimsótti hann og í opinberir ræðu kallaði Niku- lás sinn eina vin. Breytt afstaða þjóðarinnar. Á síðasta mannsaldri hefir þjóðin breyzt mjög.. Nikulás konungur hefir ríkt með einveld- isharðneskju. Síðustu fimtíu rík- isárin varhann þröskuldur í vegi fyrir öllum lýðveldishugsjónum og keninngum, sem bárust frá Evrópu inn til Svartfellinga. Hann var áhugalaus fyrir ment- un þjóðarinnar, og hina takmörk- uðu auðlegð þjóðarinnar ásæild- ist hann fyrir sig og fjölskyldu sína, og vildarmönnum sínum. Hann dró enga línu á milíi sinna eigin þarfa og ríkisins — fjár- hirzla ríkisins var jafnopin fyrir hans persónulegu þörfum og þörfum ríkisins, og þráfaldlega var það borið upp á hann að hann hefði sölsað undir sig peninga. sem sendir voru frá Rússlandi til hjálpar fátækum og nauð- stöddum Svartfellingum. út- flutningur frá Svartfjallalandi fór árlega vaxandi á sama tíma og eignir konungsins uxu. Svo vegur hans og vinsældir fóra þverrandi', og í dag er hann álit- inn af þjóð sinni að véra ómerki- legur austurlandharðstjóri,, auð- virðilegur en grimmur, og hugsi ekki um neitt anmað en sína eigin hagsmúni og þeirra, sem næst honum standa. Slíkt er álit hinnar yngri kymslóðar Svartf ell- inga á honum, og þeir láta ekki þar við sitja, heldur bera þeir upp á hann að hann sé stjórn- málamaður, sem sé út undir sig að vísu, en sé s,í og æ að troða fram metnaði sínum og f jöskyldu sinnar á kostnað þjóðemishug- sjóna þjóðarinnar, og að hann sé Serbum óeinlægur. J7eir halda því og fram, að rækt sú og lög- hlýðni, sem hann virðist hafa sýnt landi og þjóð, sé ekki af dygð, heldur af þrælsótta — af því að hann hafi verið neyddur til þess af hinni sívakandi þjóðarsál Svartfelinga, að hann hafi ávalt reynt til þess að spilla fyrir sam- vinnu og sameining Svartfellinga og Serba. peir fyrirdæma fram- komu háns í þjóðemismálinu, jafnt og málum þjóðarinnar heima fyrir. Sumir halda að /þessi lyndiseinkenni hafi hann | haft frá byrjun. Aðrir hálda að ,ágimd og metnaður hafi afvega- leitt hann á gamalsaldri, og að dómgreind hans hafi verið af- vegakidd af kröfum hinnar freku og hégómagjörnu fjöl- skyldu hans. Synir hans, sem hafa alist upp án mentumar, hafa ekki náð hylli fólksins, og dóttir hans Xeniya, sem er ógift, er sögð að vera heimilisvargur og hafa föður sj|m í hendi sér. Nikulás konungur gaf Svartfell- ing-um stjórnarskrá árið 1905, og siðan hefir hann haft yngri kyn- slóðina, sem framgjarnari er í lýðveldiskröfunum, á móti sér. Hann reyndi að ofsækja hana, og hefði með því hrundið af stað stjórnarbyXtingu, ef að önnur at- vik utanaðkomandi hefðu ekki varnað því, og krafist allra krafta Svartfellinga. í vandamálum þeim, sem risu 1908 út af því, að Bosnia og Hersegovina voru formlega inn- limuð í Austurríki og Ungverja- land. í Balkanstríðinu 1912— 1913 börðust Svartfellingar með Serbum, og var landeign Svart- fellinga af-tur aukin í hinu síðast nefnda stríði, og tálmunum þeim, sem verstar voru á milli Serba og Svartfellinga, var rutt úr vegi, og var það fyrir íhald Nikulásar konumgs, að þjóðeraistilfinning Svartfellinga reis upp á móti nokkrum landamerkjalínum á milli systurríkjanna. J?eir mót- mæltu þeim harðlega og kröfðust þess að Svartfellingar og Serbar sameinuðust, og á þingi Svart- fellinga 1913 var iþví haldið fram, að það væri eini vegurinn til innbyrðisfriðar, og 1914 voru samningar byrjaðir á milli Serba og Svartfellinga í þessu máli, en þá brauzt stríðið út. Svartf jallaland svikið. Engir sáttmálar á milli Svart- f ellinga og Serba voru undirskrif aðir, en pjóðræknisskyldan bauð Svartfellingum að segja Austur- ríki, Ungverjalandi og J7ýzka- landi stríð á hendur undjreins og ráðist var á Serbíu, og Við hlið Serba börðust þeir og liðu, en or- ustulokin urðu alt önnur fyrir Svartfellingum en Serbum. Serbía verndaði heiður sinn — bað aidrei um frið. En áður en her Serba var kominn út úr Svart f jallalandi, fór stjóra Svartfell- inga að reyna að semja frið við f jandmenn sína, sem kom rugl- ing á herinn og allar fyrirætlan- ir hams; og þó að friður kæmist ekki á, jþá varð bæði stjórain og herinn eftir í Svartfjallalandi að undanskildum konunginum Niku láisi, sem flúði skyndilega með forsætisráðherranum og nokkr- um vildarmönnum til ítalíu — fáleiki komst á milli sambands- þjóðanna, sjérstaklega Breta og konungsins,. út úr þessum friðar- tilraunum, og þvi að herinn var kallaður heim og uppleystur. Svartfellingar þeir, sem leit- uðu sér hælis hjá vinveittum þjóðum, eru mjög sárir yfir því, sem þeir kalla svik við Svartfell- inga og heiður þjóðarinnar. Með þessari uppgjöf í hendur óvin- anna finst þeim að blettur hafi verið settur á sögu þjóðar sinnar, og afleiðingaraar eru þær, að Nikulás konunugur og fjölskylda hans hafa með öllu tapað trausti því og virðingu, sem þau nutu á meðal eldra fólks í Svartfjalla- landi. Og það bætti heldur ekki ¦úr skák, að þegar svona var kom- ið reyndi konungur að koma allri ábyrgðinni á hendur forsætisráð- herrans, Lazar Mijiskovitch, sem hinm síðaraefndi ber af sér all- djarflega í bréfi, sem dagsett er 20 maí 1916, og birtist bæði á Fral^klandi og ítalíu. Og í bréf- um til stjórna sambandsmanna ber hann Nikulási konungi fals og svik á brýn í þesu sambandi. í niðurlági sínu í br.éfinu til Nikulásar konungs kemst hann svo að orði: "Eg trúi því að allar syndir og yfirsjónir yðar, fjölskyldu yðar og fóruneytis, né heldur mínar, geti aldrei reiknast hinum serb- nesku íbúum Svarfjallalands, sem æfinlega hafa staðið biarg- fastir við'hin serbnesku skyldu- verk sín í því að ver.jast árásum fjandmannanna, og hafa ekkert látið ógjört og ekkert sparað til þess að þeirra serbnesku hug- sjónir mættu rætast. pess vegna er það mín trú, að á meðal þeirria muni rísa upp menn, sem gjöri sér það ekki að góðu, að fólkið sé Framlhald á 7. bls. Siðar breyttrst þessi afstaða manna (clan) Jcaus mann fra ser XT., ,. ... rt . ,*. .* „. „íl» ixi__a.- -í-í -iNikulasar mjog. í stnðmu við Tyrki 1876—78 jóku Svartfell- sem svo aftur tók sæti sitt i stjórnaraefndinni. En flokkarn- ir allir sameinuðu sig um biskup- inn, sem þeir allir lutu sem símum andíega leiðtogá. En til þess að forðast óánægju, var hann kos- inn eða valinn annað hvert ár, úr hinum ýmsu flokkum, eða frá öðrum fylkjum Serbíu. Serbneska kirkjan. prátt fyrir það þó hið andlega ingar, landeign sína nálega um i helming. pó var Nikulá/ í há- vegum hafður í Serbíu., Og þó að hann næði ekki jafn miklu á- liti sem skáJd og Iangafi hans, Radi biskup, þá var hann prýði- lega'gefinn í þá átt, og eitt af ætt jarðarljóðum hans tóku Serbar upp sem þjóðsóng, og sem leið- togi Svartfellinga var hann elsk- aður og virtur. Hann hefði og HEIM AFTUR FYRIR JOLIN ÞaS er ávalt mikilvœgt atriði að koma heim, þó eru jólin, kærasti lieimsóknartími til fólks.- Vinir jtfar austur frá biða yðar með óþreyju þeir hafa vonast eftir yður alt árið og eftir því sem lengra líður, eftir því verður tilhiökkunin innilegri. Takið yður hvíldardaga og njótið lífsins. þú nýtur ferðarínnar ekki fulkomlega, nema þú kaupir faraeðil hjá Canadian Northern Railway Fegurðin meðfram vötnunum lokkar að sér hug ferða- mannsins Góðar viðsöður; Ágaetur fararbein Fegursta leiffin Fyrirtaka aðbún- aður.Vagna allir raflýntir. AthugunarvBgr ar, frá Winnipeg trl Toronto Bestii avefnvagnar. i«LWA¥ Upplýsingar um niðurfett fargjöld hjá umboðcmönnum. R. CREKLMAN, Gen. Fhhh. Aíeiit -- WiiuiipeÉ

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.