Þjóðviljinn - 28.03.1971, Qupperneq 7

Sooinnudaigur 28. marz 1071 — ÞJÖÐVILJINN — SlÐA ’J
land
á nýjum leiöum

í landbúnaði Chile er nú tekizt fast á um eignarnám stórland-
eigna og skiptingu jarða. — Myndin er af chileskum smala.
einn a£ stofnendiuim SióSíalista-
ffloiklks Ghále, og kosinn á iþing
fyrir þann flolkik: 1937. Arið
1939 varð hann heEbrigðisimála-
ráðhieirra í „vinstri st.ióm“
Pedro Aguárre, og varð 'þáþjóð-
kunnur, m.a. fyrir skipuilaign-
ingu á hjálparstarfi etfitir janð-
skjálCfana mildu 1939, þegar20
þúsundi manns fórust. Á löng-
um þingmannsferli hefiur AIl-
esnde aðalllegia látið til si£n taika
félagsmiál, heilbrigðismál og
réttóndli kvenna. Hann var
ifiramlbjóiðandi í fiorsetakosning-
um 1952 og aftur 1958 (en þá
sMItíi ekki nerna 30 þúsiundat-
kvæði milllii hans og þesis sem
kosningu náði, Jorge Aless-
andri); og enn 1964, þegar Ed-
uardo Frei náði kosningu.
Alþýðufylkingin,
Unidad Popular
AlþýðuifyflJk in gin sem nú sitóð
að framiboði dr. Allande nefin-
ir siiig Unidad Popular, og i
henni voru vinstri öfl landsdns
bebur sameinuð en áður hafði
tekizt. Auk ffloikiks dr. Allende,
SósíalLstaflök'ksins, voru aðilar
þess Kammúnistaifiloikkur Chile,
sem sumir telja þriðja áihrifia-
mesta kiammjúnisitafilokk utan
sósíalistaríkja (einungás Komm-
únistaflolkikar ítalíu og Frakk-
lands séu öflugri), klofnings-
flokkur úr Kristilega diemó-
kratafilolkfcnum, sem gengur
undir sikamimstöfun.inni MAPCI
(Movimiento de Acción Pppul-
ar Unitario), undir florustu Jaca-
unes Chonchols; vinstri armiur
Rad ikalaflokilísins unddr stjóm
Alberto Baltra og smeerri hóp-
ar.
Alþýðufylkingin lýsti yfiir, að
bezta leið Chile til sósíalisma
væri kosninga- og lýðræðisleið,
en varað var við því að sú leið
yrði torfær og við voldugaand-
stæðinga að etja. Sósdalismi
kaemist ekki á í einu stökki,
til þess þyrfti langvarandi þjóð-
félaigsþróun, og yrði hver þjóð
aö finna sina leið, Hafa yrði í
huga að Ohiie væiri óllíkt Kúbu
að því leyti, að iðnaðarþróun
Ghile væri mun lengra á veg
komin. Því var heitið að tekið
skyldi upp stjómmálasamlband
við Kúbu, Kína og Norður-Ví-
etnam, Lofað var ríkisstjóm
andstæðri heimsvaldastefnu og
auðvaldsstjóm, unnið skyldi að
breytinigu á skipan þingsinstil
aukins lýðrasðis. Þjlóðnýtt yirðu
helztu stóriðj ufyrirtaskin og
■ !l ! i!i!!!!!!:i!i!:i!!:!:-:! 'iii! !!vi| !:'••! ' :•”•!'!”!!!': 'i'"i ' •• """•::'! ' ............
Chile er fjallaland og eldstöðvaland. Einn hrikálegasti fjallgarður heims, Andesfjöllin, liggja á
mörkum Chile og Argentínu. — Myndin: Gos f eldfjallinu Calbuco við Puerto Montt.
ALÞÝÐUFYLKING STJÓRNAR í CHILE
Forsetakosningiar í Ghile
fiqBlt' firam 4. septemiber 1970.
‘Frafarandi forseti, Eduardo
Frei, fotringi Krisifcileigira, demó-
krata, mátti ekki leita endur-
kjörs vegna ákvæðis í stjómar-
skiiaj landsim. sem bannar að
saimi maður gegni forsetaem-
bætti tvö kjörtímabil í röð.
Kjörtímiabil fiorseta er sex ár.
Flokkur Freis forseta bauð fram
í þassum kosningum kunnan
stjórnmálamann, Radomir Tom-
ic. Hann er sonur júgóslavn-
esks innflytjgnda og hafðiver-
ið sendiherra liands síns í
Washington...; KosningasteÆnu-
skrá .Tprnics var allróttæk í
ýmsum greínúm, þar var m.a.
lofað algerri þjóðnýtingu á
knparnámum' landsins og er-
lendira banfcjí innlendum einfca-
bönikum yr®i breytt í sam-
vinnufyrirtækii og hraðað yrðd
nýsfcipan landbúnaðarins, sem
hólfst í torsetatíð Freis.
Ljlóst þóttií að aðalframibjóð-
1
andi aftudhalds og fhal'dsstefnu
yiði Jorge Alessandri, foringi
hins íhaldssama Þjóðanflokks,
en auðféllöig landsins og önnur
fhaldsölfil fyillktu sér um hann
sem firambjóðanda. JongeAless-
andiri er sonur fynrverandi
Chiiefansieifca, Arturo Alessandri
(1932-38), og var sjálfur for-
sefci landsins 1958-1964 Nú i
kosningunum bauð hann sig
fram sam „óhéður“ og lýsti yf-
ir máinuði fyrir kosnirugamar
að hann teldi sig ekki stjórn-
málamann, hann stæði ofaröll-
um filokkum; hann væri rétti
maðurinn til að trygigja „frið
og reglu og t£ramiflarir“.
Þriðji frambjóðandánn, dr.
Salvador Allende, var elcki
heldur nýliði í stjómmálum.
Hann er 62 áira, og læknir oð
menntun, en hóf þegar á sfcúd-
entsárum þátttöteu í stjómmál-
um, á valdatíma einræðisstjótm-
ar Carios Ibanez hershöfðingjá
(1927-31). Árið 1933 var Allendie
bankamdr og Ifiramfcvæmd rót-
tæfc nýskipan landbúnaðanmóila.
Allende vann
Sjiálfar fóru foreetalkösning-
arnar friðsarrulega flrarn, en i
átta mónaða undangenginni
kosningabaráttu urðu ailotfit á-
rekstrar, höfðu sex manns láit-
ið líifið og um 200 særzt, og
komu þar oft við sögu Bjdting-
arsamtöfc vinstri rnanna (MIR),
sem eiga aðalfýlgi sitt í flá-
tæk rahYeilfum höfuðborgarinn-
ar Santiaigö og nokfccumi borg-
um öðrum.
Orslit kasninganna voru til-
kynnt þegar 5. september. Hér
eru úrslitin birt samkwæmt
endanlegum tölum, er birtar
voru 23. ofctólber.
Dr. Salvador Allende 1.070.334
Jorge Alcssandri 1.031.159
Radomiro Tomic 824.849
Á kjörsterá voru hálf fjórða
miljón, en tæpar þrjár mÐjjiúin-
ir greiddu atfcvæði, tæp 84%.
Stjómarsfcrá Chdie mælir svo
fiyrlr að til þess að frambjóð-
andi sé rétt fcjörinn verði hann
að fiá meirihluifca greiddra at-
fcvæða. Fái eniginn frambjóð-
andi medrihluita, er þing lands-
ins fcvatt samam tdl að úr-
skurða hver firambjóðenda
skuli hljóta embæfcbið Hefiur
Chileþing undantékningalaust
kosið þann frambjóðanda sem
flest atkvæöi hefar fengið.
Flokkaskipting á þingi
Nú höfðu flolkkar þeir og
flokksbrot sem studdu dr. AIl-
ende til forseta efcki yfir að
róða nema 81 þingmanni af
200 á Chileþintgii. Kristiliegir
diemóikraitar einir höfðu 75
þingmenn. I þimgkosninigun.um
í marz 1969 höfðu Kristilegir
demiókratar misst meirihluta
sinn á þinginu, en þé vairi kos-
ið um hán 150 sæti í Fulltrúa-
deild þingsáns og 25 af 50 í
öldumgadeild þess.
Samlkvæmt úrslitum þeirra
toosninga varð Cíhileþing þannig
sfcipað:
Kristilegir
demlókratar
Þjóðar-
flokkurinn
Kommúnista-
flolkkur Ghile
Raditoali-
flofckurinn
Sósáallnsita-
filolktour Chile
Vinstri
smáflokkar
Full- öld- Sam-
trúad. ungad. tals
55
34
22
24
15
23
5
9
6
5
2
78
39
31
30
20
2
150 90 200
I þessum fcosningum varfcosn-
ingaþátttafca nálægt 70%.
Þegar er úr&Lit toraetakoening-
anna urðu kunn hótfst mdfcið
kvein í innlendum íhaldsblöð-
um og þá ektoi síður í banda-
rísfcum fjölmiðlum, en athygli
stjómmálamanna og alþýðu-
hreyfinga um heim allan beind-
ist að Chile. Afturhaldsblöðum
liótti það óstoapleg tilhugsun, að
yfiriýstur marxisti eins og dr.
Salvador Allende skyldi £ al-
mennum kosningum og lýð-
ræðislegum fcominn á næsta
þrep við hið valdamikla em-
bætti farseta í Suður-Ameríku -
rfki og upphólflust hinar æðis-
legusbu bollalegigingar hvernig
afistýrt yrði svo íslkyggilegum
viðburði og valdatöku hans.
Heimia fyrir í Ghile setti affcur-
haldið aElt í gang <em það átti
vald á til að hafa áhrif ávænt-
anlega áfcvörðun þángsins, og
olft var GIA, moi'ð- og njósna-
stofnun Bandaríkjastjómar,
nefnd í því sannlbandi semhót-
unar- og baktialdaaöili.
MÖháða“ farsotaefnið, Jorga
<