Dagblaðið Vísir - DV - 15.05.1992, Qupperneq 4

4
FÖSTUDAGUR 15. MAÍ 1992.
Fréttir
Umdeildur jatoba-viður frá Brasilíu í tréverki ráðhússins:
Silf urslegnir viðarbútar
gefnir vígslugestum
- skógar
„Þegar maður heyrir að þetta er
harðviður frá Brasilíu hrekkur mað-
ur náttúrlega í kút. Þarna eru skógar
sem við viljum aö séu verndaðir,"
segir Svanhildur Skaftadóttir, fram-
kvæmdastjóri Landverndar.
Stór hluti af öOu tréverki í ráðhús-
inu er úr jatoba-harðviði. Flestöll
fundarborð í ráðhúsinu, veggskerm-
ar og nokkrir stigar eru úr þessum
Eftir að ráðhúsið hafði verið vígt
fengu um 60 manns brasilískan viö-
arbút með silfurplötu aö gjöf. Um
er að ræða minjagrip sem einkum
var ætlaður þeim sem aö bygginga-
framkvæmdunum komu en að auki
fengu nokkrir boðsgestir gripinn. Á
myndinni handfjatlar Baldur Jó-
hannesson byggingastjóri hinn um-
deilda eðalvið.
sem við viljum að séu vemdaðir, segir framkvæmdastjóri Landvemdar
Nær öll fundarborð í ráðhúsinu eru úr hinum umdeilda jatoba-viði. Sama
er að segja um parketið á gólfum hússins, veggskerma og stiga. Að mati
sænskra smiöa þykir viðurinn varhugaverður þar sem rykagnir frá honum
eru taldar ofnæmisvaldandi.
Harðviðarvalið í ráöhúsinu hefur sætt gagnrýni meðal umhverfisverndar-
sinna. Viðurinn kemur frá Brasiliu þar sem skógar hafa verið eyddir á
undanförnum árum en þeir gegna veigamiklu hlutverki í myndun súrefnis
á jörðinni. DV-myndirGVA
viði. Þá voru 60 gestum ráðhússins
viö vígslu þess, að stærstum hluta
framkvæmdaaðilum við bygging-
una, gefnir minjagripir úr þesísum
eðalviði með áföstum silfurskildi.
Af hálfu umhverfisvemdarsinna
hér á landi hefur valið á viðartegund-
inni sætt gagnrýni þar sem hún sé
ættuð frá regnskógum Brasilíu. Að
sögn Svanhildar er full ástæða til að
ætla að tijátegundin sé friðuð og í
útrýmingarhættu enda hafi enginn
sýnt fram á annað. Þá benda um-
hverfissinnar á að regnskógamir
gegni því veigamikla hlutverki að
endumýja stóran hluta súrefnis á
jörðinni.
Ofnæmisvaldandi tískuviður
Þrátt fyrir gagnrýni umhverfls-
vemdarsinna á eyðingu skóga í Bras-
ilíu hafa ýmsar viðartegundir þaðan
náð miklum vinsældum hjá arkitekt-
um sem vilja fara ótroðnar slóðir.
Notkunin er meðal annars réttlætt
með því að viðurinn sé ræktaöur í
Brasilíu gagngert tii vinnslu, rétt
eins og fura á norðlægari slóðum,
auk þess sem hann sé fallegur og
gott vinnsluefni. í nokkrum löndum,
þar á meðal í Svíþjóð, er smiðum
hins vegar illa viö að vinna með við-
inn þar sem hann er talinn ofnæmis-
valdandi.
í Evrópubandalaginu og víðar er
innflutningur á tijám í útrýmingar-
hættu bannaður. Á viðskiptaskrif-
stofu utanríkisráðuneytisins eru
ekki tiltækar upplýsingar um hvort
jatoba-viöurinn sé á slíkum bann-
lista. Ljóst er hins vegar að hann er
ekki á neinum bannlista hér á landi.
Alþjóölegur bannlisti
ekki í gildi á íslandi
Hjá Náttúravemdarráði era engar
upplýsingar til um jatoba-viðinn. Að
sögn Eyþórs Einarssonar, grasa-
fræðings og fyrrverandi formanns
Náttúruverndarráðs, er hefur hann
litlar sem engar upplýsingar fundið
um viðinn þrátt fyrir nokkra eftir-
gangsmuni. Hann segir að þó viður-
inn væri talinn í útrýmingarhættu
og jafnvel friðaður í öðram löndum
þá væra íslendingar ekki aðilar að
alþjóðasáttmála um friðun tegunda í
útrýmingahættu (CITES). Ástæðuna
segir hann vera vilja íslendinga til
áframhaldandi hvalveiða.
Að sögn Jóns Gunnars Ottóssonar,
deildarstjóra í umhverfisráðuneyt-
inu, er nú í undirbúningi að ísland
gerist aðih að alþjóðasáttmála sem
hindraö geti innflutning á afurðum
tegunda í útrýmingarhættu.
„Á íslandi era ekki í gildi nein lög,
né reglugerð, sem banna innflutning
á svona spýtum. íslendingar eru
heldur ekki aðilar að alþjóðasáttmál-
um varöandi þessa hluti. Það eru
margar plöntutegundir friðaðar í
heiminum og við eram að undirbúa
aðild að sáttmálum sem taka til þess-
ara mála,“ segir Jón Gunnar.
Viður með vottorði
álOmilljónir
Að sögn Baldurs Jóhannessonar,
byggingasjóra ráðhússins, vora alls
keyptir 3 þúsund fermetrar af park-
eti úr þessum við, 2500 fermetrar af
spón og 15 rúmmetrar af smíðaviði
til byggingarinnar. Innkaupsverðið
segir hann að hafi verið um 10 millj-
ónir. Hingað til lands kom viðurinn
eftir að hafa verið unninn í Portúgal.
„Þessi viðartegund var notuð að
ósk arkitektanna. Við buðum þetta
út og fengum tilboð frá flestöllum
innflytjendum á harðviði. Eftir því'
sem okkur skildist er þessi viður fá-
anlegur úti um alla Evrópu og það á
verði sem er síst hærra en á öðram
harðviði."
Að sögn Eiríks Þorsteinssonr, við-
arfræöings hjá Rannsóknarstofnun
byggingariðnaðarins, veit hann ekki
til þess að þess að jatoba-viöurinn sé
neinum bannlista. Hann segir að
þeim viöi sem notaður var í ráðúsið
hafl fylgt vottorð frá Brasiliu um að
hann væri ekki úr regnskógunum
heldur af ræktuðu svæði. Þess má
geta að Eiríkur fór utan á sínum tíma
og valdi þann viö sem notaður var.
-kaa
Jafnréttisráð:
Ekkill kærir mismunun i
greiðslum á makalífeyri
Ekkill hefur lagt fram kæru í jafn-
réttisráði vegna þeirra reglna sem í
gildi era um greiðslu makalífeyris.
Samkvæmt skilmálum Lífeyrissjóðs
Vesturlands, sem eiginkona viðkom-
andi hafði verið félagi í, fær hann
greiddan makalífeyri í tvö ár eftir
andlát hennar. Kona, sem missir eig-
inmann sinn, fær hins vegar greidd-
an makalífeyri ótímabundið. Þó fell-
ur sá réttur niður ef hún giftist að
nýju. Umræddur maður telur að
þarna sé verið að mismuna kynjun-
um og hefur því kært málið til ráðs-
ins.
Að sögn Bimu Hreiðarsdóttur,
framkvæmdastjóra jafnréttisráðs,
hafa mál af þessu tagi komið tvisvar
til kasta ráðsins. Umrædd kæra hef-
ur verið tekin til meðferðar. Hefur
Jafnréttisráð, í framhaldi af þvi,
beint þeim tilmælum til Sambands
almennra lífeyrissjóða að núgildandi
reglum veröi breytt.
Birna sagði að ástæðuna fyrir þess-
ari mismunum á greiðslu makalíf-
eyris væri að finna í gildandi reglum
lífeyrissjóðanna. í þeim segi að sjóð-
stjórn sé heimilt að greiða ekkli, sem
sjóðfélagi láti eftir sig, allt að þeim
lífeyri sem ekkja eigi rétt á, er eins
stæöi á fyrir, enda hafi ekkillinn
skerta starfsorku eða hinn látni sjóð-
félagi teljist hafa verið aðalfyrir-
vinna heimilisins.
í reglunum segi ennfremur að and-
ist sjóðfélagi eri maki hans fái ekki
úrskurðaðan makalífeyri samkvæmt
. _____ . • .
ofangreindum ákvæðum skuli maka-
lífeyrir greiddur í 24 mánuði eftir
fráfall sjóðfélagans.
„Vandamáhð er, að þeir peningar,
sem kona leggur í sjóðinn, era minna
virði heldur en peningar sem karl
leggur í sjóðinn,“ sagði Birna. „Þeir
sem geta krafist úrbóta á þessum
reglum eru sjóðfélagar sjálfir. Um-
ræddur ekkill er því ekki réttur aðila
til að krefjast slíkra úrbóta. Hins
vegar hafa nokkrir aðilar, sem telja
sig hafa verið beitta órétti vegna
þessara reglna, látiö í sér heyra. Það
á vafalaust sinn þátt í því aö endur-
skoðun er hafin á reglunum."
-JSS
Landsbankinn
lækkar vexti
- á næsta vaxtabreytingardegi, 21. maí
„Á bankaráðsfúndi i dag voru dag hefur verið tekin ákvörðun
vaxtaraálin tekin tfi umræðu og um, telur Landsbankinn að hann
var niðurstaða þess fundar sú að hafi framkvæmt þá stefiiu sina i
Landsbankinn mun á næsta vaxta- vaxtaraálum er hann lýsti i yfirlýs-
breytingardegi, 21. raaí næstkom- ingusinnitilaöilavinnuraarkaðar-
andi, framkvæma breytingar á ins 26. apríl 1992,“ sagði Kjartan.
vöxtum inn- og útlána," sagði Breytingamar hjá Landsbanka
Kjartan Gunnarsson, starfandi era þær aö víxillán útlánsvaxta
bankaráðsformaöur Landsbanka lækka ur 12,5 í 11,5% og yfirdrátt-
íslands, á fréttafundi sem boðað arlán úr 14,75 í 14,5%. Almenn
var til af bankastjórum Lands- skuldabréfalán iækka um 1% að
bankans í gær. jafriaði og vísitölubundin lán um
„Þærbreytingartakamiðafþeim 0,4%. Af innlánsvöxtum lækka
efriahagsstöðugleika sem nýgerðir visitölubundnir 6 mánaöa reikn-
kjarasamningar tryggja yfirlýsing- ingar úr 2,75 í 2% og óbundnir
um ríkisstjómarinnar um strangt sérkjarareikningarum 0,25%, nán-
aðhald í ríkisfjármálum og minnk- ar tiltekið vísitölubundin kjör úr
andi lánsfjárþörf ríkissjóðs ogyfir- 3,0 í 2,75% og óverðtryggö kjör úr
lýsingum ríkisstjómarinnar um 3,75 í 3,5%.
gengisfestu. -ÍS
Með þeirri vaxtabreytingu, sem í