Alþýðublaðið - 06.07.1967, Qupperneq 4

mzmM)
Rltstjórl: Benedikt Gröndal. Símar 14900—14903. — Auglýsingaslml:
14906. — Aðsetur: AIj)ýðuhúsi3 við Hverfisgötu, Kvik. — Prentsmlöja
Alþýðublaösins. Slmi 14905. — Áskrlftargjald kr. 105.00. — 1 lausa-
sölu kr. 7.00 eintakiö. — Útgefandl: Alþýöuflokkurlnn.
Lækkun kostnaðar
HAGRÆÐING er orð, sem oft heyrist um þessar
mundlr. Er það að vonum, því ekkert er íslendingum
í dag nauðsynlegra en að auka hagræðingu á öllum
sviðum — eða með öðrum orðum að lækka tilkostn-
aðv'ið framleiðslu og þjónustu.
Rétt er að viðurkenna, að hér á landi eru erfiðar
aðstæður til >að beita fullkominni hagræðingu. Staf-
ar það af fámenni og þar af leiðandi litlum mark-
aði. Er því sjaldan unnt að beita þeim aðferðum
fjöldaframleiðslu, sem beztan árangur gefa. Oft eru
keyptar vélar, sem hafa meiri afköst en þörf er fyrir.
Þeissa erfiðleika verða íslendingar að yfirvinna og
beita ströngum efnahagslegum mælikvarða á þau
fyrirtæki, sem til eru eða stofnuð verða. Er ástæða
jtil að leggja sérstaka áherzlu á, að ný starfsemi sé
rækilega undirbúin og gerðar um hana áætlanir, sem
síðan er fylgt. í þessum efnum eru mistök algeng
hér á landi — og slík mistök geta valdið því, að ný
cyrirtæki losna aldrei úr vandræðum.
I ársskýrslu Sambands íslenzkra samvinnufélaga
er nefnt athyglisvert dæmi um þessi mál. Þar er
f jallað um reksturskostnað verzlunar og tekjur henn-
ar, og gerður samanburður á matvörubúðum á Is-
landi og í Svíþjóð. íslenzka dæmið er um kaupfélags-
búðir í Reykjavík og Hafnarfirði, hið sænska meðaltal
af 'kaupfélagsbúðum þar í landi.
Samanburðurinn sýnir, að brúttótekjur af vörusölu
eru hjá íslenzku búðunum 18,8% en hinum sænsku
20,1%. Er álagning samkvæmt þessu nokkru hærri í
Svíþjóð en hér á landi, en ekki munar þar miklu.
Reksturskostnaður reyndist hins vegar vera 21,4%
af vörusölu hjá íslenzku búðunum, en 17,0% hjá hin-
um sænsku. Hér er mildu meiri munur og virðist
vera ástæða til að leggja megin áherzlu á lækkun
i kostnaðarins. Verðbólga skapar vafalaust nokkra erf-
j iðleika í beim efnum, en þó er það reynsla laun-
j þega, að kaupgjaldið liækki alltaf á eftir vöruverði,
j svo að varla er það fullnægjandi skýring.
!
:
i
!
i
\
1
í pólsku tjöldunum er
fyrsta flokks dúkur og
frágangur mjög vandaöur
4 6- júlí 1967 — • ALÞÝÐUBLAÐIÐ

Gömul hús í Reykjavík
Uppbygging Reykjavíkur held-
ur áfram jafnt og þétt. Það er
stórbrotið að fara um Árbæjar-
hverfi, Breiðholt eða Fossvog og
sjá nýjiL íbúðahverfin verða til.
Það er einnig stórbrotið að sjá
allar þær byggingar, sem rísa
inni í bænum og þétta byggð-
ina.
Þcgar liinar siðarnefndu
byggingar rísa, ryðja þær flestar
úr vegi gömlum húsum. Oft er
ekkert við því að segja. Gömlu
húsin voru reist af vanefnum og
standa á lóðum, sem nýla þarf
bctur. Þetta er gangur tímans.
Svo er þó ekki um öll göinlu
húsin. Sem betur fer eru til í
Reykjavík tugir gamalla húsa,
sem byggð voru í sérstæðum stíl
og eru mörg mjög falleg. Gömlu
timburhúsin eru ýms fallega
gerð, hlutföll í þeim góð, glugga-
gerð sérstæð og mikið um út-
skorið tréverk. Yfir þessum lnis-
um er virðulegur svipur, sem
einu sinni var svijmr allrar
Reykjavíkur.
Þessum gamla suip megum
við ekki glata. Það er menning-
arleg nauðsyn og söguleg skylda
okkar að halda við bæði einstök-
um húsum, sem eru góð dæmi
um þessa liðnu byggingalist, og
helzt heilum hverfum. Að vísu
eru hvergi til stór hverfi, sem
e.kki hefur verið spillt með sem-
entskössum eða öðrum nýrri
mannvirkjum. En það má enn
finna götulnita, þar sem hvert
hús er í gamla stílnum og slíka
staði eigum við að varðveita í
heilu lagi.
Sem dæmi um þetta má nefna
Stýrimannastíginn. Hann er
stutt gata, en mjög falleg og
nálega öll í gömlum stíl. Væri
þeim húsum haldið vel við í
framtíðinni og ekki leyft að
byggja nýtt, mundi þar varð-
veitast mynd frá liðnum öldum,
sem komandi kynslóðir mundu
hafa ánægju af.
Ekki þyrfti að kaupa npp allt
hverfið, hcldur væri rétt að
semja við eigendur eða leggja
kvöð á þá um að halda húsun-
um við eins og þau eru, en gera
ekki á þeim breytingar. Yrði að
sjálfsögðu að standa straum af
kostnaði vlð þetta og hugsan-
legu tjóni, sem eigendur teldu
sig verða fyrir vegna þessara
sögulegu kvaða — en það yrði
aldrei mikil greiðsla fyrir það,
sem geymdist.
Reykjavíkurborg hefur verið
of sinnulaus um byggingastíl og
varðveizlu húsa frá liðnum öld-
um. Það er ekki nóg að flytja
nokkur hús að Árbæ. Hér þyrftí
að verða breyting á og nýr á-
hugi að vakna. Það fer aö verða
hver síðastur til að bjarga nokkru
því, sem fortíðin hefur arfleitt
okkur að.
★ RÚÐUBROT Á VEGUNUM.
Þessa dagana er það ekki fátítl
að sjá bíla með brotnar eða sprungnar framrúð-
ur eftir grjóthríðina á þjóðvegum landsins. Um
síðastliðna helgi taldi ég fimm bíla með brotnar
framrúður fyrir utan Valhöll á Þingvelli.
* Margir eru þeir, sem vilja kenna
..drullusokkununi” svonefndu á bifreiðunum um
þetta, þar sem þeir beini grjótinu frá hjólunum til
hliðar og beint á bílana, sem verið er að masta.
I>að kann eitthvað að vera tii í þessu, svo sagði
að minnsta kosti bálreiður bíleigandi, sem hringdi
til okkar á mánudagsmorguninn og átti varla orð
til að lýsa reiði sinni. Hann sagðist ferðast mikið
út úr bœnum á sumrin og nú væri það orðinn
fastúr liður hjá sér að skipta um framrúðu á
hverju einasta sumri, og vildi liann kenna „drullu-
sokkunum” uin þetta. Hann sagði ennfremur, að
nú liefði Bifreiðaeftirlit ríkisins af einhverri furðu-
legri og algjörlega óskýranlegri ástæðu skipað
mönnum að skekkja „drullusokkana” á bílum sín-
um og gerði þetta ástandið hálfu verra, því þessi
brcyting væri síður en svo til bóta. Að lokum
minnti hann svo á gjörningaveðrið, sem varð í
Danmörku, fyrir nokkrum árum, þegar þar var
fyrirskipað að setja „druhusokka” á alla bíla. Þar
ætlaði alit um koll að kcyra, lá við að ráðherr-
ann, sem með málið hafði að gera, yrði að segja
af sér og að lokum var svo hætt við allt saman.
Þessi bifreiðarstjóri bað okkur um að beina því
til Bifreiðaeftirlits ríkisins, að það kæmi með skýr-
ingu á því hvers vegna ætti að skekkja „drullu-
sokkana” og hvaða gagn þcir eiginlega gerðu? Er
þetta hér með gert og vonandi svarar bifreiða-
eftirlitið. i
★ TRYGGINGIN BÆTIR EKKI
ALLTAF. j
Við höfðum samband við eitt
stærsta tryggingarfélagið í bænum til að kanns
hvaða reglur giltu um þessi atriði. Þar fengum
við þau svör, að sk.vldutryggingin bætti rúðu-
brotið, ef númer sökudólgsins næðist og eitt vitni
væri fyrir hendi, jafnvel dygði þar eiginkona
þess, sem fyrir tjóninu yrði. Ef númerið næðist
hins vegar ekki, gæti kaskótrygging bætt tjónið,
ef hún væri fyrir hendi, og eins að sjálfsögðu
rúðutrygging, ef hún væri keypt sérstaklega.
Þannig eru semsagt reglurnar 1
aðalatriðum: Ef númer sökudólgsins ekki næst,
má reyna að elta hann uppi, en slíkt getur veriS
hættulegt og ber ekki alltaf árangur.
Þá má bæta því við hér að lok-
um, að grjótkastið er mest undan þeim bílum,
sem eru á grófriffluðum dekkjum. Ætti lögreglan
að gera gangskör að því að stöðva þá bíla, sem
enn eru á snjódekkjum eftir veturinn, þeir eru
stórhættulegir. Þrátt' fyrir tilmæli aka meira aS
segja sumir enn nagladekkjum, svo furðulegt,
sem það nú er. — K a r 1.