Dagur - 25.04.1959, Blaðsíða 2

Dagur - 25.04.1959, Blaðsíða 2
D AGUR Laugardaginn 25. apríl 1959 HERjÓLFUR SKRIFAR HRINGSjÁ Krisfisoa Siofúsdóffir Lokatakmarkið er: LandiS eitt kjördæmi Kjördæmabreyting þríflokkanna beinlínis sniðin með það fyr- ir augum að fá tilefni til enn róttækari breytinga eftir fá ár MINNINGARORÐ Kjördæmafrumvarpið er komið fram, loks eftir langa mæðu. t heild sinni er það eins og forsætisráðherra boð- aði í nýársboðskapnum, en nokkuð mun handaumferð kommúnista setja mark sitt á einstök atriði. Vitað er, að Al- þýðuflokkurinn vildi hafa 7 þingmenn í Norðurlandskjör- dæmi eystra, en kommúnistar fengu ráðið því, að þingmenn þar verða aðeins 6. Merkir það, að Alþýðuflokkurinn hef- ur ENGA möguleika til þess að fá kjördæmakjörinn þing- mann í þessu kjördæmi, ef ekki breytist mikið það fylgi, er flokkurimi hefur haft á þessu landssvæði, og er raun- ar sízt að vænta anna^ra breytinga en þeirra, sem liggja niður á við. Er kunnugt, að Alþýðuflokkurinn er svo óvin sæll hér á Norðurlandi og víð- ar fyrir stefnu sína í kjör- dæmamálinu, efnahagsmálum og fáheyrð svik sín við vinstri stjórnina og bandalagið við Framsóknarmenn, að hann á sér engrar viðreisnar von. Það hlýtur að vekja furðu allra, hvílík fásinna það er að ætla að leggja Akureyri nið- ur sem sérstakt kjördæmi. Akureyri er mjög vaxandi bær og verður eftir örfá ár kominn með yfir 10 þús. íbúa og langt yfir 5 þús. kjósend- ur. Þá er sýnilegt, að Akur- eyri vex öðrum hlutum kjör- dæmisins algerlega yfir höf- uð að fólksfjölda og mun valda mikilli röskun á því hlutfalli, sem er niilli hinna tveggja Norðurlandskjördæma og er þó þegar nú í upphafi misræmi á milli þeirra, þar sem (miðað við síðustu al- þingiskosningar) það verða rúmlega 1800 kjóse.ndur á bak við hvern þingmann í eystra kjördæminu en aðeins á 12. hundraðið í vesturkjördæm- inu. Með þessu ákvæði frum- varpsins er þannig alls ekki stefnt til þess jöfnuðar milli kjördæma, sem virtist þó vera annar megintilgangurinn með kjördæmabreytingunni, held- ur er við haldið nákvæmlega sömu annmörkum og and- stæðingar sögulega þróuðu kjördæmanna hafa fundið þeim sérstaklega til foráttu. Margir Sjálfstæðismenn eru svo barnalegir að trúa því, að þessi kjördæmabreyting sé endanlegt skipulag kosninga- mála á íslandi. Talsmenn flokksins gefa út hátíðlegar yfirlýsingar, að staðnæmzt verði við þessa breytingu og hún muni gilda um cilífð upp frá þessu! Þeir, sem þekkja yfirlýsingar Sjálfstæðisfor- kólfanna' í kjördæmamáHnu frá 1942, þegar Ólafur Thors sagði í þingræðu, að Sjálf- stæðisfl. myndi ALDREI fylgja fáum og stórum kjör- dæmum, sem sami Olafur Thors berst nú harðast fyrir 17 árum síðar, — gera að sjálf sögðu ekki mikið úr gildi slíkra yfirlýsinga. Þær er og getur ekkert verið að marka. I öðru lagi geta gamlir og af- dankaðir þingmenn íhaldsins ekki bundið hendur þeirra Heimdellinga, sem nú fara senn að taka við algerum yfirráðum innan Sjálfstæðis- flokksins, og það er því eins víst, að eftir örfá ár sameinist Sjálfstæðismenn kommúnist- um og Alþýðuflokksmönnum, ef þeir verða þá nokkrir til, um enn róttækari kjördæma- breytingu og heimti, að land- ið verði EITT KJÖRDÆMI. Við vitum af gamalli reynslu, að þessir flokkar eiga í raun og veru ekki aðra stefnu í kjördæmamálinu. Og þeir munu ekki linna látunum, fyrr en þeim hefur tekizt að fá sitt fram. Það þykir hins vegar ekki „praktiskt" í bili að taka stærra stökk í einu en nú er gert, en nái þeir þessum áfanga, verður þeim eftirleik- urinn næsta auðveldur, sér- staklega þegar við svo leiði- taman bandmann er að semja sem íhaldið. Þó að Sjálfstæð- ismenn tali um endanlegt skipulag, eftir að breytingin er komin á, þá segja komm- únistar aðeins, að hið fyrir- hugaða kjördæmaskipulag „feli ekki í sér neitt endanlegt réttlæti". Sama.segja Alþýðu- flokksmenn. Má því segja þessum flokkum það til hróss, að þeir eru nokkurn veginn sjálfum sér samkvæmir. Vit- anlega er það rétt, að hið nýja kjördæmaskipulag felur ekki í sér það „réttlæti", sem komm- únistar og Alþýðuflokksmenn telja öllu réttlæti ofar. Undir hinu nýja fyrirkomulagi er héruðum og flokkum niismun- að, engu síður en undir því grundvallarskipulagi, sem nú er talið allra verst. Dæmið um Norðurlandskjördæmi. eystra með Akureyri innan- borðs sýnir Ijóslega hvert stefnir um varanleik hinnar nýju kjördæmabreytingar. Ætli það líði mörg ár, áður en farið verður að úthrópa 8- kjördæmaskipulagið sem ólýð ræðislegt? Ætli Alþýðuflokks- mönnum þyki hlutur sinn beysinn, þegar þeir fara að hirða uppskeruna eftir bylt- inguna? Og ætli Alþýðu- bandalagsmöhnum verði ekki svipað innanbrjósts? Sann- leikurinn er sá, að svo lengi sem Alþýðuflokkurinn er háð ur því að bjóða fram í fleiri kjördæmum en einu — nefni- lega því eina kjördæmi, sem hann hefur einhverja veika von í, því flokkurinn á ekk- ert nema tvístrað lið út um hvippinn og hvappinn að und- anskildu Faxaflóasvæðinu — þá er hann sífelldlega á ná- strái! Það eru því engar líkur til, að Alþýðuflokkurinn sætti sig við stóru kjördæmin til lengdar. Það þarf ekki að efast um, að einhvern skammdegis- daginn eftir fáein ár ályktar þing Alþyðuflokksins svo, að allt annað sé ólýðræðislegt en að landið sé eitt kjördæmi. Sjálfstæðismenn munu áreið- anlega ekki hafa manndóm í sér til þess að andmæla þeirri skoðun, ef þeir breyta ekki þeim mun meira um hugarfar, scm sízt er að vænta, og þá fer öll hersingin af stað að nýju og hefur lokasóknhia að því marki, sem hún nú stefn- ir að, þótt hiin „æji ögn" á fjórðungamörkunum í bili til þess að hvíla þá, sem tregir eru til fylgdar. En kjarni málsins er sá, að kjördæma- breyting þríflokkanna nú er beinlínis snðiðin með það fyr- ir augum að fá tilefni til enn róttækari breytinga eftir nokkur ár. Landeyðingarstefnan Stefna Aljþýðuflokksins og Sjálfstæðisflokksins í efna- hags- og fjármálum er nú mörkuð. Gengur allt eftir, sem Framsóknarmenn hafa sagt. Uppbótum og niðurgreiðslum á' að mæta með því að skera niður verklegar framkvæmd- ir, gera greiðsluafgang ríkis- sjóðs að eyðshieyri, skerða atvinnuaukningarfé og auka innflutning hátollavarnings og láta hann sitja fyrir innflutn- ingi nauðsynja. Stefnan getur því ekki leitt til annars en minnkandi uppbyggingar, minnkandi atvinnu og neyzlu- vöruskorts, en þeim mun meira framboð lúxusvarnings og óþarfa. Sýnilegt er, að uppbygging- arstefna fyrrverandi ríkis- stjórnar, sem miðaði að jafn- vægi í byggð landsins, eflingu atvinnulífs í öllum Iandshlut- um og framtíðaratvinnuöryggi í sveit og við sjó, á ekki upp á pallborðið hjá þeim, sem nú fara með landsstjórnina. Verð- ur nú augljóslega hlaupizt frá ó'IIum áætlunum um jafna uppbyggingu alls landsins og innleidd sú landeyðingar- stefna, sem er takmark og höfuðinntak þeirrar stórkost- legu stefnubyltingar, sem nú er uppi í kjördæmamálinu, og studd verður fram til sigurs með hinni nýju fjárfestingar- pólitík. Þegar ég á degi hverjum geng' hjá húsinu Hrafnagilsstræti 4 á Akureyri, minnist ég þess, að nú eru gömlu hjónin farin þaðan úr kjallaranum. Aldrei mun ég framar líta þar inn til að hlusta á nýjustu ferskeytluna, eða heyra húsfreyjuna segja frá síðustu bókinni um dulræn fyrirbrigði. Húsfreyjan er nú horfin bak við tjaldið mikla, en gamli maður- inn fluttur til fósturdóttur sinn- ar út á Ytri-Brekkuna. Þetta er gangur lífsins. En hvað ber til að ég leyfi mér að rita minningarorð um þessa konu, sem ég hef aðeins þekkt í einn áratug? Eingöngu vegna þess, að enginn annar, sem þekkti hana betur, hefur gert þaS. Kristjana Sigfúsdóttir var fædd á Hofsstöðum í Mývatnssveit 2. marz 1886. Foreldrar hennar voru Sigríður Jónsdóttir, Hin- rikssonar skálds á HelluvaSi og Sigfús Jónsson af Skútustaðaætt. Hún ólst upp í stórum systkina- hópi á HalldórsstÖSum í Tteykja^'. dal. Hún átti 6 systkini og eru þau öll á lífi. Eitt þeirra er Sig- urður Bjarklind, fyrrv. kaupfé- lagsstjóri. Hún giftist Einari Árnasyni frá FinnsstöSum í Kinn 8. júlí • 1906 rúmlega tvítug. Þau hjónin bjuggu lengst á Vatns- enda og Landamótsseli í Kinn. Hingað til Akureyrar fluttu þau 1933. Þau hjónin eiga einn son, Höskuld, hreppstjóra, á Vatns- horni í Skorradal. Tvö fóstur- börn ólu þau upp, Aðalgeir Frið- biarnarson, sem lézt 23 ára að aldri og Aðalbjörgu Jónsdcttur konu Páls Bjarnasonar, sím- virkja, á Akureyri. Kristjana lézt eftir langa van- heilsu 19. febrúar síðastliðinn, tæplega 73 ára að aldri. Fundum okkar Kristjönu bar síðast sam- an á biðstofu læknis. Var þá ver- iS að rannsaka sjúkdóm þann, er þjáði hana. Hún lézt eftir upp- skurð. En hvernig var þessi dugmikla og gáfaða kona innst í eðli sínu? Hver voru áhugamál hennar? Þegar hún var 18 ára, dvaldi hún einn vetur á Sey'ðisfirði hjá Jóni frá Múla, frænda sínum. Hún var þá ekki aðeins gáfuS og orðheppin, heldur einnig lagleg og tilkomumikil ung stúlka, eins og sjá má á meSfylgjandi mynd. Enda hafSi Jón frá Múla miklar mætur á þessari frænku sinni. Kristjana var greind kona, stórlynd en þó viSkvæm. ÞaS þurfti ekki alltaf mikið til að gleðja hana eða hryggja. En hún var vinföst og gott að eiga hana að vini. Hún unni allri fegurð, hvar sem hún fann hana. Hún var mjög blómelsk og unni söng og fögrum Ijóðum. Hún var smekkvís á bókmenntir og áttu þau hjónin einungis góSar bæk- ur. En hún var gersneydd öllu tildri og prjáli. Okkar kunningsskapur hófst meS því, aS viS vorum bæSi vin- ir Margrétar frá Öxnafelli og hittumst oft heima hjá henni. Vinátta hennar og Margrétar var traust og innileg. Hún hafSi mik- inn áhuga á dulrænum efnum og andlegum lækningum. Og þegar ég leit inn til Kristjönu og Ein- ars, var stundum rætt um vel gerðar ferskeytlur eSa dulræn efni. Kristjana hafSi mikinn áhuga á sálarrannsóknum. Hún átti margar bækur um þau mál. Þeir Einar H. Kvaran og séra Haraldur Níelsson voru hennar menn. Síðustu árin mátti segja, aS hún stundaSi aðeins eina fræðigréin: Lífið eftir dauðann. Og um þau efni var gaman að ræða við Kristjönu. Hún var sannfærð um framhaldslífið og gat fært mörg rök fyrir máli sínu. Er hægt að velja sér verð- ugra viðfangsefni í ellinni til að hugleiða en Kristjana gejfði? Um leið og eg ílyt Jcssari sér-; stæSu konu blessunaróskir á ei— lífSarleiSum og þakka vináttu hennar og margar samverustund- ir, bið ég hinum aldna eigin- manni hennar huggunar og blessuhér.'.' Íj ¦'•/ '' ¦ ) • Eiríkur Sigurðsson. Kveðið til syrgjenda í kyrrþey Margar raunir mæta oss hér mædda þetta friði: Jarðarbölið brcytir sér í bros á næsta sviði. Drottinn hefur döprum tjáð, dáinn vinur lifir. Treystu gæsku guðs og náð guð oss vakir yfir. Emelia Sigurðardóttir. HEIMA ER BEZT Maíhefti Heima er bezt er komið út. Eini þess eru greinarnar Jónas Raí'nar ylirlæknir, Vestur-íslenzkur sögustaður og Draumur Einars Bjarnasonar á Mælilclli ei'tir rit- stjórann, Steindór Stcindórsson, „Hver maðu'r skal lieita einu ís- lenzku nafhi", eftir Gils Guðmunds son, I stórhríðarbyl á Hólsíjölluni, eftir Guðna Sigurðsson, f'ramhalds- sögurnar tvær, „Sýsluniannssonur- inn" og „Stýíðar fjaðrir", þáttur Stefáns Jónssonar o. m. fl. Forsíðu- myndin er af Jónasi Raínar yfir- lækni.

x

Dagur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagur
https://timarit.is/publication/256

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.