Lögberg - 15.01.1948, Blaðsíða 3

LÖGBERG, FIMTUDAGINN 15. JANÚAR, 1948
3
Merkilegur trúarflokkur
Veiting íriðarverðlauna Nobels
á þessu ári hefir hlolið einróma
lof heimsblaðanna
Sú ákvörðun norska stórþings-
ins var kunn fyrir nokkru síðan,
að friðarverðlaun Nobels fyrir
árið 1947 hefðu verið veitt kvek
urum og yrði skipt milli aðalsam
taka þeirra, Friends Service
Council í London og American
Service Council í Philadelpia.
í fyrstu óttuðust margir, að
kvikarar myndu ekki þiggja
verðlaunin, þar sem Nobel hefði
aflað fjár til verðlaunaveitinga
sinna með vopnaframleiðslu. —
Jetta hefir þó ekki orðið, og
mun verðlaununum veitt mót-
taka 10. næsta mánaðar. Hákon
Noregskonungur mun afhenda
verðlaunin, sem eru 140 þús.
sænskra króna.
Hið "innra ljós".
Verðlaunin munu veitt kvek-
urunum með nokkru tilliti til
þess, að samtök þeirra eiga 300
ára afmæli á þessu ári. Einn af
upphafsmönnum hreyfingarinn-
ar, George Fox, stofnaði til
fyrstu kvekarasamtakanna í
Englandi 1647.
Kvekarasamtökin eiga upp-
runa sinn í Englandi, eins og
margar merkustu félagshreyfing
ar nútímans, t. d. samvinnu-
hreyfingin. Þau voru einskonar
uppreisn gegn kreddum, þröng-
sýni og ofstæki kirkjunnar. —
Kvekararnir afneituðu öllum
hinum ytri formum. Þeir töldu
að Guð væri í öllum mönnum
og talaði beint til þeirra og þess
vegna væri alveg óþarft að
hafa prest fyrir millilið og alla
hina ytri viðhöfn við guðsþjón-
ustur. Við guðsþjónustur þeirra
er öllum frjálst að tala og eng-
inn heldur skyldugur til að tala.
Þar er heldur ekki hafður
neinn söngur né hljóðfæraslátt-
ur. Menn tala eða þegja, eftir
því, sem Guð innblæs þeim —
eða hið “innra ljós”, sem kvekar-
arnir kalla svo, gefur vísbend-
ingu um á hverri stundu. En einn
aðalþáttur kvekaratrúarinnar er
sá, að manni beri að fylgja vís-
bendingum þessa “innra ljóss”
eða guðsneitans í manni sjálf-
um, — samvizkunnar mundu
aðrir kalla það.
Ofsótiur trúarflokkur
Það, sem hefir gert kvekarana
að merkilegum trúarflokki, er
ekki aðeins trúin á þetta “innra
ljós” eða rödd samvizkunnar í
hverjum manni. Þeir hafa fram-
ar öðrum trúarflokkum sýnt trú
sína í verki. Þeir hafa lifað og
starfað samkvæmt þeirri trú, að
allir menn væru fæddir jafnir,
—- þjóðerni, litarháttur og stétta
skipting kæmi þar ekki til greina
^eir hafa fordæmt hvers konar
ofbeldi og valdbeitingu. — Þess
vegna hafa kvekarar jafnan neit
að herþjónustu, þótt það hafi
oft kostað þá ofsóknir og fanga-
vist.
Kvekaratrúin náði strax tals-
verðri útbreiðslu í Bretlandi.
Þegar George Fox féll frá, töld-
ust milli 50—60 þúsund manns
til kvekarasamtakanna. — Eins
og gefur að skilja, voru kvek-
arar mjög illa séðir af kirkju og
yfirvöldum þess tíma og voru
beittir margs konar ofríki og
kúgun. Foringjar þeirra, eins og
William Penn, urðu hvað eftir
annað að sæta fangavist.
Landnámið vesira
Penn naut þess hins vegar, að
hann var ættstór, og hlaut hann
því að gjöf frá Karli II. Breta-
konungi allstóra landspildu í
Norður-Ameríku, þar sem nú er
fylkið Pennsylvania. Þangað
bauð hann trúarbræðrum sínum
flytja og setjast þar að. Mjög
margir þeirra þáðu boðið og var
stofnuð þar sérstök nýlenda
kvekara undir leiðsögu Penns.
Margt gekk þar öðru vísi en ætl-
að var og Penn varð fyrir ýms-
um vonbrigðum. Eigi að síður
var nýlenda kvekaranna til fyr-
irmyndar um margt og mörg
frjálslyndustu ákvæðin í stjórn-
arskrá Bandaríkjanna eru talin
rekja rætur sínar þangað. Má
þar t. d. nefna aðskilnað ríkis og
kirkju og rétt einstaklinga til að
neita eiðsframburði. Stjórnar-
skipun Bandaríkjanna hefir líka
orðið fyrir ýmsum greinilegum
áhrifum frá nýlendustjórn kvek-
ara. —
Það var árið 1692, sem fyrstu
kvekararnir komu til Pennsyl-
vaniu. Þegar landnámið þar
jókst, varð þeim ekki fært að
hafa þar sérstaka nýlendu, en
aðalstöðvar þeirra í Ameríku
eru þar þó enn.
Kvekararnir hafa aldrei orðið
verulega fjölmennir. Þeir eru nú
taldir rúm 200 þús. í öllum heim-
inum. Aðallega eru þeir í Banda- !
ríkjunum og Bretlandi. Kvekar-
ar í hverju einstöku landi hafa
sína sérstöku og sjálfstæðu stjórn
en góð samvinna og samheldni
er hins vegar milli hinna ein-
stöku deilda.
Mannréttindabarálla og
hjálparstarfsemi
Það, sem hefir aflað kvekurum
mestra vinsælda og virðingar, er
hin mikla hjálparstarfsemi þeirra
gegn kúgun og ófrelsi í öllum
þess myndum.
Bvekararnir voru í fylkingar-
brjósti þeirra, sem börðust fyrir
afnámi þrælahaldsins í Banda-
ríkjunum. Fyrir atbeina þeirra
varð Pennsylvania fyrsta fylkið
í Bandaríkjunum, þar sem þræla
haldið var afnumið. Fyrir borg-
arastyrjöldina voru þeir óþreyt-
andi í því að veita þrælum
Suðurríkjanna margvislega
hjálp. Annað mannréttindamál,
sem þeir hafa látið sig miklu
skipta, er jafnrétti kvenna, og
átti málstaður kvenna lengi vel
ekki betri talsmenn en kvekar
aná. —
Það, sem hefir aukið mest hróð
ur kvekara í seinni tíð, er hjálp
arstarfsemi þeirra. Þar sem
drepsóttir, hallæri eða styrjaldir
hafa geisað, hafa þeir oftast ver
ið fyrstir á vettvang. Þeir hafa
óhikað hætt lífi sínu, ef þess hef
ir þurft, til þess að vinna hjálp-
arstarf sitt, og frýr því engin
þeim hugar, þótt ekki vilji þeir
gegna herþjónustu. Þess má t. d.
geta, að brezkir kvekarar urðu
fyrstir allra erlendra aðila til að
hefja hjálparstarfsemi í Þýzka-
landi eftir styrjöldina og voru
raunar byrjaðir á því áður en
styrjöldinni lauk.
Eftir styrjöldina hefir kveðið
mest að hjálparstarfsemi kvek-
ara í Þýzkalandi, Austurríki og
Póllandi. Þeir hafa ekki aðeins
svo sterkir að það munar um þá
sem bandamenn, og þeir eiga að
velja um á hvora sveifina þeir
skuli snúast, þá verða þeir
bandamenn Rússa. Ög eftir því
sem vér fáum hinu limlesta
Þýzkalandi fleiri stjórnartauma
í hendur, því auðveldara verður
það fyrir Berlín og Moskva að
komast að samkomulagi og
stofna með sér bandalag.
Fyrst þeir Hitler og Stalin,
Ribbentrop og Molotov, gátu
komist að samkomulagi, þá er á-
stæða til að ætla, að því Þýzka-
landi, sem stjórnað er af kom-
múnistum og jafnaðarmönnum
og þjóðernissinnum, verði ekki
skotaskuld úr því að komast að
samkomulagi við Rússa.
Og ef vér skyldum nú klikkja
út með því að gera sérfrið við
Vestur-Þýzkaland, þá mundi það
mjög flýta fyrir bandalagi Rússa
og Þjóðverja. Þýzka stjórnin,
sem vér hefðum gert samninga
við, mundi þá verða stjórn full-
valda ríkis. Hún mundi hafa
rétt til þess að hafa sendiherra
Business and Professional Cards
sent þangað föt og matvæli í hjá öðrum þjóðum, taka á móti
stórum stíl og dreift því meðal
þeirra, sem verst voru staddir.
Þeir hafa jafnframt hafist handa
um margvíslega fræðslu- og
rtienningarstarfsemi meðal æsku
lýðsins. Þannig hafa kvekarar
gert sitt til að leggja smyrsl á
ófriðarsárin og vinna að samhug
og friði milli þjóðanna, enda
hafa þeir boðað friðarstefnuna
af meiri einlægni og fórnfýsi en
flestir eða allir aðrir.
Friðarverðlaun Nobels hafa
vafalaust verið stofnuð í góðum
tilgangi, en veiting þeirra hefir
hins vegar oft orkað nokkurs
tvímælis. En óhætt má segja, að
sjafdan hafa heimsbl'öðin verið
jafn sammála um, að þeim hafi
verið vel og rétt varið og að
þessu sinni.
Tíminn, 27. nóv.
Atökin um Þýzkaiand
í eftirfarandi grein gerir amer
íski stjórnmálamaðurinn og hag
fræðingurinn Walter Lippmann
meðferðina á Þýzkalandi og
Þjóðverjum að umtalsefni og
telur hana stórkostlegt diplo-
matiskt víxspor.
Alltaf síðan Byrnes, utanríkis
ráðherra, fór til Stuttgart 1946
og ávarpaði þýzku þjóðina, höf-
um vér verið að undirbúa oss að
stíga stórkostlegt diplomatiskt
víxlspor.
Það er þá fyrst að vér höfum
gert Þýzkaland að hyrningar-
steini í tilraunum vorum um
viðreisn Evrópu. Vér ætlum að
endurreisa iðnað Þýzkalands og
sameina það að nýju stjórnar-
farslega, til þess að það geti orð-
ið nokkurs konar brimbrjótur
fyrir útþenslu sovét-veldanna.
Það hefir verið talið nauðsyn-
legt að leggja áherslu á samein-
ingu Þýzkalands og gefa sjálf-
stæðisþrá Þjóðverja byr í seglin,
og þetta hefir gengið svo langt
að gleymst hefir hugsjónin um
sameiningu Evrópu.
Að baki þessarar stefnu liggur
su skoðun að Þjóðverjar hljóti
að verða á móti Rússum, vegna
þess að Rússar hafa lagt austur-
hluta Þýzkalands undir sig og
skjólstæðinga sína Pólverja.
Sögulegar staðreyndir, og rök-
rétt ályktun af því hvernig á-
standið er nú, sýna að mínu áliti
að þetta sé rammskökk skoðun.
Og það er vegna þess, að vér er-
um að stæla upp í Þjóðverjum
að krefjast þess, sem vér getum
ekki veitt þeim — sem sé sam-
einingu — nema með því að fara
í stríð við Rússa.
Þjóðverjar munu ekki þykjast
sameinaðir nema því aðeins að
þeir endurheimti austurhéruðin.
Til þess að geta látið Þjóðverja
fá þau lönd, yrðum vér að vinna
sigur á Rússum og Pólverjum.
En á hinn bóginn gefur þessi
stefna Rússum byr í seglin, því
að þeir einir geta afhent Þjóð-
verjum aftur austurhéruðin. —
Þeir geta sett það skilyrði fyrir
þessu að Rússar og Þjóðverjar
gangi í bandalag. Og það munu
þeir gera ef þeir sjá sig hag í
slíku bandalagi. Þeir afhentu
Pólverjum sneið af Þýzkalandi
í staðinn fyrir þau pólsku lönd,
sem þeir lögðu undir sig. Alveg
á sama hátt geta þeir boðið Þjóð-
verjum Austurríki í skaðabæt-
ur, jafnvel Elssass-Lothringen,
jafnvel Danmörku og jafnvel
Holland með ósum Rínar.
Vér þurfum ekki að vita það
nákvæmlega fyrirfram hvað
Rússar mundu bjóða Þjóðverj-
um til þess að fá þá í bandalag
við sig. Það er nóg að vér vitum
það, að Rússar geta boðið þeim
stórkostleg fríðindi, en vér get-
um ekki boðið þeim neitt —
nema dálitla aðstoð til að kom-
ast yfir hungursneyðina og vesal
dóminn og verða máttlaust ríki,
sem getur boðið þegnum sínum
sæmilega tilveru.
Sú hugmynd, að vér getum al-
ið á sameiningu Þýzkalands
gert limlest Þýzkalands fjárhags
lega sterkt, haldið því óvopnuðu,
en ætlast þó til þess að það verði
brimbrjótur gegn Rússum, er á-
líka framkvæmanlegt og að gera
hring að tening.
Ástandið í Þýzkalandsmálun-
um er þannig, síðan Rússar
flæddu vestur fyrir Berlín og
innlimuðu austurhéruðin, þá
hafa þeir klofið þýzka ríkið.
Jafnframt hafa þeir það á sínu
valdi að láta það sameinast aft-
ur. Vestrænu þjóðfrnar geta ekki
sameinað Þýzkaland aftur. Þess
vegna er það höfuðsynd hjá
þeim að vera að ala á samein-
ingu Þýzkalands og hugsa sér
Vestur-Þýzkaland sem sam-
herja.
Sagan sýnir oss, og rökréttur
skilningur á ástandinu, eins og
það nú er, sýnir oss einnig, að ef
Þjóðverjar verða einhvern tíma
sendiherrum, nota erindreka og
sendiherra erlendis, taka upp
dulmál — sem sagt allar venju-
legar aðferðir í milliríkja-við-
skiptum.
Þegar hún svo hefði gert sér-
frið við Vesturveldin, væri henni
það nauðsynlegt að hefja um-
leitanir um friðarsamninga við
löndin í austri — Pólland,
Tékkóslóvakíu og Rússland.
Hún hefði þá þegar fengið hjá
oss allt það, er hún gæti vænst
að fá — og það er ekki mikið og
hvergi nærri nóg til þess að
nokkur þýskur föðurlandsvinur
geti sætt sig við það. En með
friðarsamningum við ríkin í aust-
ri hefið þeir allt að vinna. Þessir
friðarsamningar mundu f a r a
fram við rauða herinn í Austur-
Európu og Eystrasaltslöndum
Þjóðverja, og rauða herinn í Ber-
lin.
Rússland getur þá boðið Þjóð
verjum allt, sem þeir girnast, en
getur jafnframt beitt hervaldi til
þess að knýja þýsku föðurlands-
vinina til að gera þá samninga
sem þeim líkar.
Það er því augljóst að vér get-
um ekki notað Vestur-Þýskaland
sem brimbrjót gegn Rússum. Og
það er jafn augljóst að Vestur-
veldin geta ekki sameinað Þýska-
land.
Það er því engin lausn á Þýska-
landsmálunum að setja á fót full-
valda stjórn í sundurlimuðu ríki.
Eg tel því að Þýskalandsmálin
verði ekki leyst á annann hátt en
þann að gera Vestur-Þýskaland
að hluta úr sameinaðri Európu.
Ráðið er ekki að sameina Þýzka-
land, heldur sameina Európu,
ekki að gera Þýskaland sjálf-
stætt, heldur gera Európu sjálf-
stæða, ekki að gera Þýskaland
að brambrjót gegn Rússum, held-
ur að friðlýstu svæði milli aust-
urs og vesturs.
Þetta væri hyggilegt, ef ekki
næst samkomulag við Rússa um
friðarskilmálana. Með því móti
væri komið í veg fyrir að Þýska-
land yrði að nýu herveldi, hættu-
legt nágrönnum sínum. Með því
móti væri komið í veg fyrir
bandalag milli Rússa og Þjóð-
verja. Með því móti væri því
afstýrt að Þýsakland yrði að nýu
orustuvöllur. LESBÓK
Mozart, sem var nemandi
Haydn’s, veðjaði eitt sinn við
meistarann um að hann gæti
samið lag, sem Haydn geti ekki
leikið.
Innan fimm mínútna kom
Mozart me ðhandritið til Haydn
og bað hann að leika lagið.
“Hvað er þetta”, hrópaði hann
eftir að hafa leikið nokkrar nót-
ur, “hérna er nóta, sem styðja á
á, á miðju lyklaborðinu, þegar
maður hefir báðar hendur upp-
teknar annarsstaðar. Það getur
enginn leikið slíkt?
Brosandi settist Mozart við
píanóið, og þegar hann kom að
annarlegu nótunni, beygði hann
sig og studdi á hana með nefinu.
H. J. STEFANSSON
Life, Accident and Health
Insurance
Representing
THE GREAT-WEST LIFE
ASSURANCE COMPANY
Winnipeg, Man.
Phone 96)144
DR. A. V. JOHNSON
Dentlst
506 SOMERSET BUILDINQ
Telephone 97 932
Home Telephone 202 398
Taisími 95 826
Heimilis 53 893
DR. K. J. AUSTMANN
BérfræSingur i augna, ej/ma, nef
og leverka sjúkdómum.
216 Medical Arts Bldg.
Stofutimi: 2.00 til 5.00 e. h.
DR. ROBERT BLACK
BérfræSingur í augna, eyma,
nef og hdlssjúkdómum.
401 MEDICAL ARTS BLDQ
Qraham and Kennedy St.
Skrifstofustmi 93 851
Heimasími 403 794
EYOLFSON’S DRUG
PARK RIVER, N. DAK.
Islenzkur lyfsali
Fólk getur pantaö meðul og
annaö meö pósti.
Fljót afgrreiösla.
A. S. B A R D A L
848 SHERBROOK STREET
Selur iíkkistur og annast um út-
íarir. Allur útbflnaður sá bezti.
Ennfremur selur hann allskonar
minnisvarða og legsteina.
Skrifstofu talsiml 27 324
Heimilis talsími 26 444
Geo. R. Waldren, M. D.
Physician and Surgeon
Cavalier, N. D.
Offlce Phone 95. House 108.
PHONE 94 686
H. J. PALMASON
and Company
Chartered Accountants
506 CONFEDERATION LIFE
BUILDING
Winnipeg, Canada
Phone 49 469
Radio Service Specialists
ELECTRONIC LABS.
H. THORKELSON, Prop.
The most up-to-date Sound
Equlpment System.
130 OSBORNE ST., WINNIPEG
PHONE 87493
Dr. S. J. Jóhannesson
SUITE 7 VINBORG APTS.
594 Agnes St.
ViOtalstimi 3—5 eftir hádegl
DR. E. JOHNSON
304 EVELINE STREET
Selkirk, Man.
Office hrs. 2.30—6 p.m.
Phones: Office 26 — R.es. 230
Office Phone Res Phone
94 762 72 409
Dr. L. A. Sigurdson
626 MEDICAL ARTS BLDG.
Office Hours: 4 p.m.—6 p.m.
and by appolntment

Drs. H. R. and H. W.
TWEED
Tannlœknar
406
TRUSTS
TORONTO GEN.
BUILDING
Cor. Portage Ave. og Smith St.
PHONE 96 952 WINNIPEG
Dr. Charles R. Oke
Tannlæknir
For A ypointments Phone 94 909
Office Hours 3—6
404 TORONTO GEN, TRU8TS
BUILDING
283 PORTAGE AVB.
Winnipeg, Man.
SARGENT TAXI
PHONE 34 566
For Quick Relia'ble Servioe
J. J. SWANSON & CO.
LIMITED
308 AVENUE BLDG WPG.
Fasteignasalar. Leigia hús. Ot-
vega peningalán og eldsábyrgC.
bifreiCaábyrgC, o. s. frv.
PHONE 97 538
Andrews, Andrews,
Thorvaldson and
Eggertson
Löofrœöingar
209BANK OF NOVA SCOTIA BG.
Portage og Garry St.
Simi 98 291
GUNDRY PYMORE
Limited
British Quality Fish Nettinp
60 VICTORIA ST., WINNIPEG
Phone 98 211
Manager T. R. THORVALDSON
Your patronage will be appreclated
CANADIAN FISH
PRODUCERS, LTD.
J, H. PAOE, Manaping Director
Whoiesale Distributors of Fr J«h
and Frozen Fish.
311 CHAMBERS STREET
Offlce Ph. 26 328 Res. Ph. 73 917
G. F. Jonasson, Pres. & Man. Dir.
Keystone Fisheries
Limited
404 SCOTT BLOCK SIMI 96 227
Wholesale Distributors of
FRESH AND FROZEN FISH
Manitoba Fisheries
WINNIPEG, MAN.
T. Bercovitch, framkv.stj.
Verzla i helldsölu með nýjan og
frosinn fisk.
303 OWENA STREET
Skrifst.slmi 25 355 Helma 56 462
H
HAGBO RG
FUEL CO.
H
Dial 21 331
(C.FL
No. 1T)
11331