Dagblaðið Vísir - DV - 01.12.1984, Síða 13

,DV. LAUGARDAGUR1. DE$EMBER1984.
57
Þó að Marc Chagallsé orðinn 97ára heldur hann áfram að mála. A myndinni situr hann inni i
vinnustofu sinni i St. Haul i Suður-Frakklandi. Er hann er spurður hví hann só stöðugt að
mála, svo hóaldraður maður, svarar hann á þessa leið: „Jörðin heldur stöðugt áfram að
snúast, œtti ógþáað vera aðgerða-laus?"
Eg elska myndirnar hans: Litina,
ímyndunaraflið, myndefnið, hring-
leikahúsið, listamennina, dýrin, menn
sem mega sín, fegurð blómstrandi
náttúru, biblíumyndir úr paradís.
Ég hafði alltaf starað ó þær í hrifn-
ingu er mér gafst tækifæri á frægustu
söfnum og sýningum heimsins.
Og ég hafði heppnina með mér að
eignast eina af myndum hans. Hann
kallaði myndina Rauða hanann og
brúðhjónin. Það er verk fullt af
ímyndunarafli og gætt sterkum litum
sem Chagall dáir af því þeir eru ærleg-
ir og sannir. Litir sem allir menn verða
aðskoða. Ekkislappir nédaufir.
Rauði haninn
Með myndinni Rauði haninn hófst vin-
ótta okkar sem ég met allri annarri vin-
áttumeira.
Það var fyrir sjö árum, skömmu
fyrir nítugasta afmælisdag Chagalls
að ég fékk bréf frá frú Chagall. Hún
skrifaöi að hún hefði heyrt að ég hefði
eignast þessa mynd. Hún væri ein af
uppáhaldsmyndum mannsins síns og
hann langaði til að kynnast manninum
sem ætti málverkið. Það birtist stöðugt
andlegum sjónum hans. Auk þess væri
hann að vissu leyti meðeigandi.
Sjálfur hafði Chagall bætt viö bréfið
nokkrum línum og boðið mig hjartan-
lega velkominn í afmæli sitt, veislu
góða þar sem gíg juleikarinn Isac Stern
og sellóleikarinn Mitislav Rostropow-
itch áttu aðskemmta.
Nokkrum dögum áður hitti ég
Chagall í fyrsta skipti. Eg ók til
hans til SL Paul á RiveríuströndinnL
Eg stóð augliti til auglitis við hann.
Chagall horfði á mig rannsakandi
augnaráði eins og hann horfir í augu
allra gesta sinna til þess að virða fyrir
sér þeirra innri mann.
Og því næst heilsaði hann mér
hjartanlega eins og við hefðum þekkst
árumsaman.
Samræða okkar var löng og innileg,
svo sem jafnan síðar. Og allt frá hinni
fyrstu kynningu hlakkaði ég til næstu
samræðu. Við töluðum um Rauöa
hanann. Smám saman komst ég að því
hvers vegna honum þótti svo vænt um
þessa mynd.
Túlkanir
Hann málaði myndina á hræði-
legustu árum yfirstandandi aldar.
Eins og til áminningar stendur ekki
dagsetning síðasta pensilstriksins hjá
nafni höfundar. Chagall hefur merkt
upphaf og endi þessara átta ára
meðan hann var að vinna að myndinni
en það voru árin 1939—1947. Það var
tíminn frá því heimsstyrjöldin braust
út og til ársins er þaö versta var að baki.
Tveim árum eftir stríðslok fór fyrst
lítið eitt að rofa til og lífið fékk ein-
hvemtilgang.
Upphaf, ást, fúsleiki (því brúðhjón-
in). Það er boðskapurinn í myndum
Chagalls. Þær eiga aftur að gefa mönn-
um ímyndunarafl, draga fram eitt-
hvað nýtt, fegurra og betra. Sá sem
ekki getur hugsað sér fagran heim get-
ur ekki heldur lifað í honum eða hlotið
reynslu.
Frekari túlkanir til skilnings á verk-
um Marc Chagalls eru óþarfar. Marc
Chagall og hin vitra kona hans,
Valentine Brodsky, sem hann kallar
Kava, hlæja oft svo hjartanlega að
skýringunni þegar hræröur listagagn-
rýnandi virðir f yrir sér my ndir hans og
einhver hallar sér meira að skynsemi
en hjarta við skoðun á myndunum. En
þær eru málaðar af hjarta.
f grófum sokkum
Marc Chagall, rússneski gyðingur-
inn úr smáþorpinu Witehbsk, hefur á
langri ævi mætt mörgum þrautum og
þjáningum. En ekkert hefur getað
eitrað mál hans beisk ju og andúð.
Ávallt þegar hann er gestur minn
eða ég hans spyr hann mig: „Burda
Sjá næstuopnu