Þjóðviljinn - 20.03.1965, Blaðsíða 5

Þjóðviljinn - 20.03.1965, Blaðsíða 5
Laugardagur 20. marz 1965 MÓÐVILJINN SÍBA Tekst loks að þýða tungu B' Ctrúskanna? ¦"í-mií* S:' Myndin hér að ofan hcfur verið ncfnd „Brutus" og er frá því snemma á þriðju öld fyrir Krist. — Þessar myndir af Iistaverkum Etrúskanna eru allar teknar úr bók M. Pallottinos, „The Etruscans". íotvinnik ekki í áskorendamótinu Meðan Róm var enn aðeins. fátæklegt sveitaþorp voru blómlegir Etrúskahæir ara Italíu alla. Glæsilegar mynda- styttur Etrúskanna svo og annað sem þeir hafa eftir sig látið, prýða í dag söfn um heim allan og þykja hinir mestu kjörgripir. Menning Etrúskanna hefur án efa hait mikla þýðingu fyrir rómverska menningu, en þegar frá eru skildir fornleifafundir og ein- staka dreifdar upplýsingar um Etrúskanna í ritum fornróm- verskra og grískra rithöfunda, vitum við nær ekkert um sögu þessarar merkilegu þjóðar. Síðustu þr.iár aldir hafa fundizt eitthvað um tíu þús- und áletranir Etrúska. Lengsti textinn, '&em varðveittur er í samhegni, hefur að geyma um 1200 orð og er skrifaður á efn- isbúta, sem hafðir höfðu ver- ið um egypzka múmíu, sem fannst í lok si'ðustu aldar. Það veldur ekki vísindamönn- um sérlegum erfiðleikum að lesa þessa áletrun eða allar hinar, þar eð letur Etrúskanna er í litlu frábrugðið elztu bók- stöfum Rómverja. Hitt er erf- iðara að skilja textann og enn Þann 10. marz var útrunninn frestur til að tilkynna þátttöku 1 í ááfcoiAmdamótinu svonefnda, --------------.—_j—___„-----------------_,----------.—,,_-^ I SAGT OG 'SK SFAÐ Það hljómar ef til vil ótrúlega, að ALÞÝÐU BLAÐIÐ sé efnismest blaðið, en flestir vandlát ir Iesendur fallast á, a ALÞÝÐUBLAÐIÐ sé n orðið efnisbezta blaðið Sem dæmi um gott eín mætti nefna greinar efti menntamálaráðherra, Gylf Þ. Gíslason, eftir formani Menntamálaráðs, Helg Sæmundsson og eftir rit stjórann. Benedikt Grön dal, 5em allir skrifa reglu lega í blaðið. (Auglýsing í „Mími' blaði stúdenta í íslenzk um fræðum). 1 5 j í r i í en þar er það ráðið, hvér skuli keppa um heimsmeistaratignina í skák við Tigran Petrosjan, nú- verandi heimsmeistara. Það vakti að vonum nokkra aí> hygli, að þegar fresturinn var útrunninn, hafði Mihail Bot- vinnik, . fyrrverandi heims- meistari, ekki. tilkynnt þátt- töku sína í þessu móti. I stað hans keppir því sá sem næst stendur, nefnilega sovézki stór- meistarinn Jefim. Geller. Annar fyrrverándi heims- meistari í skák, Mihail Tal, hefur- átt viðtal við fréttastof- una APN og rætt þá meðal annars um þá ákvörðun Bot- vinniks að taka ekki þátt í áskorendamótinu. Tal skýrir svo frá, að Botvinnik, sem er rafmagsverkfræðingur og þekktur vísindamaður, vinni nú að því af miklu kappi að gera vél sem teflt geti skák. Tal lét þess um leið getið, að sú ákv. Botvinniks að helga sig vísindastörfum, sé á engan hátt merki um minnkandi skákstyrkleik, enda sé sá ár- angur. s.em Botvinnik hafi náð á undanförnum mótum ljós vottur þess, að hann sé ->nn í. fullu fjöri og vel það. (Novostis). er tungumál Etrúskanna að mestu óráðin gáta; málið hefur verið útdautt aldatugum sam- an og þau orð sem á áletr- unum standa, finnast ekki í neinu öðru máli. Ekki er held- ur um að ræða neinar áletr- anir á tveim málum .sem auð- veldað gætu ráðninguna — en slíkt varð oft til hjálpar við rannsóknir , á fornegypzku, hettísku og öðrum tungum fornaldar. Þann 8. júlí 1964 fundu svo tveir ítalskir fornleifafræð- ingar, Falkoni og Pallo að nafni, þrjár þunnar gullplötur með ágröfnum textum. Þeir félagar höfðu verið að grafa upp hof eitt um 70 km frá Róm og mikil var undrun þeirra og ánægja. Tveir sí textunum voru skrifaðir á etrúsku, annar var mjög stutt- ur en hinn nokkru lengri, var 36 orð. En það var þriðja plat- an sem reyndist „fagnaðar- fundur": Hún var nefnilega þakin bókstöfum úr tungu Fönika, en hana þekkja vís- indamenn að heita má til hlítar. Það er annað athyglisvert við þennan fund. Allar þr.iár voru plötumar þannig vafðar saman að þær líktust þrem litlum, jafnstórum pípum. Þsg- ar slétt var úr pípunni sem hafði að geyma 36-orða text- ann, fundust inni í henni 20 bronznaglar með gullhöfði. Þessir naglar féllu nákvæmlega í göt í jaðrinum á gullplötun- um með etrúskatextanum og þeim föniska. Af þessu töldu menn sig geta ráðið það, að' plötumar hefðu verið negldar fastar hlið við hlið og, hefðu því að i öllum líkindum að geyma texta, sem væru svip- aðir að innihaldi. RSS»'^SH^^^^fc'.w....v*':y&íSví^ Þessi mynd er höggvin í lok steinkistu einnar frá Tarquinia. Stærsta hótelið Á bökkum Moskvu-fljóts fast við gullintypptar hallirnar í Kreml, er nú verið að reisa nýtt hótel, sem „Rossia" skal heita. Með tveim tólf hæða byggingum verður þetta stærsta hótel Evrópu. Gesta- herbergin verða eitthvað um 1500. Ut frá þesssum tveim tólf hæða byggingum ganga tvær álmur og upp úr miðri bygg- ingasamstæðunni á að gnæfa tuttugu hæða turn sem verður meir en hundrað metrar á hæð. Fjölmörg erlend fyrirtæki taka þátt í byggingu hótelsins. Pólverjar hafa látið ýmislegl efni í té, sama máli gegnir um Austur-Þýzkaland og Tékkóslóvakíu. JAFNRÉTTIKARLA 0G KVENNA Það hefur mikið verið rit- að og rætt um jafnrétti Karla og kvenna, en í hinum kapí- talísku löndum er slíkt blekk- ingin einber. Enda þótt konur hafa víðast hvar í hinum borgaralega heimi hlotið kosningarétt, er enn óupp- fyllt sú sjálfsagða réttlætis- krafa að greidd séu sömu laun fyrir sömu vinnu. Frá því fyrsta hafa Sovétríkin tryggt konum efnahagslegt iafnrétti. f Sovétríkjunum var það þegar lögfest eftir bylt- inguna. að konur skyldu fá sömu laun og karlar fyrir sömu vinnu í sérhverri at- vinnugrein. Nýjar leiðir opn- uðust konunni og nú hefur hún tekið sæti sitt í öllum sviðum þjóðlífsins. Hér á eft- ir fara nokkrar staðreyndir, sem allar tala sínu máli. 1 Sovétríkjunum hafa meir en 30.000 konur lokið doktors- prófi eða magislersprófi. Nærri 800 konur eru meðlim- ir Vísindaakademíunnar. 1962 unnu 5,5 miljónir kvenna með tæknirnenntun eða háskólamenntun að fram- leiðstu og iðnaði í Sovétrikj- unum. Meir en 4,5 miljónir kvenna starfa sem forstjórar og sérfræðingar í iðnaði. landbúnaði og að umferðar- og flutningamálum. Margar konur gegna for- ystuhlutverki í hinum ýmsu sovétlýðveldum. Forseti Æðsta ráðsins i sovétlýðveldinu Ja- kútía er kona. Sama máli gegnir um Uzbekistan og Túvinsk. Algengt er að konur gegni rác'herrastöðum. Sovétkonur gegna störfum sem skipstjórar, heimskauta- farar, leikstjórar, diplómatar, dómarar liðsforingjar, skurð- læknar og búfræðingar. Og þá er ekki úr vegi að minn- ast þess, að geimfarinn Val- entina Tereskjova er sovét- borgari. Rithöfundasamband Sovét- ríkjanna hefur innan sinna vébanda nærri 700 konur, um 4.000 konur eru í blaðamanna- sambandinu, 2.500 í bandalagi listamanna og meir en 209 í tónskáldafélaginu. Með öðrum orðum: Sovét- konan fær, hvort heldur hún vinnur andlega eða líkamlega vinmi, sömu laun og karlar. Hún getur lagt fram sinn skerf á sérhverju sviði mann- Iegs lifs. Höggmyndin er af herguðimim Marz og fannst við Todi. Myndin er talin vera frá fjórðu öld fyrir Krists burð. Ilok fyrra árs létu tveir ít- alskir vísindamenn, þeir Giovanni Garbini og Massimo Pallottino, frá sér fara vísinda- rit þar sem þeir endurprenta báða textana. I fréttabréfi frá sovézku fréttastofunni „Novostis" gera tveir sovézkir vísindamenn, þeir Mihail Gelt- ser og Alexei Harsekin, ýms- ar athugasemdir við niðurstöð- ur hinna ítölsku kollega sinna, sem ekki er unnt að rekja liér. En sovézku vísindamenn- irnir komast að þeirri niður- stöðu, að hér sé um að ræða sama texta á tveim málum en ekki tvo texta með svipuðu innihaldi eins og Italarnir hafa talið sennilegast. Það gef- ur auga leið, að hafi sovézku málvísindamennirnir á réttu að standa, aukast nú mjög líkurnar fyrir því, að unnt verði að þýða þennan og aðra etrúska texta. Og hver veit nema vísindunum takist nú senn að þýðu tungu Etrúsk- anna. Það tungumál hefur ver- ið málvísindamönnum ögrandí ráögáta öldum saman. Karl Schwarzschild rannsóknarstöðin í Tautenbcrg er orð- in ein merkasta rannsóknarstöð heims, ekki hvað sízt vegna stjörnusjónauka þess, sem við sjáum hér á myndinni. Sjónauklnn er tveggja metra langur og með honum hafa verið teknar meir en tvö þúsurid myndir af himinhvelfingunni. — Auk austur-þýzkra vísindamanna eru stjörnufræðingar frá Sovétríkj- unum, Kanada, Tékkósl^vakíu og Póllandi starfandi við stöðina.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.