Vísir - 20.03.1959, Blaðsíða 3

Vísir - 20.03.1959, Blaðsíða 3
Föstudaginn 20. marz 1939 VfSIK ,jslenzkur iitalyr hlýtur ú hapýta avirk efni og tækni attmaldar." Wísintíaiatenn héöan í kunnisfar vestam hafs. flætt vid Jókaiin J. Jakobsson for- siöðismaiiii Iðnaðardeildai* Háskólans. Þrír íslenzkir vísindamenn •fóru vestur um haf um síðustu áramót í náms- og kynnisför, einkum til að kynna sér notkun geislavirkra efna hver í sinni grein. Þeir fóru í boði Tækniaðstoðar Bandaríkj- anna. Einn þeirra þremenning- anna er nýkominn heim, Jó- ¦hann J. Jakobsson efnaverk- fræðingur, forstöumaður iðnað- ar- og atvinnudeildar Háskól- ans, og hefir fréttamaður Vísis 'hitt hann að máli og spurt hann fregna af förinni. — Hvernig var för þessi til liomin og hverjir tóku þátt í henni? — Það var á sl. ári, að boð barst frá Tækniaðstoð Banda- ríkjanha (International Go- operation Adminsitraiton skammstafað ICA) um, að þrír .sérfræðingar í iðnaði, landbún- aði og læknisfræði færu héðan í kynnisför til Bandaríkjanna til að sjá hvað þar væri að ger- ast í nótkun geislavirkra efna í þessum greinum. Varð það að ráði, að eg færi þessa för fyr- jr hönd iðnaðardeildar atvinnu- deildar Háskólans, Þorsteinn Þorsteinsson lífeðlisfræðingur, kennari á Hvanneyri, fyrif hönd landbúnaðarins, og Kol- beinn Kristófersson deildar- læknir röntgendeildar Landspít alans, af hálfu íslenzkra lækna- vísindamanna. 500 millj. dollara sparnaffur. — Og hvers urðuð þið þá á- skynja eða hvaða gagn er sennilegt að verði af þessari för? — Ferðin yar farin til þess að sjá hvað væri að gei-ast í notkun geislavirkra efna, eða ísótópa, í þágu atvinnuvega og er hægt að komast fyiúr leka. Einnig reynast þau mjög mik- ilvæg í efnagreiningu og at- hugunum á tæringu í málmum. Þá má og beita þeim við rann- sóknir á sliti á vélahlutum. Slitflöturinn er gerður geisla- virkur. Slíkar athuganir geta leitt af sér að hægt verði að sjá, hvaða tegund olíu muni heppilegast að nota á slitfleti til að fá betri endingu. Þá má og geta þess, að hina geislavirku ísótópa hefir reynzt hentugt að nota við rannsóknir á þéttleika jarðlags, og hefir það reynzt þarflegt í sambandi við gatnagerð. Vest- Námskeið í kjarnfræðistofnun ICA lagði fyrir okkur ferða- áætlun, og var hún tviþætt. Fyrst skyldum við ganga á námsskeið vestra í einn mánuð, og síðan heimsækja verksmiðj- ur og rannsóknarstöðvar. Þess- Jóhann J. Jakobsson heimsótti m.a. á ferð sinni verksmiðju eina í Chicago, sem framleiðir tæki til notkunar við gcislavirka ísótópa. Myndin er tekin 'þar, og er einn af sérfræðingum verk- smiðjunnar, Dr. Ariel G. Schrodt að útskýra fyrir Jóhanni að- ferð við geislamælingu vökva með Geiger-teljara. framleiðslu annarrar en hern- ' ur í Klettafjöllum er verið' aö aðarlegrar. Árið 1957 komst reyna þá í sambandi við flóða- Kjarnfræðinefnd Bandaríkj- hættu, mælingu á sn.jóalögum anna að raun um, að iðnaður og athuga hvað þau innihaldi þar í landi hefði sparað 300— j mikið vatnsmagn. 500 millj. dollara með því að nota geislavirka 'ísótópa. Slík- ur sparnaður hraðeykst svo, að árið 1965 er talið, að þessi upp- hæð muni vera orðin 5 mill- jarðar dollara. ísótópar er stöðugt samband ari áætlun fyldum við að öllu frumefnanna, er gefa frá sér leyti. Við fórum allir saman jmismunandi geisla, sem nefnd- vesttur um haf og héldum til ir eru grískum bókstafaheitum, Oak Ridge í Tennessee og sótt- j alfa, beta, gamma. Geislavirkir um eins mánaðar námskeið í ísótópar eru notaðir á ýmsan Kjarnfræðistofnuninni þar, en undirstöðunámskeið í kjarneðl- isfræði eru haldin þar 6 sinn- um á ári. Var námskeið þetta bæði bóklegt og verklegar æf- ingar í meðferð geislavirkra efna, og gaf ágæta yfirsýn yfir þessi efni. — Hvert hélduð þið svo að námskeiðinu loknu? — Þá hófust heimsóknir í rannsóknarstofnanir í ýmsum borgum landsins og einungis þær deildir, sem fjölluðu um geislavirk efni. Eg heimsótti alls 15 stöðvar í 6 borgum: Pittsburg, Columbus, Chicago, Boston, N. Y. og Washington. Eg hlýt a'ð láta í ljós aðdáun mína á því, 'hversu fyrirgreiðsla öll var góð og upplýsingar gefnar af fúsum vilja og greið- vikni, bæði munnlegar og í skýrsluformí. . . i X hátt í iðnaði. Þeir geta gefið upplýsingar um eðli efnis. Þeir eru t. d. notaðir við mæl- ingar á þéttleika og þykkt á plötum úr ýmiskonar efni, málmum og pappír. Með þeirra aðstoð er hægt að finna galla'er að visu ekki í stálsteypu og hafa þeir því Bandaríkjunum Skipaviðgerffir með ísótópum. — Hvað af þessu álítið þér að muni fyrst verða reynt hér á landi? — Það er ekki gott a' segja að svo stöddu ákveðið um það, en mér þykir ekki óliklegt, að fyrst verði hagnýtt hér í iðn- aði geislavirk efni í sambandi við skipasmíðar og skipavið- gerðir, og það verði fyrr en seinna. Þá kemur til greina geislun við geymslu matvæla, sem margir hafa verið bjartsýnir á að væri skammt undan. Þetta komið á í að neinu ast á það, að máske væri rétt fyrir okkur ísléndinga að at- huga möguleikana á geislun við geymslu á kartöflum. Vestan hafs er sú geymsluaðferð ekki hafin, en það mun einfaldlega stafa af því, að þar er slík gíf- urleg framleiðsla á kartöflum, að Ameríkumöhnum mun ekki þykja verulegur akkur í eða þykja borga sig að svo stöddu að taka slíka aðferð í notkun við þessa matartegund. Öðru máli gegnir um okkur íslen'd- inga. Innflutningur á kartöfl- um er um f jórðungur af neyzlu landsmanna, en sennilega fer nálega annað eins í súginn vegna örðugleika á geymslu. Það er því full þörf á því, að fram fari rækileg rannsókn á því, hvaða geymsluaðferð á kartöflum muni henta okkur bezt. Geislun við matvæla- geymslu er mjög misjafnlega kostnaðarsöm eftir því, hver matvælategundin er. En kostn- aðarminnst yrði hún líklega við kartöflur. Þær þurfa einna minnsta geislun, miklu minni en t. d. kjöt. Það er enginn va'fi, að með þessari geymslu- aðferð myndum við fá betri kartöflur og aukningu í fram- leiðslu. Það sem við þurfum að athuga, er hvort þetta mundi borga sig. Birgðirnar í landinu eru ekki meiri en það, að við þyrftum helzt að fá hreyfan- legt tæki til þessara hluta, sem hægt væri að flytja á milli staða og landshluta. Eg nefni ekki fleira að sinni. En við erum komnir inn í at- ómöldina, og íslenzkur iðnaður hlýtur að hagnýta sér þá mögu- leika á sviði nýunga í þeirri tækni sem hún færir. Fríkirkjusöfnu&urinn 60 ára næsta haust.. Mayur hans er agaitur. 59. aðalfundur Fríkirkju- blóma. Var skemmtiferð farin safnaðarins í Reykjavík var að Skálholti á sl. sumri. Á ann- haldinn sunnudaginn 15. marz að hundrað manns tóku þátt í 1959 í Fríkirkiunni. Fundarstjóri var kjörinn Prestur safnaðarins, síra Þor- steinn Björnsson, flutti erindi Olafur B. Pálsson. í fundarbyrjun Magnús J. Brynjólfsson fram- A Skálholti um sögu staðarins kvæmdástjóri, en fundarritari og biskupa þá, er þar hafa set- ið. En erindinu lauk hann í minntist Þingvallakirkju, en þar var prestur safnaðarins, sira Þor- jh°fð viðkoma á heimleið. . steinn Björnsson, þeirra safn-| Unglinga- og æskulýðsstarK aðaríélaga, er látizt höfðu á semi hefir verið haldið uppx árinu. innan safnaðarins á .sl. ári og Úr stjórn áttu að ganga tekizt vel. Húsrými hefir stað- Kristján Siggeirsson kaupm., ið henni nokkuð fyrir þrifum, Valdimar Þórðarson kaup. og og verður nú renyt að leysa Kjartan Ólafsson varðstjóri. 'þann vanda og auka hana ogi Tveir hinnir fyrrnefndu voru ! efla á allan hátt með bættum endurkjörnir, en Kjartan Ól- .húsakosti. afsson gaf ekki kost á sér í Einn af velgerðar- og áhuga- stjórnina aftur. í hans stað var mönnum kirkjunnar fyrr og kosinn Vilhjálmur Árnason 'síðar, sem ekki vill láta nafns skipstjóri. Magnús Bl. Jó- síns getið, færði söfnuðinum hannsson verkstjóri, var kos- að gjöf 20 fagra kirtla til af-' inn varamaður í stjórnina. nota fyrir söngfólkiö við allar Endurskoðendur voru kosnir kirkjuathafnir. Jón Hafliðason fulltrúi, Þórar- j Að siðustu þakkaði formað- inn Magnússon skipasmíða- ur safnaðarstjórnar fyrir hönd meistari og Pétur Jóhannsson safnaðarins öllum starfsmönn- frkv.stj. til vara. um kirkjunnar og þá sérstak- Stjórnina skipa nú: Kristján lega presti safnaðarins, organ- Siggeirsson formaður, Valdi- ista og safnaðarfólki. Kirkju- mar Þórðarson varaformaður, varðarfrú, Ágústu Sigurbjörns- Magnús J. Brynjólfsson ritari, dóttur, voru þökkuð prýðilega frú Ingibjörg Steingrímsdóttir, vel unnin störf. frú Pálína Þorfinnsdóttir, Þor- steinn J. Sigurðsson, Vilhjálm- ur Árnason. Varamenn: Óskar B. Erlendsson lyfjafræðingur og Magnús Bl. Jóhannesson. Talsverð aukning haff'i orðið í söfnuðinum á kjörtímabilinu, og stendur hagur hans ágæt- lega. | Verið er að ljúka við að skrásetja sögu Kvenfélags Funk dæmdur í sekt. verið nota'öir í skipasmíðaiðn- marki. Bandaríkjaher er að aðinum t. d. Önnur áhrif frá láta byggja matvælaverk- gislavikum ísótópum eru- þau,' smiðju í tilraunaskyni meS að þeir geta breytt eðlisgeigin- þetta fyrir augum leikum efna, og eru því hag- \ nær það ekki þar iev Walter Funk, sem eitt sinn var efnahagsmálaráðh. Hitl- ers og sótti m. a. gull í tenn- ur fangelsaðra Gyðinga til að Fríkirkjusafnaðarins í Reykja- gtanda straum af styrjaldar-" vík, en það er elzta safnaðar- _ kostnaði einræasherrans var' nýtir í efnaiðnaði og við ilsneyðingu. Verður hægt að verjast flóðahættu. I Ert víðar ekki þar í landi enn sem komið er. Og hvað sem þessu líður, þá mun það varla gerast í náinni framtíð, að geislum við geymslu á mat- vælum komi í staðinn fyrir frystingu, niðursuðu og reyk- ísótópar geta komið að góðu ingar. gagni sem svokölluð sporefni. j Séu þau sett í rennandi lög í, Eigum við að geyma leiðslum er hægt að kanna, hvert rennslið liggur, og þannig kartöflur með geislum. Þó þykir mér rétt a mmn- kvenfélag landsins. Hsfir Jón Björnsson rithöfundur unnið verkið. Söfnuðurinn verður 60 ára þ. 19. nóvember í haust. Verð- ur afmælið haldið hátíðlegt. Var skipuð sérstck hátíðar- nefnd til að sjá um allar fram- kvæmdir í sambandi við af- mælið. Eiga sæti í henni for- menn hinna ýmsu félagssam- taka innan safnaðarins ásamt organista og presti. Félagslíf. stendur í miklum nýlega dæmdur til að greiða 60 þúsund krónur í sekt fyrir að styðja nazistaflokkinn. Funk er ekki á nástrái. Hann á enn eignir í Bavaríu, sem metnar eru á þúsund sterlings- pund. -^- Georg Marshall, fyrrum hershöfðingja og utanríkis- ráðherra Bandaríkjanna, er á batavegi eftir hjarta- slag. i

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.