Birkibeinar - 01.05.1913, Page 8

40
BIRKIBEINAR
Honum varð illfœrt að hækka húsið síðar, af því að
undirstöðurnar þoldu eigi. Svo mun og fara um
framfarir vorar, að þær aukast seint og lítið,
ef vér færum eigi í lag undirstöðuatriðin sem fyrst.
Fyrir oss liggur það starf að gera íslendinga frjálsa
þjóð, starfsama þjóð og úrræðagóða, auðuga þjóð,
metnaðargjarna þjóð og menningarfrömuð. Verðum
vér að vinna að því öllu jafnframt, enda styður hvað
annað. Til þess að þjóðin verði frjáls þarf hún að
standa á eigin merg í öllu og má ekkert undir öðr-
um eiga. Ekki sízt í þeim hlutum, er lúta að lífs-
nauðsynjum vorum. Það er eigi einhlítt að auka
arðsemi Iands og búsmala eða fiskveiðar, heldur er
hitt öllu mikilsverðara, að gæta vel fengins fjár; að
láta eigi erlenda menn gera gull úr svitadropum vor-
um, en hafa sjálfir Iítinn hag. Þetta hefir verið svo
frá landnámstíð og fram á vora daga. Því að verzl-
unin hefir ætíð verið að mestu Ieyti í höndum er-
lendra manna sem von var, úr því forfeður vorir
gættu eigi skipastóls sins. Hefi eg rakið það mál
ídlítarlega í Birkibeinum III ári, bls. 9—29.
Innlendur skipastóll er undirstaða undir allri
verzlun vorri og hvers annars eylands sem er. Vér
verðum því að eignast hann. Margir munu segja að
vér böfum eigi efni á því, eu hitt er sannara að vér
höfum eigi efni á að vera án hans.
Fyrsta tilraun er nú hafin. En margir telja
fyrirkomulag ófullkomið og vilja 'eigi taka þátt í því.
Það er þó öfugt. Þeir eiga að taka mestan þátt í
því, sem vilja hafa aðra tilhögun. Þá hafa þeir at-
kvæðamagn til þess að koma breytingum sínurn að.
Fyrirtækið er og vitað gróðafyrirtæki, ef þeir menn
eiga það og flytja með skipunum, sem farmi ráða.
En það eru kaupmenn og kaupfélög, útgerðarmenn
ýmsir og iðnaðarmenn osfrv. Þessar stofnanir og
menn eiga allir að taka þátt í fyrirtækinu. En skor-
ist nokkrir undan, þá á landslýður að vega þá með
vopni samtakanna, og sýna þeim að þeim sé eigi
trúað fyrir að vera milligöngumenn meðal íslendinga
og annara þjóða, þ. e. að vera kaupmenn.
Ungir áhugamenn ætti að rita nöfn þeirra manna
á svarta töflu, og kenna það alþjóð manna, hverjir
eru enn hér á landi, sem meta meir erlenda mang-
ara en ættjórð sína og hennar hag.
Vænta má að þeir verði engir. En verði þess-
um mönnum, sem fyr nefndi eg, féfátt til skipakaup-
anna, þá veit eg að alþýða manna muni fara að
dæmi Rómverja, þá er þeir reistu heilan herflota fyr-
ir samskot og helga dóma, er þeir seldu úr hofum sín-
um. Enda væri ekki þakkarvert, er um vitað gróða-
fyrirtæki væri að ræða.
Víst munu líða 2—3 ár þangað til skipin væri
gerð og fyrirtækið nægilega undirbúið. En nú þeg-
ar mætti byrja með farmskipum að sigla milli Reykja-
vikur og Liverpool. Því að þar á endastöðin að
vera og önnur i Hamborg. Hvað á að flytja frá
Liverpool? munu menn spyrja.
Flutningsgjöld mundu sparast að fullum helm-
ingi, ef þangað væri siglt, frá því, sem nú er. Mundi
þá ekki borga sig fyrir oss að kaupmenn flytti þang-
að viðskifti sín? Með tilstyrk landsbankans ætti það
að vera fljótgert.
Gætið þess og, ungir menn, hvort menn leggj-
ast svo sjálfsagðan hlut undir höfuð, og látið þá eng-
an frið hafa, fyrr en framkvæmd er á orðin. Því
að skipastólinn þurfum vér að eiga til þess að verzl-
un vor fari eðlilegar leiðir og verði hagstæð, en ekki
til þess að sigla í kjölfar hins sameinaða austur und-
ir Rússland.
Samgöngur eru undirstaðan undir verzluninni,
verzlunin ein af höfuðlindum þjóðmegunarinnar. Með
því kemur síðan hitt sjálfkrafa. Þessu megum vér
vel snúa til leiðar með samvinnu. Mundu þá og
brátt á eftir fara járnbrautir og önnur slík fyrirtæki
sem nauðsynleg eru til þjóðþrifa.
Ef vér vinnum að þessum hlutum með sama
hætti sem Rómverjar á blómaöld sinná, þá mundi
mega bæta við samanburðinn þessu:
Rómverjar voru á efsta tindi frægðarinnar eftir
púnversku stríðin. En lillu síðar hófst þeirra Sturl-
ungaöld og eftir rúmar fimm aldir var heimsveldið
limað sundur og Rómverjar bafa síðan legið niðri,
þangað til á öldinni sem leið, er Ítalía rann aftur
í eina heild. En þegar Islendingar voru komnir al-
veg í skarnið tóku þeir smámsaman upp þegndygðir
Rómverja hinna fornu og urðu öndvegisþjóð.
En sé oss það í hug að verða öndvegisþjóð, þá
er tvennt, sem vér verðum að varast mest af öllu.
Hið fyrra er að eigi fari fyrir oss sem fór fyrir Pétri
Gaut (Per Gynt). Þá er hann kom heim ellimóður
og gekk um fornar æskustöðvar sínar, þá urðu hnoðu
fyrir fótum hans. En er hann vildi reka þau brott
og sparn fæti við þeim, þa svara hnoðun:1)
Hugrenningar,
þitt hugskot deyddi oss.
i Tekið úr þýðing Einars Benediktssonar á Per Gynt
Ibsens.