Vísir - 08.04.1964, Blaðsíða 9

1 VI S I R . Miðvikudagur 8. aprtl 1964.

□ □□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□[]□□
Efftir Björgvin Guðmundsson
□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□
1 sambandi við umræður um
afstöðu íslands til markaðs-
bandalaganna tveggja í Vestur-
Evrópu er mjög mikilvægt að at-
huga þróun íslenzkra utanríkis-
viðskipta undanfarin ár. Hvert
hafa íslendingar einkum beint
viðskiptum sinum siðustu árin?
Hafa viðskipti þeirra við lönd
markaðsbandalaganna aukizt
eða eru fslendingar ætfð jafn
háðir viðskiptunum við vöru-
skiptalöndin í Austur-Evrópu?
Þetta eru spurningar, sem við
verðum að svara áður en við
getum myndað okkur skoðun á
því, hvort einhver tengsl við
1962 ..... 11.6%
1963 ..... 10.8%
EFTA STÆRSTA
VIÐSKIPTASVÆÐIÐ.
Ef litið er á viðskiptin við
frjálsgjaldeyrislöndin, kemur I
ljós, að þau eru mest við
EFTA-ríkin, þ. e. fríverzlunar-
svæði sjöveldanna. Stærsta
EFTA-rlkið er Bretland og und-
anfarin ár hefur fsland átt meiri
viðskipti við það ríki en nokk-
urt annað. Hafa viðskipti okkar
við Bretland stóraukizt undan-
farin ár. Við fluttum ót vörur
til Bretlands 8.1. ár fyrir 765
Breta að Efnahagsbandalaginu
mundi gera EBE að stærsta við-
skiptasvæði okkar og gera fs-
landi erfitt að standa algerlega
utan við það. En ísland á einnig
mikilvæga markaði I Banda-
ríkjunum. Við fluttum út vörur
til Bandaríkjanna fyrir 629
millj. kr. s.l. ár eða 15.5% alls
útflutnings okkar. Innflutning-
ur okkar frá Bandaríkjunum
nam 565 millj. s.l. ár eða 11.9%
heildarinnflutnings.
Augljóst er áf þ.ví, er hér
hefur verið rakið, að mikilvæg-
ustu markaðir okkar eru I
Vestur-Evrópu og Bandarikjun-
um. Og mikilvægi markaða okk-
ar I þessum löndum hefur stöð-
ugt aukizt undanfarin ár. Við
hljótum því að marka afstöðu
okkar til markaðsbandalaganna
eftir þvi. En þrátt fyrir það
megum við ekki horfa fram hjá
þvf, að í Austur-Evrópu eigum
við einnig mikilvæga markaði.
Enda þótt viðskiptin við Austur-
Evrópu hafi dregizt mjög sam-
an á undanförnum árum og séu
nú mun minni hluti heildarvið-
skipta en áður var, eru viðskipt-
in við vöruskiptalöndin í Aust-
ur-Evrópu þó árið 1963 nær þvf
eins mikil og viðskiptin við
Efnahagsbandalag Evrópu. Við
erum enn ekki undir það búnir
að missa þessi viðskipti og þess
vegna hafa íslenzk stjórnarvöld
gert ráðstafanir til þess að flutt-
ar væru inn vörur frá þessum
löndum á móti þeim fiskafurð-
um, er við seljum eystra. Það
má einnig segja, að það sé ekk-
ert takmark í sjálfu sér að
binda endi á viðskiptin við
Austur-Evrópu. Ef við getum
átt hagkvæm viðskipti við Aust-
ur-Evrópu er sjálfsagt að gera
slík viðskipti. Innflytjendur
vilja helzt beina viðskiptum sín-
um til frjálsgjaldeyrislanda, þar
eð þeir telja sig fá þar betri
vöru og hagkvæmari viðskipti.
En okkur hefur ekki tekizt að
selja allar okkar útflutningsvör- |
ur f frjálsgjaldeyrislöndum. A.- B
Evrópuríkin, hafa keypt af okk- B
ur talsvert magn af fiskafurð- |
um, sumt fyrir viðunandi verð, |
annað fyrir lágt verð og við höf- I
um orðið að kaupa inn vörur á |
móti á vöruskiptagrundvelli. |
Það sem rakið hefur verið hér |
að framan um viðskiptin við
útlönd leiðir í ljós, að p
okkur hefur stöðugt tekizt að B
selja meira magn af fiskafurð-
um okkar i frjálsgjaldeyrisiönd- |
um og viðskiptin við vöru- |
skiptalöndin hafa um ieið dreg- I
izt saman. Margt bendir til þess, |
að sú þróun muni halda áfram.
I
Viðskiptin við A.-Evrópu
hafa dregiz t s tórlega saman
Hlutdeild A-Evrópu
í hdldar innfluín'igi
markaðsbandalögin séu okkur
nauðsynleg eða ekki.
MINNKANDI
AUSTURVIÐSKIPTI
Ef við skiptum viðskiptaiönd
um okkar í tvo hópa, frjálsgjald
eyrislönd og vöruskiptalönd,
kemur i ljós, að viðskipti okkar
við frjálsgjaldeyrislöndin hafa
stóraukizt undanfarin ár, en
,jafnframt hafa viðskipti okkar
við vöruskiptalöndin dregizt stór
iega saman. Árið 1959 nam út-
flutningur okkar til vöruskipta-
landanna 39.6% heildarútflutn-
ingsins, en á sl. ári nam hlut-
deild vöruskiptalandanna I út-
flutningi lslands aðeins 18.6%.
Svo gffurleg breyting hefur átt
sér stað á aðeins 5 árum. Inn-
flutningur okkar frá vöruskipta
löndunum nam 37.4% 1959, en.
árið 1963 aðeins 18.7%.
1 hópi vöruskiptalandanna er
nú aðeins eitt land utan Austur
Evrópu, þ. e. Brasilía, en við-
skipti okkar við það land hafa
verið tiltölulega lítil, ef á heild-
ina er litið, aðeins 1—2% ár-
lega. Ef við lítum á viðskiptin
við Austur-Evrópuríkin ein-
göngu, kemur I ljós, að innflutn
ingur frá Austur-Evrópu hefur
verið sem hér segir frá 1958
(Tölurnar eru á núverandi
gengi): Millj. %
1958 . . . . . 1131.4 32.2
1959 . . . . , 1173.8 30.7
1960 . .... 870.2 23.1
1961 • .... 744.4 23.1
1962 . .... 739.7 19.3
1963 . .... 839.0 17.9
miilj. kr. eða 19% alls útflutn-
ings okkar. Árlð 1959, þegar
löndunarbannið var f gildi nam
útflutningur okkar til Bretlands
aðeins 90 millj. (á þáverandi
gengi) eða aðeins 8.5% alls út-
flutnings okkar það ár. Innflutn-
ingur okkar frá Bretlandi nam
680 millj. sl. ár eða 10,4%.
1 EFTA eru auk Bretlands,
Noregur, Svíþjóð, Danmörk,
Austurríki, Sviss og Portúgal.
Til þessara landa allra fóru á
s.l. ári 36.7% ails útfiutnings
okkar og innflutningur okkar
frá þessum ríkjum nam 42.7%
heildar innflutningsins. Hafa
viðskiptin við EFTA stóraukizt
undanfarin ár. Árið 1959 námu
þau aðeins um 25% heildar-
viðskipta okkar við útlönd.
Efnahagsbandalag Evrópu er
næst stærsta viðskiptasvæði
okkar. Hlutdeild Efnahagsbanda
lagsins í útflutningi okkar nam
20.9% s.l. ár og hlutdeild
bandalagsins 1 innflutningi okk-
ar nam 21% það ár. Hafa við-
skiptin við EBE-löndin einnig
stóraukizt frá 1959. Það ár nam
útflutningur okkar til EBE-landa
aðeins 9.6% og innflutningur
okkar 17.4%. Vestur-Þýzkaland
er það riki Efnahagsbandalags-
ins er við eigum mest viðskipti
við. Útflutningur okkar til
Vestur-Þýzkalands nam á s.l. ári
441 millj. kr. eða 10.8% heild-
arútflutningsins. Innflutningur
okkar frá Vestur-Þýzkalandi
s.l. ári hefur hlutdeild þessara
tveggja markaðsbandalaga í
heildarútflutningi okkar numið
57,6% en hlutdeild þeirra í
heildarinnflutningi til landsins
nemur 63.7%. Jókst verzlun
okkar við þessi tvö marksbanda
lög verulega á s.l. ári frá árinu
□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□
Nániu 32,2% heildurðnnflutnings
1958 en uðeins 17,9% sl. ár
Hæst varð hlutfall Austur-
Evrópu af heildarinnflutningi
okkar 1957, en þá nam innflutn-
ingurinn frá Austur-Evrópu
33.2%. Hefur innflutningur okk-
ar frá Austur-Evrópu siðan
minnkað ár frá ári og var f lág-
marki sl. ár.
Bróðurparturinn af viðskipt-
um okkar við Austur-Evrópurik-
in hefur verið við Sovétríkin.
Frá 1959 hefur hlutdelld Sovét-
ríkjanna I innflutningi okkar ver
ið sem hér segir:
□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□□
1959
1960
1961
16.1%
13.8%
14.6%
nam 1963 alls 585 millj. eða
12.4% heildarinnflutningsins
Hafa viðskipti okkar við Vestur-
Þýzkaland mörg undanfarin ár
haldizt nokkuð svipuð ár frá
ári eða um og yfir 10% heild-
arviðskipta. Viðskipti okkar við
önnur EBE-lönd eru lltil, einna
mest við It^llu og Holland.
Ef EFTA og EBE-löndin eru
tekln saman kemur I ljós, að á
Þegar bíiainnflutningurlnn var gefinn frjáls dróst bflainnflutningur frá Sovétríkjunum saman. Myndin
er af Moskvich 1964.
áður og eins og áður er getið
hafa viðskipti okkar við íönd
markaðsbandalaganna aukizt
stórlega frá 1959.
MIKILVÆGUSTU VIÐSKIPTIN
í V.-EVRÓPU OG U.S.A.
Augljóst er, að Island getur
ekki misst þau mikilvægu við-
skipti, er það á við lönd mark-
aðsbandalaganna. Og aðild