Dagur - 30.10.1999, Blaðsíða 6

6 -LAUGARDAGUR 30. OKTÓBER 1999
ÞJÓÐMÁL

X^fir
Útgáfufélag: DAGSPRENT
Útgáfustjóri: eyjólfur sveinsson
Ritstjóri: eli'as snæland jónsson
Aðstoðarritstjóri: birgir guðmundsson
Framkvæmdastjóri: marteinn jónasson
Skrifstofur: strandgötu 3i, akureyri,
GARÐARSBRAUT 7, HÚSAVÍK
OG ÞVERHOLTI 14, REYKJAVÍK
Símar: 460 6ioo og 800 7080
Netfang ritstjómar: ritstjorl@dagur.is
Áskriftargjald m. vsk.: 1.900 KR. Á mánuði
Lausasöluverð: 150 KR. OG 200 KR. helgarblað
Grænt númer: 800 7080
Netföng auglýsingadeildar: greta@dagur.is-augl@dagur.is-gestur@ff.is
Símar auglýsingadeildar: (REYKJAVÍK)563-1615 Amundi Ámundason
(REYKJAVÍK)563-1642 Gestur Páli Reyniss.
(AKUREYR 1)460-6192 Gréta Björnsdóttir
Simbréf auglýsingadeildar: 460 6161
Símbréf ritstjórnar: 460 6171(akureyri) 551 6270 (REYKjavík)
Mótmælum svarað
í fyrsta lagi
Ráðherrar héldu uppi merki forstætisráðherra síns á ráðstefnu
um fjármál sveitarfélaga. Davíð gagnrýndi sem kunnugt er fyrir
nokkru sveitarfélög harðlega fyrir firamkvæmdagleði og skulda-
söfnun. Það fylgdi með í ádrepuni að á meðan sveitarstjórnir
söfnuðu skuldum væri ríkissjóður rekinn með afgangi. Þessi
skilaboð endurtók Geir Haarde efnislega á fj'ármálaráðstefn-
unni með sveitarstjórnarmönnum í vikunni og Páll Pétursson
talaði nokkuð á svipuðum nótum, og hjó þar með í þriðja sinn í
þennan sama knérunn.
í öðru lagi
Líta verður á ræðu Geirs Haarde sem svar við þeim mótmælum,
sem sveitarstjórnir vítt og breitt um Iandið hafa gert frá því að
fyrrnefnd ádrepa forsætisráðherra kom fyrst fram. Þrátt fyrir að
stjórnvöld séu tilbúin til að setjast yfir endurskoðun á tekju-
stofnum sveitarfélaganna, og setja til þeirrar vinnu vandaða
menn, þá verða skilaboð sjálfstæðisráðherra til sveitarstjórnar-
manna vart misskilin. Þar á bæ hyggjast menn gera Iítið með tal
um að ekki hafi fylgt nægjanlegt fjármagn þeim auknu verkefn-
um, sem færð hafa verið undir hatt sveitarstjóma.
í þriðja lagi
Geir Haarde talaði um að sveitarstjómir gætu ekki firrt sig
ábyrgð. Það er vissulega rétt hjá honum. En skyldi hann hafa
haldið þá ræðu yfír forsætisráðherra sem fór manna mest fram-
úr fjárlögum samkvæmt fjáraukalögum? Vitaskuld fínnast dæmi
um illa ígrundaðar fjárfestingar og skuldasöfnun hjá sveitarfé-
lögum. En það er fráleitt að fullyrða að hinn almenna vanda
megi rekja til almenns eyðslufaraldurs meðal sveitarstjómar-
manna, eins og þeir Davíð og Geir láta í veðri vaka. Málið er
ósköp einfalt, vandinn liggur fyrst og fremst í ósamræmi, sem
skapast hefur milli verkefna sveitarfélaganna annars vegar og
tekjustofna þeirra hins vegar. Því er það allt í senn hvimleitt,
hrokafullt og heimskulegt af ráðherrum að hreykja sér sífellt af
fjármálastjórn sinni og þykjast margfalt betri en þessir óábyrgu
sveitarstjórnarmenn.
Birgir Guðmundsson
Dollar eða rubla

Garri er, eins og flestir vita,
bóndasonur en samt ekki
genetískur framsóknarmaður
sem kemur auðvitað á óvart.
Faðir Garra var sem sé gall-
harður kommúnisti, og er nú
Iátinn, blessaður kallinn og
hefur það vafalaust miklu
betra fyrir handan, því hvað
sagði ekki bandaríska boðorð-
ið: Better dead than red.“
Garri hefur Iengst af ævi
lapið dauðann úr skel og hefur
ekki safnað auði sem möl og
ryður fá grandað. Astæðan er
auðvitað fyrst og fremst sú að
erfingjar kommúnista-
bænda, hafa fæstir
fengið milljarð í arf eft-
ir feður sína. Garri er
reyndar snillingur í fjár-
málum og snjall biss-
nesmaður, en það er
auðvitað ekki nóg. Því
eins og allir vita, þá verður
enginn ríkur nema hann hafi
startkapítal. Aurar eru nefni-
lega startkaplar peningamask-
ínunnar.
NiðiiTtalniiig
Eins og öðrum börnum komm-
únista var Garra fullkunnugt
um rússagullið sem streymdi
inn í Iandið um og eftir miðja
öldina. Faðir Garra og skoð-
anahræður hans sátu löngum á
síðkvöldum og töldu rúblur.
Og ef allt hefði verið með fell-
du, hefðu þeir allir orðið auð-
ugir menn af aurum og skilið
eftir sig fúlgur fjár handa af-
komendum sínum. Og þá
hefði Garri verið ríkur í dag.
En það var bara ekki allt
með felldu. Þessir menn
kunnu sem sé ekkert með það
fé að fara sem gjafmildir félag-
ar í Sovétinu sendu þeim í
hlössum. Pabhi Garra og hinir
kommarnir jusu þessum auð-
æfum í Þjóðviljann sem enginn
vildi kaupa, í útgáfu ljóðabóka
sem enginn vildi lesa, í rekstur
lúðrasveita og blandaðra kóra
verkalýðsins sem enginn vildi
hlusta á, og í ekkjur vinstri-
sinnaðra sjómanna sem samfé-
Iagið vildi ekki styrkja. Stórtap
var á öllu þessu brölti og þar
kom að rússagullið þraut og
allir sátu eftir með sárt ennið
og tóma vasa og engan arf
handa afkomendum sínum
nema fátæklega arfberana.
Nálaraugaö
Föðurbróðir Garra, sjálfstæðis-
maður í Reykjavík, og félagar
hans fengu líka hauga af er-
lendum monnípenning-
um á þessum árum,
reyndar ekki rúblur
heldur dollara. Og þeir
kunnu sko að ávaxta
sitt pund, eða öllu held-
ur sína dollara. Það var
ekkert verið að ausa
aurunum í bókaútgáfu eða
annað óarðbært menningar-
starf, hvað þá í fátækar ekkjur.
Nei, það var fjárfest í Islensk-
um aðalverktökum og öðrum
þjóðþrifafyrirtækjum, þar sem
öruggt var að féð myndi aukast
og margfaldast og uppfylla ís-
Ienska jörð.
Og það gekk eftir og margir
skólabræður Garra eru nú
meðal ríkustu manna landsins
eða í það minnsta erfingjar
hundraða milljóna á meðan
hann dregur fram lífið á pistla-
skrifum og á ekki bót fyrir bor-
una á sér. Allt vegna þess að
Garri átti hugsjónamann að
föður sem kastaði rúblum á
glæ, en þeir áttu feður sem
greindu hismið frá kjarnanum
og Iifðu eftir boðorðinu: hver
er sjálfum sér næstur. Og
þeirra er nú mátturinn og
dýrðin og leiðin vísast greið
gegnum nálaraugað til himna-
ríkis.
GARRI
Ertu sammála Páli Pét-
urssyni félagsmálarád-
herra að banna hópupp-
sagnir með lögum?
Ari Skúlason
J'ramk væmilasljóri ASÍ:
,Já. Þær eru
bannaðar
með lögum
fyrir hluta af
vinnumark-
aðnum. Við
erum að tala
um hópupp-
sagnir á gild-
istíma kjara-
samninga þannig að mér finnst
það ekki eiga heima í því réttar-
umhverfi kjarasamninga sem við
erum í. Þetta er ekki umdeilt því
vinnulöggjöfin bannar þetta og
því gildir þetta um allan vinnu-
markaðinn nema opinbera
starfsmenn. Það að nota þetta
sem þvingunaraðferð er algjör-
lega útí hött.“
Jens Andrésson
formaðwrStaifstmnmfélags ríkis-
stofmm:
„Nei, ég er
ekki sam-
mála. Fólk á
að geta sagt
upp undir
öllum þeim
formerkjum
sem þeir
ákveða sjálfir
sem einstak-
lingar. Það er lykilatriði. Það er
hinsvegar andstætt mínum hug-
myndum um kjarabaráttu eftir
að menn hafa gert samkomulag.
Þessi aðferð veikir stéttarfélagið
og þannig er ég á móti hópupp-
sögnum. Aftur á móti taka menn
ekki réttinn af fólld til að segja
upp.“
Guðrún Ögmundsdóttir
alþingismaður:
/—ODDIÍR i ÓLAFSSON Hver á að kenna ■ & •
LJr kennurunum? LÁ
„Þetta er nú
allt mjög tví-
bent. Þetta
hefur orðið
tæki í kjara-
baráttunni
til að ná
fram sóma-
samlegum
launum. Það
Nú er illt í efni. Það á að fara að
hefta frelsi skólanema og krefjast
aga af þeim og svo á að fara að
kenna kennaranemum að beita
aga og sýna einhverja tilburði til
stjórnunar í skólastarfi. Ráðu-
neyti, starfshópur, nefndir og
fræðsluskrifstofur eru komnar í
málið og málþing er í bígerð. Sjá
má að alvara er á ferðum.
Dagur slær þessum tíðindum
upp á forsíðu og mann rekur í
rogastans. Það er opinber sann-
leikur, og hefur verið lengi, að
æskulýðurinn sé glæsilegri, gáf-
aðri, menntaðri, mennilegri, fal-
legri, hraustari, meðvitaðri, sjálf-
stæðari, veraldarvanari og smart-
ari í tauinu en nokkru sinni fyrr.
Æskudýrkunin er einsleit eins og
vera ber, þvf hver vill styggja þá
sem landið erfa.
Því er það frekja, yfirgangur,
tillitsleysi og algjör skortur á
kurteisi og fyrrum almennum
umgengnisvenjum eru ekki til
umræðu þegar fjallað er um
unga fólkið. Það er ekki nema
þegar nokkur þúsund ungmenni,
drukkin og dópuð, safnast sam-
an í miðbæ Reykjavíkur á sum-
arnóttum og láta dólgslega, aðal-
lega hvert við annað,
að einhverjum dett-
ur í hug að ekki sé
allt með felldu í
heimi unga fólksins.
Arfur
Leiða má getum að
því, að kennarar og
skólastjórar sem nú
leiða æskulýðinn, séu þeir sem
sællar minningar gáfu skít í öll
úreld gildi, hertóku ráðuneyti og
ætluðu að umbylta þjóðfélögum,
en umbyltu aðeins sjólfum sér.
Ekkert er líklegra en að krakk-
arnir hafi tekið í arf fyrirlitningu
á bogaralegum umgengnisregl-
um og öllum þeim sem eru eldri
að árum.
Þrátt fyrir allt skjallið um
æskufasismann hefur Iengi legið
í lofti, að ekki sé allt með felldu
hvað varðar framferði og uppá-
tæki unga fólksins. Einelti, mis-
þyrmingar, áfengisþamb og fíkni-
og eiturefnaneysla
sífellt yngri krakka
er stundum í um-
ræðunni. Enginn
veit hverjum er um
að kenna og þegar
andinn er á því stigi,
að unnin eru stór-
felld skemmdarverk
í skólum er farið að
hafa orð á því að aginn í uppeld-
inu sé kannski ekki sem skyldi.
Kann einfaldlega ekki
kurteisi
Heimilin eru auðvitað ekki sá
vettvangur þar sem börn eru
mótuð. Þeim er hent inn í skóla-
kerfin um það leyti sem þau fara
að stíga í fæturna og ganga gegn-
um þær hakkavélar fram á full-
orðinsár, þegar Hótel Mamma
verður aðalathvarfið.
Hvort aganám kennara breyti
einhverju er vafamál. Það er líka
vafamál hvort þetta agavandamál
sé neitt annað en klár della og
geri aðeins illt verra.
Krakkarnir og unga fólkið
kann einfaldlega ekki kurteisi og
þær umgengnisreglur sem þétt-
býli krefst. Þeim er ekki sýnd
kurteisi af öðrum og venjast á að
hegða sér eins og þeim sýnist.
Réttast væri að kennaraliðið
hætti öllu agatali og að fullorðna
fólldð temdi sér að umgangast
hörn og unglinga eins og jafn-
ingja og reyndi sjálft að verða sér
úti um einhverja þekkingu í
kurteisisreglum. Þær eru nefni-
lega ekki úreldar.
Og ef þeir fullorðnu væru ekki
eins uppteknir af sjálfum sér og
raun ber vitni, þá væri kynslóða-
bil ekld til.
er kannski það sem frekar þarf
að skoða hvað þarf til í þeim efn-
um. Hinsvegar eru hópuppsagn-
ir mjög erfiðar bæði fyrir sveitar-
félög og ríki að standa frammi
fyrir.“
Gísli Gíslason
bæjarstjðri Ahraness:
„Já. Hinsveg-
ar er það
spurning
með hvaða
hætti slík
löggjöf yrði
og hvernig
hún gæti
virkað, enda
að mörgu að
hyggja í þessu sambandi. Þarna
er verið að fjalla um ráðningar-
samninga og einstaklinga en ekki
félögin. Eg er þó þeirrar skoðun-
ar að það sé eðlilegt að það sé
samræmd löggjöf fyrir almenna
og opinbera vinnumarkaðinn.11