Dagblaðið Vísir - DV - 07.06.1986, Page 13

DV. LAUGARDAGUR 7. JÚNÍ 1986.
\__________________________57^
Nýr kókaínfaraldur í Bandaríkjunum:
„Crack“ - nýr skelfingarvaldur
Neytendur kalla það gjarna „guð-
inn“ í byrjun en bölva því síðan sem
satan sjálfum. Skelfilegar sögur eru
ó kreiki um afleiðingar neyslu á
þessu nýja kókainefni sem nefnt hef-
ur verið „crack“. Eiginkona læknis
eins seldi ungbarn sitt til að komast
yfir skammt. Ungur verkamaður hef-
ur svarið það að hann hafi verið til
í að drepa áttræðan mann til að nálg-
ast þetta efni.
„Crack“ er sérlega öflugt kókaín
og hefur þegar skotið yfirvöldum
víða um Bandaríkin skelk í bringu.
Menn óttast það jafnvel að nú verði
ekki hægt að spoma við þeirri öldu
vandræða sem menn sjá fyrir að
muni ganga yfir bandarískar borgir.
Fórnarlömb cracksins eru oft tán-
ingar sem laðast hafa að þeim glæsi-
og glitheimi sem stundum virðist
vera kringum kókaínið. En svo lenda
þessir unglingar á crackskammti og
þar með er brautin lögð. Þeir vita
jafnvel ekki hvað það var sem lagði
þá í rúst.
„Ég hef fylgst með eiturlyfjaneyt-
endum árum saman og aldrei fyrr
vitað til þess að efni gæti hrundið
fólki svo gjörsamlega fram á brún
hengiflugs. Ég er ekki að tala um
heróín eða LSD - ég á við crack,"
segir Debra Goldberg Carfora sem
stjórnar meðferðarheimili fyrir eit-
urlyfjasjúklinga.
„Þetta eitur er ógnvænlegt og það
lítur ekki vel út með lækningu við
því.“
Fyirum heróínneytandi, sem
bragðaði crack, segir: „Það náði
strax tökum á mér. Ég er hræddur
um unglingana. Ég veit að þeir
standast ekki þetta efni.“
Crack er kókaínefni sem hægt er
að reykja. Það hefur fengist í New
York en er nú farið að berast til
annarra borga. í Bandaríkjunum
reikna menn með að það verði fljót-
lega komið vítt og breitt um landið
- út um allar þorpagrundir - og að
þá verði hægt að tala um faraldur.
Svo langt hafa menn aldrei gengið
áður við að lýsa afleiðingum eitur-
töku.
„Algert brjálæði“
Eiturlyfjaneytendur, fólk vant
heróíni og kókaíni, en hefur bragðað
crackið, segir að það verði altekið
„algeru brjálæði" og að löngtmin í
efnið verði slík að ekkert muni
hindra það í að ná i efnið: ekki morð,
engin tegund venjulegra afbrota.
Carfora, sem vitnað var til hér að
ofan, skýrir frá einu tfifelli: læknis-
frúin sem seldi kornabam sitt til að
komast yfir crackskammt fyrir 500
dollara. Maður hennar komst í málið
og nú sætir hún óbyrgð fyrir dóm-
stóli.
Crack er hreinsað kókaín. Það er
selt í skömmtum í venjulegri pillu-
stærð og er ætlast til að menn reyki
það fremur en að anda því að sér
gegnum nefið. Kókaínneytendur,
þeir sem hafa haft kókaíninntöku sér
til skemmtunar af og til, hafa lengi
velt því fyrir sér hvort ekki væri
hægt að hreinsa efnið þannig að
áhrif þess yrðu enn meiri en hingað
til. Og nú hafa markaðsöflin komið
með þetta efhi - og græða; á því er
enginn vafi. Menn breyta kókaíni
sem kostar 1200 dollara á götunni í
New York í 2400 dollara skammt með
því að nota sérstaka bökunaraðferð
og blanda í efnið sóda og vatni.
Hver skammtur ódýr
Aðferðin drýgir efnið verulega og
með því að steypa smátöflur er hægt
að selja hvern skammt á 75 eða 100
dollara. Og crackið verður á stund-
inni ákaflega eftirsótt af neytendum.
En áhrifin láta ekki á sér standa.
Aðeins örfáum sekúndum eftir að
neytandinn hefur sogið að sér
reykinn verður miðtaugakerfið fyrir
öflugri „árás“. Áhrifin vara ekki
lengi - ekki nema í tvær mínútur,
en eru þeim mun kröftugri. Venju-
legt kókaín sem sogið er í nös er tíu
mínútur að ná sínum áhrifum og þau
áhrif vara í um tuttugu mínútur.
Afleiðingar hins hreinsaða kókaíns
eru hins vegar skýrari en „venju-
legs“ kókaíns. Þunglyndi fylgir
fljótlega í kjölfar fyrsta skammtsins
- og þar með verða menn fyrr háðir
efninu. „Maður prófar þetta einu
sinni, eyðir síðan jafnvel þúsundum
dollara í að ná fyrstu áhrifunum aft-
ur. En þau koma aldrei," sagði
eiturlyfj aney tandi sem hafði prófað
crack. „í fyrstu líður manni stórkost-
lega. Skömmu síðar líður manni eins
og skít undir skóhæl. Ég eyddi fimm
dögum í að reykja crack. Ekkert
annað. Bara crack í fimm daga. Eng-
inn matur. Enginn svefn. Engin
tilfinning. Þetta ævintýri kostaði
mig nokkur þúsund dollara. Og
veistu - mér leið ekki sérlega vel.“
Sérfræðingar óttast nú að þekktar
aðferðir til að fá fólk af eituráti dugi
ekki gegn hreinsuðu kókaíni. Og að
þær skemmdir sem efnið valdi á
taugakerfi notenda séu í raun ólækn-
anlegar, einkum þegar unglingar eru
annars vegar.
Neytendur koma sjálfviljugir í
meðferð
Þeir sem prófað hafa crack eru nú
farnir að gefa sig fram sjálfviljugir
og óska eftir læknismeðferð. En
sjúkrarúm eru hvergi nærri nógu
mörg.
Hið hreinsaða kókaín veldur
mönnum margföldum áhyggjum mið-
að við heróín og hið venjulega
kókaín: glæpaalda fylgir jafnan í
kjölfar nýs eiturs á markaði og lög-
reglan er sem fyrr vanbúin að
bregðast við. Síðdegisblöðin í New
York og öðrum bandarískum stór-
borgum þenja nú fyrirsagnaletur sitt
sem mest þau mega: „Crack-árás“
æpir af forsíðunum svo að segja dag-
lega. Og neytendur eru leiddir fram
og látnir vitna. Og segja svo sem
ekkert annað en það sem venjulegt
fólk hefúr löngum vitað: Við eitur-
fárinu er aðeins eitt svar - að taka
ekki inn eiturlyf.
-John Cotter/Reuter.
KYNNINGAfifjONUSTAN