Þjóðviljinn - 21.07.1944, Blaðsíða 1

Er herinn aO gera uppreisn
gegn nasistastjórninni?
Seint í gærkvöldi bárust
•fregnir frá Þýzkalandi
sem benda til að þar séu
að gerast atburðir bak við
tjöldin, er geti leitt til upp-
lausnarástands.
Hitler hélt ræðu kl. 11
í gærkvöldi (ísl. tími), til
þess, að því er hann sagði,
að láta heyrast að hann
væri á hfi, og til að skýra
þjóðinni frá því að það
væri liðsforingjaklíka, sem
staðið hefði að banatilræð-
inu er honum var sýnt' í
gær- Hefði liðsforingi von
Stauchenberg að nafni
komið sprengiefninu fyrir.
Sjálfan hefði hann lítt sak-
að, en einn af herforingja-
ráði hans hafi farizt og
aðrir særzt.
Þessi liðsforingjaklíka
væri sek um svik og land-
ráð óg hefði hún ætlað sér
að semja frið við Banda-
menn. Engin yfirvöld,
hvorki borgaraleg né hern-
aðarleg mættu taka við
fyrirskipunum frá þessari
klíku, sagði Hitler; hann
hefði skipað Himmler yfir-
foringja heimavígstöðv-
anna og mundi hann gera
allar nauðsynlegar ráðstaf-
anir.
Hitler hótaði því að þessi
„klíka“, sem hann nefndi
svo, yrði miskunnarlaust
upprætt og allir sem henni
fylgdu. von Stauchenberg
var skotinn þegar eftir
handtökuna.
Eftir ræðu Hitlers töluðu
þeir Dönits, yfirforingi
þýzka flotans, og Göring,
yfirforingi lofthersins, og
lýstu yfir hollustu flotans
og flughersins við Hitler.
í „Atlantik“ útvarpsstöð-
inni var í gærkvöldi sagt
að mestallur herinn standi
bak við uppreisnina, þar á
meðal von Brauchitsch,
von Rundstedt, von Falken
hausen, von Keitel og von
Bock. Hafi þeir myndað
„friðarstjórn“, og fylgi mik
ill hluti hersins hinni nýju
stjórn. Hafi þegar hersveit-
ir frá austurvígstöðvunum
snúið heim til Þýzkalands
til að styðja „friðarstjórn-
ina“ til valda, en storm-
sveitir verið sendar á móti
' þeim.
Þýzka yfirherstjómin tilkynnti í gær, að sprengjutilræði
Forseti íslands m
de ðaulle skiptast
á kveðjum
Á ])jóðhátíðardegi Frakka, 14,
júlí, sendi forseti íslands, herra
Sveinn Björnsson, þetta heillá-
skeyti til de Gaulle hershöfðingja:
„í tilefni þjóðhátíðarinnar sendi
ég yður og frönsku þjóðinni alúð-
ar árnaðaróskir mínar og íslenzku
þjóðarinnar".
Forseta hefur borizt svarskeyti
hins franska hershöfðingja og er
það á þessa leið:
„Ég þakka yður, herra forseti,
fyrir ástúðlegar kveðjur á þjóðhá-
tíðardegi Frakka og flyt yður inni-
legar óskir um velfarnað og gæfu
fyrir land yðar“.
(Fréttatilkynning frá utan-
ríkisráðuney tinu).
25000 voru brenndir
lífandi í Odessa
Sovétstjómin birti nýlega ýtar-
lega skýrslu um. glœpaverk Þjóð-
verja og Rúmena í Odessa og hér-
aðinu umhverjis.
Segir þar, að meir en 25000 karl-
menn, konur og börn haji verið
brennd lijandi í Odessa á meðan
borgin var hernumin.
Rúmenskir hermenn smöluðu
fólkinu inn í afarstór vörugeymslu-
hús, dældu svo olíu á húsin og
kveiktu í.
Samtals myrtu Þjóðverjar og
Rúmenar um 200000 manns í
Odessahéraði.
lestir trá loiel
Brýfur varnír Pjóðverja á 150 fem
svædí — sækfr fram 50 hm
Stalín gaf út tvær dagskipanir í gær.
Sú fyrri sagði frá nýrri sókn hersveita Rokossovskis
vestur frá bænum Kovel í áttina til Lublin, sem er fyrir
vestan landamæri Rússa og Þjóðverja 1941.
í seinni dagskipuninni var tilkynnt taka bæjarins
Ravarúska, sem er á jámbrautinni frá Lvoff til Varsjá.
Kovel er í suðurjaðri Pripet-
fenjalandsins.
í þessari nýju sókn hafa Rússar
á þremur dögum rofið varnir Þjóð-
vcrja á 150 km. svæði og sótt fram
50 km.
Tekinn hefur verið fjöldi bæja
og þorpa.
Rauði herinu er uin 80 km. frá
Lublin, samkvæmt því er hann
staddur nálægt landamærunum frá
1941.
Ravarúska er rétt fyrir austan
landamærin frá 1941, svo að þar
er rauði herinn einnig kominn að
landamærunum.
Ravarúska er 50 km. fyrir norð-
vestan Lvoff.
Er með töku hennar lokað fyrir
undanliald Þjóðverja eftir járn-
brautinni til Varsjá.
Rauði herinn á nú skamma leið
ófarna til Lvoff. — Nokkrir bæir
voru teknir þar í nágrenninu í gær,
m. a.' einn bær 8 km. fyrir norðan
borgina.
. Innikró.uðu herfylkin gerðu í
K. K. Rokossovskí.
gær margár árangurslausar tilraun-
ir til að brjótast út úr hring Rússa.
Talið er, að með hinni nýju
sókn ætli Rússar sér að komast
að Brest-Litovsk úr suðri.
Rauði herinn hefur nú all-
stórt landsvæði fyrir vestan
Brest-Litovsk — Bialistokbraut
ina á sínu valdi.
Rauði herinn tók í gær bæinn
hefði verið gert við Hitler í aðalstöðvum hans.
Hitler skrámaðist og brenndist lítils háttar.
Átta háttsettir foringjar særð
ust lítilfjörlega, þ. á m. Jodl
hershöfðingi, sem er yfirmaður
herráðsins, Buble hershöfðingi,
og hershöfðingjarnir Boden-
schatz og Hen-Zinger.
Þrír hershöfðingjar særðust
hættulega, þ. á. m. Schmundt
hershöfðingi.
Allir þeir, sem særðust, eru fast-
ir förunautar Hitlers.
Engar handtökur hafa verið til-
kynntar í sambandi við árásina.
Talið er ,að hún hafi átt sér
stað í fyrradag, því að þá (kl. 6
e. h.) Var símasambandi við Sviss-
land slitið og það ekki opnað fvrr
en kl. 8 í gærmorgun.
Næstsíðast var gerð árás á.Hitl-
er í bjórkjallaranum í Múnchcn
1941. — Einnig sú árás þótti dul-
arfull. Sökudólgur fannst, Georg
Elser að nafni, og var mál hans
rannsakað og dæmt í leynilegum
réttarhöldum.
Svissneskt blað segir, að eftir
athafnasemi Himmlers að dæma
aukist kommúnismanum nú mjög
fylgi í Þýzkalandi, en því nafni
nefnir Ilimmler alla mótspyrnu
gegn stríðinu og stjórnskipulaginu.
Gestapo hefur stofnað sérstaka
lögreglusveit til að hafa eftirlit
með háttsettum Þjóðverjum, sem
grunaðir eru um að hafa tilhneig-
Framh. á 8 síðu.
Framh á 8. síðu.
Barizt í úthverfim
Troarns
Bretar berjast nú í úthverf-
um bæjarins Troam, sem er 11
km. fyrir austan Caen.
Fyrir suðaustan Caen tóku
þeir þorp nokkurt, sem er 8 km.
frá Vancelles.
Fyrir suðvestan Troarn náðu
Bandamenn nokkrum hæðum á
sitt vald.
Á Caenvígstöðvunum var ann
ars heldur rólegt í gær. Var
það aðallega fótgöngulið sem
áttist við.
Fyrir vestan Caen hörfuðu
Framhald á 8. síðu.
Augustoff 15 km. frá landamær
um Austur-Prússlands.
Rússar tóku samtals um 850
bæi og þorp í gær.
ÞÝZKAR FRIÐARUMLEIT-
ANIR í STOKKHÓLMI
hl M oMfis»nNil simliisl
Eftir fáeina mánuði verða allir véla- og skipasmíðaverka-
menn í Bretlandi orðnir meðlimir í einu voldugu sambandi með
samtals 2 milljónum verkamanna.
Fréttir frá Stokkhólmi herma
að þar séu staddir margir kunn
ir, þýzkir utanríkisstjórnmála
menn.
Hafa þeir margreynt undan-
farna daga að ná tali af full-
trúum Ráðstjórnarríkjanna þar
í borg með það fyrir augum að :
ræða um skilmála fyrir vopna-
hléi. En þessar tilraunir hafa
engan árangur borið.
Það ei' Konieff marskálkur sem
stjórnar sókninni til Lvoff og. her
þeim, sem tók Ravarúska.
Þetta stóra skref til sameining-
ar verkalýðsins var gjört kleift
með þeirri ákvörðun miðstjórnar
Sameinaða vélsmiðafélagsins (A.
E. U.), að sameinast Sambandi
skipasmiðaverkamanna og vél-
smiða (Confederation of Ship-
building and Engineering Unions).
Eftir er að semja um nokkur
smáatriði, en þar sem leiðtogar
bæði A. E. U. og'Sambandsins eru
sammála um sameininguna, verða
þau engin hindrun.
Víðtæk vandamál bíða úrlausn-
ar verkamannanna í þessum
tveimur miklu greinum stríðsiðn-
aðarins.
— Stríðsframleiðsluvandamál,
kaup kvenna, áætlanir iðnaðarins
eftir stríð, eru aðeins fá þeirra
mála, sem verkamennirnir hafa á-
kveðið að koma fram í eins og
einn maður.
Þessi sameiningarákvörðun ætti
að hvetja verkamenn í öllum öðr-
um iðngreinum til að stuðla að
myndun voldugri og sameinaðri
verklýðshreyfingu, sem væri þess
um komin að fást við vandamál
þau, sem upp rísa eftir stríð.