Lögberg - 30.11.1933, Blaðsíða 1

Lögberg - 30.11.1933, Blaðsíða 1
PHONE: 86 311 Seven Lines &m fQT aug itca : »«ssft »"¦ ^„r *« For Service and Satisfaction PHoNE: 86 311 Seven Lines 46. ARGANGUR l( WINNIPEG. MAN., PIMTUDAGINN 30. NÓV. 1933 NÚMER 48 Bjarni Thorarensen Fyrirlestur eftir Þorst. Gíslason Eg skal þá snúa mér að kveðskap Bjarna eingöngu. Þar er einkum um tvent að ræða: ættjarðar- og nátt- úru-kvæðin og svo mannlýsingarnar í erfiljóðum hans. Það er lítið að vöxtum, sem eftir hann liggur, og megnið af því eru tækifæriskvæði. Kvæðið "Eldgamla Isafold" er ort í Kaupmannahöfn fyrir minni íslands, handa Hafnar-íslendingum til söngs, enda alt miSað við þeirra hugsanir. Það er snjalt kvæði, fastara í byggingu og betur ort en margt annað, sem Bjarni yrkir um líkt leiti, og aðeins málfærið á fá- einum stöðum fallið nokkuð i fyrnsku nú. Eg ætla að líta fljót- lega yfir þetta kvæði, þótt ætla megi atS flestum íslendingum sé það enn kunnugt frá upphafi til enda. Fyrsta erindið er ávarp og ástarjátning til íósturjarðarinnar. Annað erindið er um heimþrá Hafnar-lslendinga og aSstöðu þeirra sem gesta og útlend- inga í Kaupmannahöfn. Þriðja og fjórða erindið eru náttúrulýsing, samanburður á Danmörku og Is- landi, og fjórða erindið er, að eg hygg, snjallasta lýsingin á íslandi, sem fram til þess tíma hafði verið með orðum gerð. Hún er gerð með fáum og stórum dráttum og minnir helzt á þær náttúrulýsingar, sem einstöku sinnum bregður íyrir í Eddukvæðunum. I fimta 9g síSasta erindinu er heit og áköf ættjarðar- ást: "Ágætust auðnan þer 11PP lyfti, biðjum vér, meðan að uppi er öll heimsins tíð." Það er eðlilegi að þetta kvæði yrði um langan aldur þjóðsöngur Islend- inga, enda þótt það geti ekki í heild sinni átt við utan Kaupmannahafn- ar. Fyrsta erindið og síSasta er- indið eiga alstaðar við, og það eru þau, sem hér á landi hafa verið sungin og eru út af fyrir sig full- nægjandi. Annað alkunnasta föðurlands- kvæði Bjama: "Þú nafnkunna land- ið, sem lífið oss veittir," er stór- fenglegt og tignarlegt kvæði. En það lofar það, sem fæstir annars munu telja lofsvert, þ. e. einangrun- ina, sem landið hafði lengi veriS í og var enn í á dögum höfundarins, Og þess er óskað þar, að hún megi haldast, til þess að verja þjóðina spillingu umheimsins og ódygðum, og takist það ekki, þá segir skáldið: "Aftur i legið þitt forna að fara föðurland áttu og hverfa*í sjá." Þetta hetjulega og krafti þrungna kvæði hefir ekki í sér framfara- hvatninguna, sem ber uppi kvæði Jónasar: "ísland farsældar frón." I þriðja íslandskvæði sínu: "Hver er sú undramynd hvít í norSri ?" tal- ar Bjarni um áhrif þau, sem hann hafi orðið fyrir af ritum fornaldar- innar, kvæðum Völvunnar og þeim Sæmundi og Snorra, sem hann kall- ar "sjáendur fornaldar." I náttúruljóðum sínum, sem ort eru í Kaupmannahöfn, er eins og Bjarni sé fálmandi og leitandi, enda er hann þar á veglausu sviði. Hann virðist vilja klæða þau í búning fornkvæðanna, en ekki geta það, svo aS vel fari. Ekkert þeirra verður því fullkomið listaverk. Þar er aðeins fallega gripio niður til og frá, t. d. í kvæðinu um FljótshlíSina: "Sólgyltan man eg Múla mæna þar völlu' of græna, Merkjá, er bregður í bugður bláar, fegurst áa." Eitt er sérstakt i náttúrulýsingum Bjarna, en það er vetrardýrkun hans. Jónas er sumarsins skáld, en Bjarni vetrarins. Hann prísar frost- ið og alt, sem vetrinum hcyrir til, hjarnið, stjörnuhimininn og norður- PAUL BARDAL sá, er vann glæsilegan kosningasigur í 2. kjördeild, við kosningar til bæj- arstjórnar í Winnipeg, er fram fóru síðaftliðinn föstudag. Bardal sýnir myndir á Gimli i ljósin. Veturinn er hjá honum í- mynd krafta og karlmensku. Hann faðmar jörðina og frjóvgar hana, segir í kvæði Bjarna um veturinn, og sumargróðurinn á að vera ávöxt- ur ]>eirra viðskifta. En þetta kvæði finst mér enganveginn eins gott og af hefir veriS látiS. Það er hvorki heilsteypt mynd nc gallalaus, og líka fjarri sanni að láta veturinn geta grös og gróður við jörðinni. Það er röðullinn, sem það gerir, enda kallar líka Bjarni í öðru vetrar- kvæði sínu grös og blóm börn foldar og röðuls og telur þau ekki svo fög- ur serh himinljósin, börn vetrarins. Honum þykir sumarið dýrkað um of og segir: "skulum vér rækja rík- ar rós en noro'urljósin?" Bezta náttúrulýsing Bjarna er ef til vill lýsingin á eldgosinu í kvæð- inu "Eyjaf jallajökuH" : "Tindafjöll skjálfa, titrar jörS, tindrar um fagrahvels boga; snjósteinninn bráðnar, en björg klofna hörð, brýst þar fyrst mökkur um hár- lausan svörð og lýstur upp gullrauðum loga." I næsta erindi segir hann að f jall- ið "hósti upp vikri og eldi, svo mökkur sést eldlitur myrkriö uni svart og miðnættið verður sem hádegi bjart Og glóir á gulllögðum feldi." Þetta dýrðlega eldgos Iætur höf. í framhaldi kvæðisins til heiðurs Friðriki konungi 6. og er svo að sjá sem það hafi borið upp á fæðingar- dag konungs. Bjarni er konung- hollur, eins og fornskáldin íslenzku, fer þar í spor fyrirrennara síns Egg- erts Ólafssonar, þótt hann yrki miklu betur. Annars má í því sam- andi niiuna á hið alkunna upphafs- vers að brúðkaupskVæðinu til Tóm- asar Sæmundssonar: "Kóngsþrælar íslenzkir aldregi voru, enn síour skrílþrælar lyndi með tvenn, en ætíð þeir héldu þá eiða', er þeir sóru og ágætir þóttu því konunga menn." Hetjuandi fornaldarinnar lifir í Bjarna og logar með sterku afli. Hann hefir ort tvo hergóngusóngva. Annar byrjar svona: "Skalat halur hræðást dauða helgan fyrir moSur- láð." (><t siðar scgir hann : "I lalur lifað hefur nóg hverr, sá föðurlándi dó. Minning hans hjá mönnum lifir þá mold er komin bein hans yfir." Hitt kvæðið: "Sortanum birta bregður frá," er eitt af snjöllustu kvæðum Bjarna og listaverk að rim- (Niöurl. á. 6 bls.) Mr. A. S. Bardal sýndi f jölda af myhdum hér, í kirkju Gimlisafnað- ar, þ. 24. þessa mánaðar. Eru þœr nærri allar frá íslandi og flest- ar nýjar. Myndirnar eru af lands- lagi, mannvirkjum, húsum, bæjum, kauptúnum, fólkshópum, hestum, sauðfjárhjörðum, klettadröngum, kirkjttm og ýmsu fleira. Ennfrem- ur hafði Bardal nýjar hljómplötur, með listfengum söng, úr dómkirkj- unni og fríkirkjunni í Reykjavík. Þótti þar vel sungið.—Myndirnar voru skýrðar hiö bezta, ýmist með viðeigandi upplýsingum, "frá al- mennu sjónarmiði," eins og þeir voru vanir að segja á Alþingi forð- um, eða þá að í og með var slegið f-ram góðlátlegu spaugi, sem lifgaði frásögnina og skemti fólkinu. öll varð skemtanin hreint ágæt. Kirkj- an við það full af fólki, þrátt fyrir hálfgert rosaveður. — Fulltrúar Gimlisafnaöar, sem fengu Mr. Bar- dal til að koma, eru honum mjög þakklátir fyrir ágæta frammistöðu, og fyrir ómök þau er hann tók á sig við ferðiria.—Álit Bardals og vinsældir hans meðal fólks á Gimli hefir hvorttveggja lengi verið í góðu lagi, en hefir nú enn á ný þokast talsvert upp á við. (Fréttarit. Lögb.) Viðskifti við Noreg Arið sem leiS, nam útflutningur hveitis frá Canada til Noregs, því sem næst seytján þúsundum sma- lesta. -------------------------- Arsfundur Fyrsta lúterska safnaðar var hald- inn í fundarsal kirkjunnar síðastlið- 1 ið þriðjudagskveld, við afarmikla aðsókn. Hafði starfsemi safnaðar- ins, þrátt fyrir kreppuna, gengið á öllum sviðum mæta vel. Embættismanna og nefndakosn- ingar féllu þannig— Fulltr&ar Fyrsta lúterska safnaðar: Til tveggja ára— Dr. B. J. Brandson O. G. Bjornson A. C. Johnson Ingi Ingaldson Fred. Thordarson Til eins árs— J. J. Swanson Albert Wathne Djáknanefnd— S. O. Bjerring W. H. Olson Mrs. H. G. Nicholson Mrs. Gunnlaugur Jóhansson Mrs. J. Davies. Yfirskoðunarmenn— H. J. Palmason Paul Bardal Eftirlitsnefnd meSlima— Fred Thordarson Jonas Johannesson Thea Hermann Vala Jónasson Kirkjurækslu nefnd— G. F. Jónasson J. B. Johnson Mrs. Fred. Thordarson Jennie Johnson— (Jngmennastarfsnefnd— J. G. Johannsson Otto Bjarnason Mrs. E. ísfeld Esther Olafson Grundvallardaga nefnd— (endurskoðunar) II. A. Bergman, K.C. Dr. B. B. Jónsson Albert Wathne Útnefningarnefnd— Paul l'.ardal S. J. Sigmar Gunnlaugur Jóhannsson og tveir, sem fulltrúarnir kjósa úr sínum hóp. >ö^?»f^«ír^5^3^^3^3^3^^ Milli é öku 1 sverns og vo Bg er kaþólsk sem snöggvast á kvöldin,— Undir koddanum geymi eg tölur. —Snerti glöð vio' þeim gersemum hugans, Sem ei grandað fær ryð eða mölur. —Eger kaþólsk sem snöggvast á kvöldin,— Undir koddanum geymi eg tölur. Snerti glöð hverjar gersemar hugans, Þær er gáf'u mér þrek til að stríða. —Minnist skínandi regnboga' í skýjum, Þegar skrautblómin vona og bíÖa. —Eða blá-geimsins almættis undra, Þegar alstirnd er festingin víða. Finn að ungbarn á örmum mér hvílir, Og að andi minn skelfist til grunna. —Skelfist sælunnar sól-ofnu loforð, því aS sárt líða flestir sem unna. Vel þó hiklanst það hlutskifti' að líða, —Veit þá hug-hvöt frá alvizkn runna. Bróðir dauSans er dul^búinn vinur,— Lykur dyrum-—og mig setur hljóða, Því eg sé alt sem verður og varir, Munu verðmæti reynslunnar gróða. » —Og að síðustu, talan sem tel eg Verðnr trú mín á sigur hins góða. Seattle, 1933. Jakobína Johnson. Frjálslyndaflokknum bæt' aát fjögur sæti Á mánudaginn fóru fram kosn- ingar til fylkisþingsins í British Columbia í \'ictoria og Vancouver Centre; hafði kosningum í þessum kjördæmum verið frestað fram aS þeim tíma, en aðalkosningarnar fóru fram, sem kunnugt er, þann 2. þ. m. urslitin urðu þau, að frjálslynda flokknum bættust fjögur þingsæti, C.C.F. eitt, og einn utanflokkamað- ur náði kosningu'. Á hin nýja frjáls- lynda stjórn, undir forustu Mr. Pattullo, þrjátíu og f jóra stuðnings- menn á þingi. Fangar ræna fangavörðum Fyrir skömmu vildi til einkenni- legur atburSur í fangahúsinu í Michigan City í Bandaríkjum. Ellefu föhgum hafði á einhvern hátt tekist að ná í marghleypur og réðust þeir skyndilega á fangaverðina og neyddu þá til þess að hleypa sér út úr fangelsinu. Fyrir utan biðu tveir bílar eftir þeim. A þeim flýðu íangarnir og höfðu á brott með sér fangelsisstjórann og tvo fangaverði. Hvar er Skandinavia? Söngvaforlag Jac. Boesens í Kaupmannahöfn skrifaði í sumar ti) Harms söng\'aforlags í . .ew York og spurðist fyrir um það hvort það gæti fengið einka útgáfurétt fyrir Skandinaviu á amerisku sönglagi, sem hafði orðið mjög vinsælt í "Helsingörrevyen" í sumar. For- fegið hefir nú fengið svar. En hverju haldið þið að Harms hafi svarað. Jú, hann kvaðst ekki geta sagt neitt um þetta að svo stöddu, vegna þess aS hann vissi ekki hvar Skandinavia væri. Hann hefði að VÍsu heyrt nafnið einhvern tíma, en gæti alls ekki komið því fyrir sig hvar þetta land væri. Japanar smiða licrskip fyrir Suður-Ameríku þjóiTir Japanskar skipasmíðastöðvar hafa nýlega tekið að sér að smiða 30 her- skip fyrir Brasilíu, og eiga öll her- skipin að vera fullsmíðuð innan 10 ára. Brasiliumenn vildu fyrst í staS komast að þeim samningum, að þeir rnætti borga herskipin eingöngu með kaffi, en við það var ekki komandi. Þó féllust Japanar að því að lokum að taka helming gjaldsins, 200 milj. yen, í kaffi. Argentína er nú að semja við Japana um smíði á einu herskipi, og ætlar að borga það með kjöti. Kosinn á þing Siðastliðinn mánudag fór fram aukakosning til fylkisþingsins í Manitoba í Portage la Prairie kjör- dæminu. Úrslit urðu þau, að W. R. Sexsmith, frambjóðandi íhalds- manna, var kosinn með 240 atkvæða meirihluta umfram næsta keppinaut sinn, E. A. Gilroy. Aukakosning þessi átti rót sína aS rekja til þess er þingmaður kjördæmisins, Col. Taylor, var skipaður i dómaraem- bætti. Úr bænum "JAPANESE TEA." Yngri deild kvenfélags Fyrsta lúterska safnaðar heldur "Japanese Tea" í fundarsal kirkjunnar á þriðjudaginn þann 5. desember næst- komandi frá kl. 3 til 5.30 og frá 7.30 til 10.30. Mrs. J. Laxdal og Mrs. R. Broad- foot, með aðstoð Mrs. B. B. Jóns- son, taka á móti gestum. Um Novelty og Home Cooking söluna annast þær Mrs. Fridfinnsson og Mrs. I). Quiggin. Fyrir "Candy" sölu standa þær Mrs. Campbell og Mrs. B. C. Mc- Alphine. Eins og nu horfir við má fylli- lega ætla að þetta "Japanese Tea," dragi að sér mikinn fjölda gesta, því svo vel hefir verið til alls undir- búnings vandað. Um skreytingu annast þær Mrs. W. Jóhannsson, Mrs. V. R. Pottruff og Mrs. H. Benson, en fyrir veitingum standa Mrs. A. R. Clark, Mrs. L. Johnson, Mrs. C. Carswell og Mrs.'O. Olson. Að kveldi verður skemt með söng og hljóðfæraslætti undir umsjón þeirra Mrs. K. Jóhannesson og Mr. O. V. Olafsson. Mr. Kelly Sigurdsson frá York- ton, Sask., dvaldi í borginni seinni part vikunnar sem leið. Aukin uppskera Á síðastliðnum tuttugu og fimm árum, hefir uppskera hveitis og hyggs i Canada freklega þrefaldast, hafrauppskeran tvöfaldast, en upp- skera rúgs þrettánfaldast. Frá Portúgal V ráSherrafundi hefir verið á- kveðið, að gera engar breytingar á skipun ríkisstjórnarinnar að svo stöddu. Salazar forsætisráðherra hefir lofað hernum því, að haldnar verði almennar kosningar og komið cá þingræðisstjórn, í samræmi við óskir meirihluta hersins. Fullyrt er, að herflutningar eigi sér ekki stað í landinu, eins og frést hafi. Svisslendingar óttaát ófrið Motta utanríkismálaráðherra hef- ir tilkynt að ríkisstjórnin hafi til í- hugunar endurbætur á útbúnaði hersins. Endurbæturnar séu nauð- synlegar, vegna þess hve horfurnar um alþjóðasamkomulag eru slæmar. Skemtun sú, er Dorkasfélag Fyrsta lúterska safnaðar hélt í Goodtemplarahúsinu á mánudags- kvöldið, þótti í alla staði hin prýði- legasta og var ágætlega sótt. SíSastliðinn mánudag lézt á sjúkrahúsi í North Battleford. eftir þunga legu, Eirikur Sumarliðason, er lengi var búsettur hér í borg, en átti heima í Elfros síðustu tíu árin, eða því sem næst. Hann var 73 ára að aldri. Konu sina, Þorbjörgu, misti Firíkur heitinn fyrir mörgum árum. Fimm börn þeirra hjóna eru á líf i: Emma, Mrs. Eymundur Jackson, Elfros, Sask. Leifur, starfsmaður hjá T. Eea- ton félaginu hér í borginni. Henry, búsettur í Wadena; John, búsettur í Kandahar, Sask., og Jón- ína. kennari hér í borg. Jarðarför Eiriks heitins fer fram frá kirkju sambandssafnaðar hér í borginni á laugardaginn kemur. I>ildir ÞjóSræknisfélagsins í Vatnabygðum í Saskatchewan, halda fundi sem hér segir. í Leslie þann 30. þ. m.. cn í Wynyard á föstudaginn þann 1. desember. Á fundum þessum mæta fyrir hönd aðalfélagsins þeir Dr. Rögnvaldur Pétursson og Árni Eggertsson. Virðingfyrir yfirvöldunum \ irðing fyrir yfirvýldunum...... I Eistlandi var nýlega gefin út reglugerð, sem bannar mönnunl stranglega að fara óvirðulegum orð- um um stjórnskipunina, þingið, rík- isstjórann og stjórnina. Brotum gegn þessu má refsa með þriggja daga fangelsi, eða 3,000 króna sekt. Heimflutningur Gyðinga Á þingi, sem Gyðingar héldu ný- lega í Chicago, var samþykt að saf na 8 miljónum dollara til hjálpar þýsk- um Gyðingum, til að flytjast bú- ferlum til Gyðingalands og setjast þar að. Er talið, að þetta fé muni nægja til þess, að 250,000 GySingar geti flutt heim til ættlands síns og komið sér þar fyrir. Elkveiðar í Noregi Talsvert er af elgdýrum enn í skógum Noregs, og eru þau friðuð mestan hluta árs. En i september er leyft að skjóta þau, og þá er haf- in sannkölluð herferð gegn þeim um land alt og veiðist oft mikið. í haust varð veiðin nokkuð mis- jöfn í hinum ýmsu héruðum. Á Þelamörk veiddust 130 elgir, í Lövenskjoldsskógum 21, í Dranga- dal 30—40, á Austfold 45, á Heið- mörk 46, í Guðbrandsdölum 25, í syðri Þrændalögum 22 og í nyrðri Þrændalögum 115. Samvinna fjögra iþjóða Samvinnufélögin í Noregi, Dan- mörku, Svíþjóð og á Finnlandi hafa skipað sameiginlega nefnd í því augnamiði, að fræða aðrar þjóðir um sanngildi samvinnustefnunnar landbúnaðinum viðvikjandi.

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.