Dagblaðið Vísir - DV - 29.05.1982, Blaðsíða 9

DAGBLAÐIÐ&VISIR. LAUGARDAGUR 29. MAI1982.
9
Eftirmáh hosmnga
Orslit sveitarstjórnarkosninganna
eru ennþá helsta umræöuefni manna
á meðal. Meðan sjálfstæöismenn
kætast yf ir unnum sigri, sleikja aörir
flokkar sár sín. Ef Alþýðuflokkurinn
er undanskilinn, en á þeim bæ er þeg-
ar hafin maóisk sjálfsgagnrýni,
keppast flokkarnir við að telja sjálf-
um sér trú um að þeir hafi í rauninni
alls ekki tapaö þegar allt kemur til
alls. Alþýðubandalagið leitar allt aft-
ur um tvo áratugi til að sýna fram á
að úrslitin nú hafi verið ágætur sigur
flokksins, og Framsóknarflokkurinn
virðist una hag sínum vel og heldur
því jafnvel fram að kjósendur hafi
sýnt flokknum traust!
Svarthöfði geröi þessum útskýr-
ingum ágæt skil þegar hann sagði:
„Þetta kosningaspjall sýnir enn
einu sinni að forystumenn geta
aldrei viðurkennt eitt eða neitt í póli-
tík og eru allra manna síðastir til að
skilja hvaö verður flokkum þeirra að
fótakefli. Almenningur ætti ekki að
undrast þetta, því hin daglegu störf
stjómmálamanna bera yfirleitt
sama skilningsskorti vitni.”
Og Svarthöfði heldur áfram: „I
heimi óraunveruleikans, þar sem
stjómmálamennimir hrærast, skiptir
mestu máli að halda því fram að eng-
inn hafi tapaö. Það er hin eina og
sannapólitík.”
Duttlungar
stjórnmálamanna
Þessi árátta, þessi flótti frá vem-
leikanum. er þess valdandi að vilji
kjósenda nær ekki fram að ganga
sem skyldi. Staöreyndir eru ekki
viðurkenndar, flokkar sem sækja
mikið á fá kannski litlu meiri völd en
áður. Tökum sem dæmi staði eins og
Kópavog og Akureyri þar sem 14000
manns greiða atkvæði samtals. Þar
bætir Sjálfstæðisflokkurinn við sig
um 10% atkvæða og fjölgar við sig
bæjarfulltrúum, einum á Akureyri
og tveim í Kópavogi. Engu að síður
er stefnt að því aö einangra þennan
stóra hóp kjósenda með áframhald-
andi vinstra samstarfi. Þaö em sem
sagt duttlungar stjómmálamann-
anna og flokkanna, sem ráða því
hveijir fara með stjóm bæjarfélags-
ins en ekki kjósendur sem hafa hóp-
ast til Sjálfstæðisflokksins. Vilji
þeirra er virtur að vettugi.
önnur afleiðing blasir einnig við,
þegar stjórnmálaflokkar neita að
viðurkenna þau áföll og ósigra, sem
þeir veröa fyrir; þegar þeir afneita
sjálfssínsök en kenna einhverju allt
öðm um. Afleiðingin veröur sú, að
þessir sömu flokkar sjá enga ástæðu
til að sveigja málatilbúnað sinn til,
heldur forstokkast og staöna í fyrri
vinnubrögðum og málflutningi.
Það liggur jafnvel við að tónninn
sé sá, að nú þurfi að ná fram hefnd-
um. Kjósendur eiga að fá fyrir ferð-
ina og finna fyrir því, hvað það kost-
ar að yfirgefa gamla flokkinn og
hleypa öðrum til valda. Eða hvaða
von er til þess að Framsóknarflokk-
urinn breyti um afstööu, þegar hann
uppgötvar aö úrslitin i Reykjavík
hafi verið traustsyfirlýsing til flokks-
ins? Og við hverju má búast af
Alþýðubandalaginu þegar það í reiði-
kasti og tröllafýlu skammast út í
kvenfólkið að bjóða fram og sakar
samstarfsflokka sina um linkind,
sem hafi flæmt kjósendur yfir á
„íhaldið”?
Seinheppni
Aiþýðufíokksris
Alþýðuflokkurinn hefur verið nógu
hreinskilinn að j áta, að kosningamar
hafi verið stórt áfall, sem rekja megi
til þeirra eigin misgerða. Vonandi
verður sjálfskrítikin þó ekki svo
mM, að ný hallarbylting heflist í
Alþýðuflokknum. Ein aðalskýring
þeirra kratanna er sú, að málgagn
þeirra sé svo lítiö útbreitt, að stefnu-
mál flokksins nái ekki til kjósenda.
Þetta er fyrirsláttur. Blaðaútgáfa
þeirra Alþýðuflokksmanna var engu
meiri í kosningunum 1978, þegar þeir
unnu sinn stærsta sigur. Frambjóð-
endur Alþýðuflokksins hafa verið
duglegir við aö skrifa í önnur blöö,
meöal annars þetta blaö, og mál-
staöur þeirra kemst ömgglega til
skila. Hefur ekki einhveijum í
Alþýðuflokknum dottiö í hug að ein-
mitt vegna þess að fólk las og hlust-
aði á frambjóöendur flokksins hafi
hann beðið afhroð? Sigurður E.
Guömundsson var dæmalaust sein-
heppinn í skrifum sínum, einkum er
varðar stimamýkt gagnvart Alþýðu-
bandalaginu. Vera má, að Alþýöu-
flokkurinn telji sig illa staddan í
samfloti með Sjálfstæðisflokknum,
en ekki tekur betra við ef hann gerist
hækja fyrir Alþýðubandalagið. Hið
eilífa tal þeirra kratanna um að
flokkur þeirra sé vinstri flokkur
kemur þeim í koll þegar kjösendur
hafa fengið nóg af vinstrimennsk-
unni í landinu. Kjósendur á hinni
pólitísku miðju, sem alla jafna eru
jarðvegur fyrir Alþýðuflokkinn, hafa
lítinn áhuga á aö styðja flokkinn
meðan á honum er vinstri halli og
svo eindreginn eins og Sigurður
boðaði.
Tímaskekkja?
Annars veltir maður því fyrir sér,
hvort Alþýðuflokkurinn sé ekki tíma-
skekkja og hvaða vit sé i að halda
úti flokki, sem svo áberandi hefur
misst fótfestuna í litrófi stjórnmál-
anna. Ljóst er að Alþýðuflokkurinn
getur varla fest sig í sessi sem for-
ystuflokkur meðal launþega í sam-
keppninni við Alþýðubandalagið, og
Laugardags-
pistill
Ellert B. Schram
ritstjóri skrifar
vinstri stimpillinn verður aldrei
nógu skýr, meðan flokkurinn styður
Atlantshafsbandalagið og vamarlið-
ið, þótt ekki sé verið að kvarta undan
þeirri stefnu í þessum pistli. Hug-
sjónir jafnaðarstefnunnar eiga
vissulega erindi ennþá, en allt virðist
benda til þess, aö kjósendur treysti
Sjálfstæðisflokknum fullt eins vel að
sinna velferðarmálunum eins og
Jafnaðarmannaflokknum sjálfum.
Það er að minnsta kosti alveg ljóst,
að hið mikla fylgi sitt sækir Sjálf-
stæðisflokkurinn að verulegu leyti
inn á miöjuna, til þess fólks, sem
sósíaldemókratar geta aö jafnaði
gert tilkall til. Því hlutverki á Sjálf-
stæðisflokkurinn að geta sinnt, ef
hann misskilur ekki stöðu sína.
Verðskuldar upphefð
Þegar kosningamar eru nú yfir-
staönar er fróðlegt að virða fyrir sér
ýmislegt þaö, sem upp hefur borið í
aðdraganda þeirra. Mikið fjaðrafok
varð af þeirri ákvörðun hjá Sjálf-
stæðisflokknum í Reykjavík að
þrengja prófkosningarnar. Sú
ákvörðun hefur ekki haft nein áhrif
til hins verra, enda þótt undirritaður
sé enn þeirrar skoöunar, að prófkjör
eigi að vera opin öllum þeim sem
hyggjast greiða flokki atkvæði, hvort
sem þeir em flokksbundnir eða ekki.
Því var einnig haldið fram, að
agreiningur um skipan efsta sætis
listans yrði til skaða. Sumum þótti
óvarlegt að stilla ungum og óreynd-
um manni upp sem borgarstjóraefni.
Reyndin varð önnur. Davíð Oddsson
varð flokknum enginn Akkilesar-
hæll, nema síður væri. Frammistaða
hans í kosningabaráttunni var til
fyrirmyndar, hann óx af henni og full
ástæða er til að óska honum til ham-
ingju með verðskuldaða upphefð.
Enginn dómur
um ríkisstjórnina
Ýmsir hafa tilhneigingu til að
túlka kosningaúrslitin sem áfall fyrir
ríkisstjómina. Ekki benda atkvæði
Alþýðuflokksins til þess, og það er
flónska af sjálfstæðismönnum að
halda því fram. Sigur þeirra byggð-
ist á því, að fólk var aö kjósa flokkinn
sjálfan en ekki meö eða móti ríkis-
stjórninni. Ef þetta hefði verið upp-
gjör milli stjórnar og stjómarand-
stæðinga, hefði ýmislegt annað gerst
í þessum kosningum.
Alþýðubandalag og Framsóknar-
flokkur hafa hafnað þeirri útskýr-
ingu, aö kjósendur hafi verið að
kveöa upp dóm um ríkisstjórnina.
Þeir eru um leið aö viðurkenna, að
Sjálfstæðisflokkurinn sem slíkur,
stefna hans og málstaður, eigi hljóm-
gmnn meðal kjósenda. Sjálfstæðis-
menn eiga að fagna þeirri ályktun og
grípahanaálofti.
Alþýðubandalagið
ókyrrist
Ifitt er annaö að auðvitað munu
þessar kosningar hafa áhru a maagu
ríkisstjórnarinnar og stjórnsýsluna.
Þaö var áberandi, að bæði Stein-
grímur Hermannsson og Tómas
Ámason notuðu fyrsta tækifæri til að
fullyrða, að ef ríkisstjómin hefði
gripið til efnahagsaðgerða fyrr,
hefðu úrslitin orðið stjómarflokkun-
um hagstæðari. Þeir ætla að nýta
kosningaúrslitin til að knýja á um
aögerðir.
„Efnahagsaðgerðir eru nauðsyn-
legar ekki síðar en í ágúst,” segir
Tómas.
Mestu áhrifanna af kosningunum
gætir þó hjá Alþýðubandalaginu.
Flokkurinn tapaði illa og sér fram á
endurtekið áfall í komandi alþingis-
kosningum, ef svo fer sem horfir.
Ekki er óhklegt aö Alþýðubandalag-
ið fari aö ókyrrast í stjórnarsam-
starfinu af þessum sökum. Flestir
spá því að vonska þeirra og von-
brigði fái útrás í óbUgjarnri kjara-
baráttu, þannig að verkalýðsforingj-
ar flokksins teymi verkalýðshreyf-
inguna enn einu sinni á eftir sér í
þágu flokkshagsmunanna. Þannig
munu þeir egna verkalýðinn gegn
ríkisstjóminni, sem þeir sitja sjálfir
í, og valda enn meiri eriðleikum í
verðbólguslagnum, sem þeir sjálfir
þykjast heyja.
Vonandi tekst þó ríkisstjórninni aö
sitja nógu lengi til þess aö enginn
vafi leiki á um verðleika hennar.
EUert B. Schram