Dagur - 30.06.1990, Blaðsíða 12

12 - DAGUR - Laugardagur 30. júní 1990
Leiðir þroskans
Hugleiða? Hvað er það og til
hvers? Hver er tilgangurinn
með þeirri hugleiðslu sem hinir
ótal yogar og heimspekingar
iðka? Sjálfsagt hafa allir ein-
hverja ákveðna hugmynd um
hver tilgangur hugleiðslu er þótt
þeir hafi ekki kynnt sér hana
sérstaklega, en þó kemur
mönnum yfirleitt á óvart hvað
hún í rauninni er. Fyrr í þessum
pistlum höfum við rætt um ár-
una og samtengingu jarðlíkam-
ans við ljósvakalíkamann, geð-
líkamann og orsakalíkamann
sem tengjast allir í innra eðli
sínu og það verður að hafa í
huga þegar verið er að ræða um
eðli hugleiðingar. Pað fólk sem
hefur gert sér grein fyrir nauð-
syn þess að þroskast andlega í
þá átt að hið æðra sjálf nái
stjórn yfir persónuleikanum og
hinu lægra sjálfi, á ekki erfitt
með að sjá hver tilgangur hug-
leiðingar er. En nútímamaður-
inn er hins vegar yfirleitt svo
önnum kafinn að vitundarstill-
ing hans er algerlega bundin
lægra sjálfinu. Þess vegna finn-
ur fólk enga þörf hjá sér né
löngun til að hugleiða. Það er
ekki fyrr en menn hafa öðlast
margháttaða reynslu á sviði
lægra sjálfsins og þurft að
bergja á bikar sælu og þjáningar
að þeir komast að þeirri niður-
stöðu að þar sé hvorki svör né
fullnægingu að finna. Þá loksins
fer maðurinn að þrá hið óþekkta
og skynja innra með sér dulin
lögmál alheimsins og finnur fyr-
ir hugsjónum sem hann hefur
aldrei áður órað fyrir. Það er
sjálfsagt ekki algilt en í flestum
hugleiðingarskólum er gengið
út frá endurholdgunarkenning-
unni sem ákveðnum grundvelli.
Það gildir einu í hvaða landi eða
hvaða tegund hugleiðingar um
er að ræða. Um endurholdgun-
arkenninguna eru flestir sam-
mála. Hún er fastur þáttur í
hugleiðingarkerfi yogans. Menn
þurfa ekki að „trúa“ á endur-
holdgun til þess að sjá tilgang
hugleiðslu eða stunda hana. En
þeir sem iðka hugleiðslu rekast
yfirleitt á endanum á þetta
lögmál þar sem það er órjúfan-
legur þáttur í rökfærslunni fyrir
andlegri þroskaleið mannsins.
Þess vegna er það sem ég á við
með því að segja að menn hafi
þurft að bergja á bikar sælu og
þjáningar á sviði lægra sjálfsins
í mun teygjanlegri merkingu en
svo að um sé að ræða einungis
reynslu einnar ævi.
Það kemur að því hjá öllum
að þeir láta sér ekki nægja svör-
in sem þeir hafa við hinum
ýmsu ráðgátum og kenningum
og fara þess vegna að horfa inn
á við og hugleiða. Snemma á
reynslubrautinni þegar maður-
inn hefur notið alls hins besta
sem lægra eðlið hefur upp á að
bjóða og er orðin „saddur“ á
hinum „lægri“ sviðum lffsins, þá
byrjar hann að hugleiða. í
fyrstu eru allar tilraunir til hug-
leiðingar reikular og það geta
liðið mörg æviskeið þar til hið
æðra sjálf þvingar persónuleik-
ann til umþenkingar og alvar-
legrar hugleiðingar. En hugleið-
ingartímabilin verða æ tíðari og
loks eyðir maðurinn nokkrum
æviskeiðum' í launspekilega
hugleiðingu og innri þrá sem
rekur hann áfram. Loks endar
það með æviskeiði sem er alger-
lega helgað slíkum hugleiðing-
um og þar er komið hástig hinn-
ar andlegu innri leitar sem þó
getur verið rétt að byrja á þessu
stigi.
Það þarf varla að taka það
fram að leiðirnar sem mennirnir
fara í vali á hugleiðingarkerfum
eru verulega mismunandi. En
markið er hið sama. Æðra sjálf-
ið verður að ná stjórninni yfir
hinum lægri hvötum. Yfirleitt er
ekki auðvelt að tala um „árang-
ur“ af hugleiðingu en hans verð-
ur fyrst vart í auknu andlegu
samræmi og jafnvægi og fylgj-
andi því er aukin velgengni í
öllu hvort sem unt er að ræða
námsárangur, reglusemi, skiln-
ing á háleitum málum eða ann-
að sem fylgir því að hafa stjórn
á því sem gerist í lífinu . Þetta
gefur þér kannski örlítinn skiln-
ingsglampa til þess að átta þig á
því hvers vegna menn sem eru á
þessari braut uppgötva að and-
legur þroski er hinn eini raun-
verulegi ávöxtur lífsins.
Leiðirnar til andlegs þroska
og þess að æðra sjálfið taki
stjórnina af lægra sjálfinu eru
ýmsar. Það er engin ástasða til
að halda að menn þurfi endilega
að setjast niður í hugleiðslu til
þess að öðlast skilning á innra
eðli sínu. Menn geta þroskast á
leiðum tónlistar, myndlistar,
trúarbragða eða til dæmis á vegi
vísinda og þekkingar. Sú aðferð
er góð til að taka sem dæmi.
Hún er í því fólgin að maðurinn
beitir huganum af alefli til þess
að leysa ákveðið vandamál sem
veldur mannkyninu örðugleik-
um. Hann þrautnýtir hverja
einustu eigind hugarins og nær
þannig stjórn á lægra eðli sínu
og með einu allsherjar átaki
brýst hann í gegnum múrinn
sem hindrar niðurstreymi æðri
þekkingar. Árangurinn er sá að
hin þráða vitneskja er dregin
með valdi úr uppsprettu allrar
þekkingar. Það er þess vegna
hugeðlið sem knýr manninn
áfram á leið til fullkomnunar og
þvingar hann til að nýta alla
þekkingu sem hann aflar sér í
kærleiksríkri þjónustu við
meðbræður sína.
Sjálfsagt eru sumir lesendur
orðnir í þungum þönkum yfir
öllu þessu en í sjálfu sér er ekki
verið að halda því fram að hér
sé um einhvern einn og ákveð-
inn sannleika að ræða. Hver og
einn maður býr yfir sínum eigin
sannleika sem mótast af reynslu
hans og þroskastigi og hann
verður því að taka til sín ein-
ungis það sem samræmist hans
eigin sannleikshugsun. Menn
þurfa ekki að vera sammála um
öll atriði, en það gildir einu
hvaða reynslu og þekkingu
menn búa yfir eða hvaða trúar-
hópi þeir tilheyra. Markmiðið
er hið sama hjá öllum. Mark-
miðið er á leið hins andlega
þroska sem sýnir okkur að við
erum öll komin frá sömu upp-
sprettunni og erum eins í eðli
okkar og erum á sömu leið, þótt
við séum ekki öll á sama vegin-
um.
Kristinn G. Jóhannsson skrifar
Um eiturhernað
Þegar ég var svo búinn að fara
fyrstu umferð yfir kartöflugarð-
inn í þeim tilgangi að murka lífið
úr arfanum verður mór litið upp
úr moldinni á næsta tré sem
stóð þar styrkt á sinni rót ekki
fjarri mér. Þá varð ég svo aldeil-
is hissa aö mér féllust hendur.
Blöðin á greinunum þess voru
öll með götum. Það var rétt eins
og skotið hefði verið á þau með
haglabyssu eða notaður á þau
gatari. Þótt ég hafi til þessa ekki
umgengist tré né átt þau að vin-
um fram að þessu þóttist ég
þess þó fullviss að svona ættu
laufblöð á birkitré ekki að vera
og ég hélt að öspin ætti ekki
heldur að vera með götótt blöð
en hún var það nú samt og blá-
toppurinn sem er notaður í
staðinn fyrir gaddavír til að
marka lóðina hann skartaði nú
líka svo mörgum götum að
undrum sætti.
Ég hafði haldið að arfinn væri
erkifjandi minn og ærin vinna
að slást við hann innan um kart-
öflugrösin. En ég átti í fullu tré
við hann vegna þess að ég sá
hann og gat fylgst með honum
hvenær hann væri tilbúinn í
slaginn. Gegn stórgötóttum
laufblöðum af ýmsum gerðum
stóð ég hins vegar öldungis
ráðalaus. Fyrst datt mér auðvit-
að í hug að látast bara ekkert
hafa tekið eftir þessu vegna
þess aö tilsýndar virtust trén
býsna braggleg. Einhvern veg-
inn leið mér ekki nógu vel með
það svo ég fór að velta fyrir mér
hvort lækning fyndist. Skyldi ég
eiga að plástra blöðin eða væri
kannski ráð að bera á þau sól-
arolíu ef þetta væri eins konar
sólbruni. Ekkert þýddi að
spyrja trén fremur en venjulega.
Þau hristu bara götótt höfuðin
yfir mér.
Þegar ég fór að rýna betur í
gegnum götin sá ég aflöng kvik-
indi ekki giska stór en virtust
geta passað í götin. Þetta voru
þá eins konar ormar og svo fjöl-
mennir að sums staðar virtust
greinarnar á hreyfingu. Ef arfa-
tínsla er tafsöm sá ég að sú
ormatínsla sem nú blasti við
yrði mér aldeilis ofviða. Það virt-
ist nefnilega Ijóst að ormarnir
nærðust á þessum götum og
bjuggu þau til á matmálstímum.
Nú var við ofurefli að etja og
ég kunni ekki svona ormatínslu
eða átti kannski að rota einn og
einn í einu? Á sumum stöðum
virtust skepnur þessar komnar
inní húsbréfakerfið og voru
famar að byggja úr tiltæku
byggingarefni. Vöfðu blöðunum
utan um sig og kúrðu sig inní
þessu skýli sínu og brostu að
örvæntingu minni. Eg varsíðan
ekki fyrr kominn í hús en frú
Guðbjörg benti mér á skærgula
glókolla fíflanna í lóðinni. Ég
gladdist yfir þessari sjón. Mér
hafa alltaf fundist fíflar falleg
blóm og fagnaði þvt að loksins
væri þó komin sjálfbjarga jurt í
landareignina með gatalaus og
ormalaus blöð og enginn arfi i
kring. En þá upphefur frú Guð-
björg raust sína segjandi að
þetta sé nú Ijótur skolli og verði
að útrýma með til þess gerðu
eitri hið snarasta. Þá var mér
öllum lokið. Þess vegna ætla ég
að hafa hér greinaskil á meðan
ég þurrka mér um augun og
snýti mér.
Nú eru nokkrir dagar liðnir frá
því ég setti greinaskilin. Ég er
búinn að snýta mér og þurrka
tárin úr augunum og þar að auki
hefur þetta gerst. Tveir menn í
geimbúningum og með grímur
fyrir andlitinu komu og úðuðu
banvænu eitri yfir birki og aspir,
blátopp og víði, rósarunna og
birkikvist. Ég var sendur að
kaupa fíflaeitur á flösku og
vann að því að snafsa vini mína
með gulu kollana. Svo baneitr-
aður var drykkurinn að þeir
hneigðu höfuðið til jarðar eftir
fyrsta snafsinn og hrörnuðu
óðar. Síðan var útdeilt mosa-
eyði þar sem það átti við. Þar
með er búið að eitra nánast allt
sem í garðinum lifir nema
arfann. Því var þó lætt að mér
að ekki skyldi ég kvíða því
vegna þess að til væri ágæt
ólyfjan á hann líka sem ég
skyldi notfæra mér næst rétt
áður en kartöflugrösin kæmust
á legg. Þar með yrði allur gróð-
ur garðsins eitri ausinn og svo-
leiðis eignaðist maður alvöru
skrúðgarð. Svona skilst mér að
sé í hverjum garði sem vill
standa undir nafni. Þessar
aðferðir notuðu þeir líka í Víet-
nam forðum ef ég man rétt.
Ég held mig mest innan dyra
síðan þessi eiturherferð hófst.
Þótt maður ekki kunni við sig í
eimyrjunni má þá alltaf hugga
sig við það að tilsýndar er þetta
skrúðgarður í blóma en með
götótt blöð, fölnaða fífla og
dauða orma ef nánar er að gáð.
Og svoleiðis á þetta víst að
vera.
Mikil ókjör þarf af eitri til að
eignast náttúrulegan garð.
Kr. G. Jóh.