Dagblaðið Vísir - DV - 01.12.1984, Qupperneq 22

66
DV. LAUGARDAGUR1. DESEMBER1984.
Indland er orðið að tískufyrirbæri í
evrópskum kvikmyndum en ekki Indland
Indverja heldur Breta
4*9 ,
NYLENDUNNAR
Skáldsögur kvikmyndaðar
En frá hverju segja svo Indlands-
kvikmyndimar? Hvert er efnið sem
heillar nútímaáhorfendur svo mjög?
Skemmst er frá því að segja að flest-
ar myndirnar f jaUa um Englendinga
og örlög þeirra á indverskri grund.
Indland fær þar af leiöandi gildi fyrir
þá sök að Englendingar eru þangað
komnir. Kvikmyndin Gandhi, sem
auðvitað fjallar um helsta leiðtoga
Indverja á þessari öld, þykir jafnvel
gera lítiö úr Indverjum. Þeir eru
gjarnan sýndir saman í hóp og for-
ingjar þeirra, aörir en Gandhi, held-
ur daufar persónur. Visikóngar,
hershöfðingjar og ríkisstjórar enskir
eru hins vegar ævinlega hinar reffi-
legustu persónur.
Sjálfstæðisbaráttan er Indverjum
auövitaö hjartans mál og þeim þykir
myndin sem dregin er upp af henni
bæði villandi og óljós og aö aUtof
mörgum atriðum hafi verið sleppt úr
Gandhi.
Astæðan fyrir því að Indverjum
sjálfum er svo lítill sómi sýndur í
nýjum kvikmyndum um nýlendutím-
ann er ef til vill sú að margar eru
myndirnar byggðar á skáldsögum
eftir breska rithöfunda og það sem
meira er, þessar sögur voru ritaðar á
nýlendutímanum. Undantekning frá
þessu er þó t.d. The Jewel of the
Crown sem byggö er á The Raj
Quartet eftir Paul Scott, fjórum
skáldsögum sem komu út á árunum
1966 til 1975. Viðhorfin eru ef til vill
dálítið breytt frá því Indland hlaut
sjálfstæði en viðfangsefnin eru þau
sömu, dagleg störf og sálarstríð Eng-
lendinga á Indlandi.
Orður handa Indverjum
Indverski rithöfundurinn R.K.
Narayan hefur í grein giskað á að
ástæðan fyrir lítilli umfjöllun um
innfædda í skáldsögum og kvik-
myndum sem gerast eiga á Indlandi
sé ef till sú að Englendingar hafi
aldrei áttaö sig á Indverjum. Ný-
lenduherrunum hafi nánast þótt það
Nýlenduveldi Breta á Indlandi hef-
ur á tveim siðustu árum orðið eitt
helsta tískufyrirbærið í kvikmynda-
heiminum. Milljónir sterlingspunda
hafa verið lagðar í þessar kvikmynd-
ir sem flestar eru gerðar af Bretum
þó fjármagn til framleiðslu þeirra
komi úr ýmsum áttum. Leikarar,
tæknimenn, tæki og sviðsmunir í
tonnatali hafa verið fluttir til Ind-
lands í tilefni af þessari kvikmynda-
gerð og þykir gjarnan ekki litið átak
að finna húsaskjól og mat sem
hundruð Evrópumanna geta sætt sig
við meöan á upptökum stendur.
Sir Richard Attenborough var
fyrstur manna til að hrinda þessari
skriðu af stað og hlaut ómælt lof fyrir
kvikmynd sína Gandhi. I kjölfar
Gandhis hafa svo fylgt kvikmyndirn-
ar Heat and Dust, Kim, A Passage to
India og sjónvarpsmyndaflokkarnir
The Jewel in the Crown og The Far
Paviiions svo það helsta sé nefnt. ís-
lendingar hafa flykkst á fyrrnefndar
kvikmyndir, þær sem hingað hafa
borist, og eru þegar farnir að fylgj-
ast með The Jewel in the Crown sem
lofar harla góöu. Enginn vafi leikur á
að Indlandskvikmyndirnar eru í
tísku og eftirspurnin næg.
Ævintýri Ijósklæddra
Evrópubúa
Ekki voru allir.Bretar í opinberri
Susan Wooldridge leikur Daphne Manners í sjónvarpsmyndaflokknum The
Jewel in the Crown.
David Lean og Peggy Ashcroft í A Passage to India.
Greta Scacchi leikur bresku konuna
sem á þriðja áratugnum tók indversk-
an aðalsmann, leikinn af Shashi
Kapoop, fram yfir breska eiginmann-
inn í Heat and Dust. Efst: Amy Irving
sem indverska prinsessan Anjuli í The
Far Pavilions.
þjónustu á Indlandi en um þá hefur
minna verið fjallaö í nýlegum kvik-
myndum. Trúboöar létu til dæmis
margt gott af sér leiða, menntuöu
stóra hópa Indverja og áttu sinn þátt
í að rétta hlut hinna útskúfuðu og
ósnertanlegu. Annar hópur var
bresku bændurnir sem stofnuöu
kaffi- og teplantekrur og gerðu Ind-
land í raun að heimalandi sínu.
En hvers vegna á hinn opinberi
breski starfsmaöur á Indlandi svo
greiða leið að hjarta nútímamanns-
ins í gegnum kvikmyndirnar? I
fyrsta lagi á hann býsna margt sam-
eiginlegt með borgarbúum nútímans
sem stunda hvorki jarðrækt né trú-
boö, lifa í velmegun en sjá þó órétt-
læti heimsins allt í kringum sig. I
öðru lagi er lífiö á Indlandi þær tæp-
ar tvær aldir sem Bretar ríktu þar
sveipað ævintýraljóma. Indland var
furðulegt og heillandi, þar þreifst
ótrúleg auðsæld við hliöina á örgustu
fátækt og trúarbrögö landsmanna og
lifnaðarhættir voru öldungis frá-
brugönir því sem Evrópubúar áttu
aö venjast. í þriðja lagi kitlar mun-
aður og tíska nýlenduherranna áhorf-
andann á sama hátt og í Dallas eöa
viðlíka sjónvarps- og kvikmynda-
efni. Þorra manna er sem sagt til
muna þægilegri afþreying í ástar-
ævintýrum ljósklæddra Evrópubúa á
Indlandi en örlögum innfæddra sem
löptu dauðann úr krákuskel.
-SKJ
bera vott um fákunnáttu í mannasiö-
um aö vera að forvitnast um þanka-
gang innfæddra. Englendingar
reyndu að skipta sér sem minnst af
Indverjum, tömdu sér ekki siði
þeirra og höguöu sér eins og snigl-
arnir; fluttu með sér húsið sitt á bak-
inu.
Bretamir í Indlandskvikmyndun-
um nýju eru yfirleitt í opinberri þjón-
ustu. Þeir eru hermenn, lögreglu-
menn, stjórnarherrar allskonar og
eiginkonur þeirra. Allt þetta fólk
þurfti að hafa umtalsverð samskipti
við Indverja, ekki síst undirtyllur
sínar. Englendingar, sem voru held-
ur fáir samanborið við milljónir Ind-
verja, gátu nefnilega ekki stjórnað
víðfeðmu landi án hjálpar inn-
fæddra. Því komu þeir sér upp hug-
vitssamlegu kerfi til að slípa opin-
bera starfsmenn af indverskum upp-
runa. Þeir voru menntaðir eins og
Englendingar og reyndust námfúsir í
betra lagi. Þeir reyndust ágætis
stjórnendur og fóru í einu og öllu eft-
ir handbók opinberra starfsmanna
þar sem þeim voru lagðar breskar
lífsreglur. Háttalag þeirra varð
breskara en það sem breskt var og
þeir meðhöndluðu samlanda sína
eins og óæðri verur. Á afmælisdögum
Bretakóngs eöa drottningar, þegar
nýjum titlum var úthlutað, máttu
dyggir þjónar heimsveldisins svo bú-
ast við að geta bætt breskum nafn-
bótum við indversk nöfn sín. Á ný-
lendutímanum var þar af leiðandi
stór hluti indverskra valdamanna al-
búinn til að verja nýlenduherrana.