Dagur - 26.06.1999, Side 6

T
6 -LAUGARDAGUR 26. JÚNÍ 1999
-Thupr
PJOÐMAL

Útgáfufélag:
Útgáfustjóri:
Ritstjóri:
Aöstoðarritstjóri:
Framkvæmdastjóri:
Skrifstofur:
Sfmar:
Netfang ritstjórnar:
Áskriftargjald m. vsk.:
Lausasöluverö:
Grænt númer:
Netfang auglýsingadeildar:
Símar auglýsingadeildar:
Símbréf auglýsingadeildar:
Simbréf ritstjórnar:
DAGSPRENT
EYJÓLFUR SVEINSSON
ELÍAS SNÆLAND JÓNSSON
BIRGIR GUÐMUNDSSON
MARTEINN JÓNASSON
STRANDGÖTU 31, AKUREYRI,
GARÐARSBRAUT 7, HÚSAVÍK
OG ÞVERHOLTI 14, REYKJAVÍK
460 6100 OG 800 7080
ritstjori@dagur.is
1.800 KR. A MÁNUÐI
150 KR. OG 200 KR. HELGARBLAÐ
800 7080
omar@dagur.is
(REYKJAVÍK)563-1615 Ámundi Ámundason
(AKUREYR 1)460-6191 G. Ómar Pétursson
OG 460-6192 Gréta Björnsdóttir
460 6161
460 617KAKUREYRI) 551 6270 (REYKJAVÍK)

Oldur lægðar?
í fyrsta lagi
Þau eru ekkert sérstaklega sannfærandi rökin sem Landsvirkj-
un hefur gefið fyrir því að hafna tilboði kínverska fyrirtækisins
í Vatnfellsvirkjun. Það að stuttur tími sé til stefnu og mikið í
húfi að geta staðið við samninga um orkusölu vegna stækkun-
ar Norðuráls er eflaust mikilvægt atriði, þó vandséð sé hvað
það komi málinu við. Tilboðin voru í ákveðið verk á ákveðnum
tíma. Málið er ekkert flóknara en það! En enginn efast um að
það er Landsvirkjun sem á síðasta orðið og vonandi var þessi
ákvörðun þrátt fyrir allt til gæfu.
í öðru lagi
Hins vegar virðist þessi hálfi milljarður, sem munaði á lægsta
tilboði og því sem síðan var tekið, ekki vefjast mikið fyrir stjórn
Landsvirkjunar. Það minnir aftur á að fyrirtækið er stöndugt og
þarf ekki að dansa eins og korktappi eftir öllum verðsveiflum í
þjóðfélaginu. Þvert á móti gæti fyrirtækið unnið að því að lægja
öldur með stöðugleika sínum. Því hljótum við líka að trúa að
Landsvirkjun myndi, ef eftir væri leitað, taka til alvarlegrar at-
hugunar að endurskoða nýlega ákvörðun um gjaldskrárhækk-
un. Þingflokkur Samfylkingarinnar mun einmitt hafa ritað iðn-
aðarráðherra bréf í síðustu viku þar sem óskað er eftir að ráð-
herrann beini því til fyrirtækisins að hækkunin verði annað
hvort afturkölluð eða henni frestað.
í þriðja lagi
Sannleikurinn er nefnilega sá að hækkun Landsvirkjunar verð-
ur olía á eld almennra verðhækkana, enda hefur hækkun raf-
magnsverðs verið boðuð hjá veitum um land allt. Akureyringar
skera sig þó úr með því að neita sér um þá 3% hækkun sem
flestir ætla að taka sér og einskorða hækkunina við hækkunar-
áhrifin frá Landsvirkjun, sem munu vera 2,1%. Frumkvæði Ak-
ureyrar er ánægjulegt í því spennuástandi sem nú ríkir og hljót-
um við ekki að trúa því að sjálf kjölfestan í orkubúskap lands-
manna, Landsvirkjun, horfi til þessa aðhaldssama fordæmis ef
iðnaðarráðherrann ber upp erindi samfylkingarmanna?
Birgír Guðmundsson
Mótmælendur
á uppleið
Fyrir margt löngu var Garri
ungur maður og reiður. Á þess-
um árum voru mótmæli hans
ær og kýr, hann málaði mót-
mælaspjöld með mörgum fín-
um formælingum, þrammaði í
mótmælagöngum og gerði
hróp að öllum Bandaríkja-
mönnum sem til iandsins
komu í opinberum erinda-
gjörðum. Og gott ef hann greip
ekki annað veifið til fúleggja og
Iéta vaða á þessa andskota.
Þetta var afar skemmtilegur
tími, mikið gaman, mikið fí'ör.
En það hefur ríkt óskapleg
deyfð og drungi í
mótmælabransan-
um um langt árabil
og Garri hefur haft
miklar áhyggjur af
linku og áhugaleysi
æskunnar á þessu
sviði. Ungdómurinn
hefur hamast við að
eignast flotta bíla, flott föt og
verða sér úti um flott útlit en
hugsjónirnar, gamla góða reið-
in yfir óréttlæti heimsins, hafa
lítið látið á sér kræla.
Egg og siirmjóLk
En nú herur loksins rofað til í
þessum efnum. Ungir her-
stöðvarandstæðingar voru
mættir á þjóðhátíð í Reykjavík
með mótmælaspjöld og veif-
uðu þar frumlegum og nýstár-
Iegum frösum: Island úr Nató -
herinn burt! Stóð skýrum stöf-
um á spjöldunum. Og mót-
mælendur komu líka í veg fyrir
amerfska þyrlulendingu í
Hljómskálagarðinum og köst-
uðu eggjum og súrmjólk við
ameríska sendiráðið. Lifi bylt-
ingin og guð láti gott á vita!
Og löggan er enn við sama
heygarðshornið og fyrir 25
árum eða svo og handtók hina
friðsömu og spjaldaglöðu mót-
mælendur á 17. júní. Skyldi
löggan hafa fíarlægt fóikið ef
það hefði veifað spjöldum með
áletrunum á borð við: We love
Davíð and the USA? Nú eða:
Lifi lögregluríkið Island?
Upp með
pimgspörkin!
Garri er sem sé himinsæll með
þessa vakningu í mótmæla-
bransanum, en hefur þó ýmis-
legt við baráttuaðferðirnar að
athuga. Þannig létu ungmenn-
in lögguna teyma sig þegjandi
og hljóðalaust burt
á 17. júní og möld-
uðu varla í móinn
(þó nú sé búið að
kæra). Þessu var
öðruvísi farið í
gamla daga. Átrún-
aðargoð Garra og
fleiri á þessum
árum, Birna Þórðardóttir, lét
ekki lögguna Ieiða sig eins og
Iamb til slátrunar, heldur
sparkaði þéttingsfast í klyftir
löggumanna með gömlu góðu
tréhnöllunum sínum og varð
um leið þjóðsagnapersóna í
mótmælabransanum og er
enn.
Ef Birna hefði verið gripin af
löggunni á dögunum, þá er
Garri þess fullviss að hún hefði
ekki aðeins sparkað í punginn í
óbreyttum Iaganna vörðum,
heldur einnig í punginn á Iög-
reglustjóranum og dómsmála-
ráðherra ef þeir hefðu verið
nærstaddir.
Hið síðastnefnda sparkið
hefði reyndar þótt meiriháttar
kraftaverk á borð við meyjar-
fæðinguna og önnur mírakel.
GARRI
ODDUR
ÓLAFSSON
skrifar
Lærð umræða um
bólgna sjóði
Lífeyrissjóðir opinberra starfs-
manna eru að mestu leyti teknir
að láni hjá skattgreiðendum
framtíðarinnar og bankarnir geta
gert hagkvæma samninga við sitt
starfsfólk um lífeyri í trausti þess
að vextir standi undir skuldbind-
ingunum í fyllingu tímans. Líf-
eyrissjóðir annarra launþega eru
aftur á móti miklir að vöxtum og
fara sístækkandi og eru orðnir
einn meginhvati í öflugu fjár-
málalífi landsmanna.
Þessa miklu sjóði er sífellt ver-
ið að fíalla um og þrasa. Nú síð-
ast hvort það hafi verið löglegt
þegar lífeyrissjóðir verkalýðsfé-
Iaga tóku upp á því að fara að
styrkja fallvölt fyrirtæki í sínum
heimabyggðum með hlutabréfa-
kaupum. Svo fíalla sprenglærðir
fíármálasnillingar um hvort lög-
legt sé eða siðlegt að lífeysissjóð-
ir festi kaup á hlutabréfum í
móður- eða dótturfyrirtæki ís-
lenskrar erfðageiningar hf. og er
sú umræða öll á afar háu plani,
sem eigendur sjóðanna ná hvergi
nærri upp til. Enda er ekki ætlast
til þess að þeir skilji svo lærða
umræðu, fremur en að þeir fá
aldrei að vita eftir hvaða reglum
stjórnir sjóða þeirra eru kosnir,
né hverjir hafa þar
kosningarétt og kjör-
gengi.
Góðærið
Það eru fíárfestingar
sjóðanna sem öll
umræðan snýst um.
Það er í sjálfu sér
eðlilegt í ljósi þess hve gífurlega
miklar eignir þeirra eru og vilja
margir hafa milligöngu um ráð-
stöfun fíárins og sjá um ávöxtun-
ina, sem hefur gengið nokkuð vel
síðustu árin í góðæri fíármagns-
ins.
En sjaldan, eða nær aldrei, ber
svo til að minnst sé á tilgang
sjóðanna sem tilvera þeirra bygg-
ist einvörðungu á, sem er að
greiða sjóðafélögum lífeyri eða
bætur þegar svo ber undir. Engar
fréttir eru um hvernig einstakir
sjóðir standa við þau fyrirheit
sem eigendum þeirra voru gefin
um greiðslur ellilífeyris og ör-
orkubóta. Hvað ber
verkafólk eða versl-
unarmenn úr býtum
eftir að vera búið að
greiða sína tíund í
sjóði sína í svo og svo
marga áratugi, sumir
alla starfsævina?
Hvers vegna þurfa
almennir launþegar að starfa og
strita til sjötugs til að njóta fullra
réttinda þegar aðrir geta stytt
starfsævina að mun, ef þeir svo
kjósa?
Tilganguriim?
Eðlilega þarf gott fíármálavit og
kunnáttu til að rata um refilstigu
fjárfestinganna til að sjá um
ávöxtun lífeyrissjóðanna. í flest-
um tilvikum hafa valist til þeirra
starfa menn sem eru hlutverki
sínu vaxnir, þótt misbrestur hafi
orðið þar á.
I hinum mikla vexti sjóðanna
og veldi þeirra í fíármálaheimin-
um ber lítið á að forstöðumenn
þeirra hæli sér af því, að þeir hafi
bolmagn til að hækka lífeyris-
greiðslur til hinna einu og sönnu
eigenda, lífeyrisþeganna. Hins
vegar metast þeir um hve öflugir
þeir séu orðnir og leika peninga-
fursta á þeim eina sanna markaði
fíármagnsins. Enda þykir sumum
nóg um hve veldi þeirra er orðið
mikið á þeim vígstöðvum.
Gaman væri að fá að frétta,
þótt ekki væri nema einu sinni,
að sjóðamógúlarnir sæju sér orð-
ið fært að láta eigendurna njóta
einhverra mola af borði upp-
gangsins. En tilgangur lífeyris-
sjóðanna er víst einhver allt ann-
ar en til var stofnað í upphafi.
sVairaö
Fer lögreglan offari í
handtökum á mótmæl-
endum?
Einar Ólafsson
bókavörður.
„Já, mér finnst að
lögreglan fari
offari og grípi inn
í áður en að það
er tilefni til þess í
rauninni og skap-
ar óþarfa spennu
og brýtur jafnvel
mannréttindi og tjáningafrelsi.
Eg veit ekki hvað ég á meira að
segja en ég get bætt því við að
mér finnst einkennilegt að lög-
reglan skuli í raun gera aftur og
aftur sama feil eins og gerðist á
Austurvelli þar sem það sama var
gert og dómstólar höfðu dæmt
ólöglegt áður.“
Þórarmn Hraki Einarsson
forsvarsmaðurAmtrkista á íslandi.
>Já, mér finnast
aðgerðir lögreglu
einkennast af fas-
isma, sadisma og
dómgreindar-
skorti. Það er
ömurlegt að
horfa upp á geð-
þóttavaldbeitingu lögreglu-
manna gegn fólki. Það er fyrst og
fremst lögreglan sem stendur
fyrir óspektum og beitir ofbeldi
þegar að fólk er að mótmæla. AI-
mennt má segja að lögreglan hafi
of mikið vald per dómgreind,
enda nær afskiptasemi hennar
langt út fyrir eðlilegt verksvið.“
Bima Þórðardóttir
Ritstjóri Læknablaðsins.
„Vinnureglur lög-
reglunnar ganga
þvr miður út frá
geðþóttaákvörð-
unum þegar kem-
ur að skoðana- og
tjáningarfrelsi, þá
kemur skýrast í
ljós hlutverk hennar sem varð-
hundur kerfisins. Allra við-
kvæmust hafa lögregluyfirvöld
verið fyrir andófi gegn hernum
og Nató og vinunum i vestrinu.
Þetta er kannski bara minni-
máttarkennd: við getum Iíka ver-
ið harðir í horn að taka! Það er
nákvæmar horft á lagabókstafinn
þegar óskað er eftir að taka
nauðgara eða ofbeldismenn úr
umferð, þeir eru greinilega taldir
öllu meinlausari en hin hræði-
legu, ógnvekjandi orð: ísland úr
Nató - herinn burt!“
Kristján Pálsson
þingmaðurSjálJstæðisflokksius.
„Mér finnst þetta
upphlaup fyrir
framan sendirráð
Bandaríkjanna
|:Á hér á íslandi
vafasamur gjörn-
ingur. Þeir eru
gestir okkar í
þessu landi og ég sá ekki beinlín-
is ástæðu til þess að vera að riðl-
ast á þeim. Áftur á móti get ég
ekki séð annað en friðsamleg
mótmæli á opnum svæðum á
landinu hljóti, innan vissra
marka, að vera eðlileg tilraun
fólks til að vekja athygli á því
sem því finnst ástæða til að
koma á framfæri hverju sinni."