Þjóðviljinn - 01.03.1972, Blaðsíða 5

r

MiflwSkudiaglur L mairz 1932 — ÞJÓÐWIaJtliNiN — StoA 5
teguradir em, öfiugt við lax-
inoi, ylelskir og sælfeja t«rf
í grunin stöðuvötn. sem hitna
gjaima, og nærasit á fseði, sem
löxium er ekiki eigMegt. Þeir
verða því löxunium ekikert til
trafala.
Styija og stjnrlingiur eria
stórvaxndr og ákafiega verð-
mætir fisikar. Þeir munu nær-
asit á lindýrum og öðrum
hryggleysinjgj um við botniimn,
sem laxamir ná ekiki tiii.
Og nú er annar braigur á
fkitninignium. Villikarfinn og
styrlinigurinn komiu í jxrtu til
Kamtsjötkiui og væsti éklki um
þaiu. Röðin er.eiklki enn kom-
in að styrjiunni.
Fynstu árin hafa þegar
sýnit, að. landnemaimir kunna
vei við sig í hirau nýja um-
hverfi. Nú orðið reikasit menn
á hálfs metra lamga styrlinga
og aMt að þriggja kílóa vflili-
karfa.
Ekki er þó allt eins og
bezt yrði á kosið. Karfinn
'.dafaar t. d. áigætlega, betur
en frændur hians í Amúr en
hitimn á Kamfsjötku nægir
ekki til að Mekja út hrognum
hans. Þessi ágæti fiskur getur
ekki aukið kyn sitt. bað eitt
blasir við honum að vera
veiddur upp og deyja út,.
Fiskifræðingar neita hins
vegar að ssetta sig við þenn-
an gamg málamma. Rætt er
um að Mekja karfamum í
sérstökum, upphituðum tjöm-
um. Aformað er að mýta hvera-
vatn í þessu skyni. Fáeinar
tylftir af fullorðnum villikörf-
um geta við góð skilyrði alið
af sér margar þúsumdir af-
kvæma.
Seiðunum mundi síðan
sleppt í Kamitsjötkuá. Þaðan
mundu þau sjálf dreifa sér
um þVerár og vötn. þar sem
þau munu dafna prýðilega.
Þeim verður að vísu ekki
skapað að auka kyn sitt, en
það munu foreldrar þeirra
bæta upp og sjá um mægflega
endumýjun árlegia í sínunota-
lega homi.
ígor Kúrénkov, líffræðlngur.
APN.
FISKIRÆKT Á KAMTSJATKA
laixf finá ám é morðuŒfhamita -
megimilaindsins (ihanm er m.a.
veL þekkfrar í Noregi) tekizt
að ná fiötflestu á Kamtsjötou,
að vísiu ekfci í næriri ölllum
ám. Aflrir ferskvatnsfiskar,
s-vo sem gedda, áilamóðir, sílk-
ar o. flL hafia tæpasit komizt
suður fyrir eiðið, sem mynd-
aðist.
Hiins vegar eru Aullboðleg
lífsskilyi'ði fyrir margar verð-
mæfcar tegumdir 1 vatnafisfca í
ám og vötmium skaigans. Sér-
staklega á þetta við um
stærsta dai sikaigians, þar sem
vatnið hiteiar meira á sumriin
en úti við ströndina. Hér
eru líka fjölþýílustu sveitir
sfcagans.
Vísindamenn í Kyrrahafs-
Fiskiræktarmenn við Úsjkovskoévatn á Kamtsjatkaskaga
nassfcum hetenán^ minmii en
Skandinavía. En á báðum
sfcögiunum eru vlða sfcraram-
hacðar ár o@ faEhraðár fioss-
ar, og bilá vöfcn, ýmilsit um-
kringd fciefctum eða dreifið um
gicæna túndruslétfcuna.
Efi tj! viR er eáni sýmH.e@,
muniuirinn á landslagi stoag-
anna sá. að á Kamfcsjöfiku er
fpadi ttndhvassra eldfjalla.
■Qsn fjöllin og túndruna dreif-
ast £ tugatali hverar og öi-
keHdiur, og í djúpum fjailladai
stóga sjóðandi vaitnssiuliur upp
úr eána goshiverasivœði á meg-
inlamdi Asíu.
Efcki er langt síðan að ár
ag vötn Kamifcsjöfcku fyliifcus.t
af laxi á haiusfita. En því
miðrar, tímamir breyfcasit. Á
þúsrandram rmina girða nú
japönsfc reknet fyirir leiðir
iaxanna um sjóinn.
Erm ganga laxar uipp í ár
Kamtsjöfcku til hrygningar, að
vísra ekfci í sama mæli og áð-
ur. Hér vemda hann strönig
lög. öll laxveiði er bönmuð.
Umdanþága er aðeins veátt
htamamönnum, enda hefiur
fiskmeti vexið ein heizta
fæðuitegund þeirra frá ómiuma-
tíð. Þeir fóðra einnig hunda
sína á fisfci. en án þetara
kæmust þeir efcfci hænufet á
hinum snjöþungu vetnum.
I ánum á Kamtsjötku er
eiginlega ekkert um fensk-
vatnsfiska. Á sínum tíma hef-
ur Kamtsjatka verið eyja, og
sumdin sölt hafa bæigt vatna-
fisfcum meginlandstas frá. Ein
í Idk ísaldar hefiur myndazt
lamdibrú miili Kamitsjöfcku og
Tsjúfcofckiu. En nú renna all-
ar ár á sfcaganum í ausfcur
og vestur, og því þarf að
brjótast yfir vatnaskil þeirra
til að komast suður á sjólf-
an skagann.
Ei-gi að síður, á þeim tíma,
sem liðimn er frá því að
jöklar bróðnuðu, hefur grá-
deild Sjávarútvegs- og haf-
fræðistofinunartanar áfcváðu
að byrja að hagvenja megin-
lanflstegundir fiska á Kamt-
sjötfcu. Einn af starfsmönnum
stofnunarinnar, fiskimaðurinn
Ivan Kúznétsov, fllutti árið
1930 um þrjú hundruð silfiur-
karfa frá Vladivostok og
sleppti þeim í ána Kamtsjötfcu.
Á þedm tíma var slífcur fhifcn-
ingur enginn bamaleikur,
enda tófc hann meira en mán-
uð.
En fyrirhöfh Ivans Kúznét-
sovs varð ekfci árangurslaus.
Á miðjum fimmta tug aidar-
tanar íótu að koma í net
pattaralegir silfiurfiskar, sem
þarlenzkir kuninu fljótt vei að
meta. Frægð kanfans barst
um allan skagann, og teMð
var að veiða hann í fcugum
tonina.
Árangurinn af karfafilutn-
ingnum varð til þess, að nú
fóru rnenn að hyggja á að-
lögun fleiri fisktegunda.
Að sjáifsögðu myndu íbúar
ánna í norðri, síkarnir (Cor-
egornus lavaretus), verða kjöm-
ir tál landnóms. Ekki kippa
þeir sér upp við vetrarfrost
og svöl sumur. En myndu þeir
efciki „aféta” laxaseiðin, e£
þeir yrðu í sömu ám? Ekfci
tjóar heidur fllytja þangað
aborra, geddur og aðra rán-
fisfca; þeir mundu hreinlega
útrýma laxaseiðunum.
Eftir umfangsmiklar rann-
sóknir voru að lotoum valdar
þrjár tegundir: villikarfli fró
Amúrfljóti, síberiustyrja og
styrlingur.
Er vill&arfinn var valinn,
var höfð í huiga reynslan af
sdlfurkairfanum. Bóðar þessax
HERRANÓTT 1972:
BlLAKIRKJUGARÐURINN
0'
eftir Fernando Arrabal
Leikstjóri: Hilde Helgason
Ég höf líklega getið Herra-
næfcur allt að tuttugu og flimm
sinnum, en ætla sízt af öllu að
mikiast af þeim slkrifum. Ég
dvaldi 3 ár í sfcóla fýrir æva-
löngu og á þaðan margar minn-
ingar og glóðar; þá var Mennta-
skólaieikiurinn sem svo var
netfndur í þá duga í fuilu gengi
og ledikgleðin að minnsta kosti
ekki síðri en nú, þótt aðbúnað-
ur allur væri flátasklegri, en
lengra astla ég ekki að fara út
í þé sálma. Þá voru Holberg og
Moliere vinsædastir á fjölunum,
eins og mjög oftie'ga fyrr og
síðar, en nemendalfjöldi Mennta-
skólams hefur margfaldazt frá
hinium löngu liðnu dögum og
sjálfsagt auðveldara að finna
hiæfari leikendur úr þeim stóra
hópi; Hemanótt hefur framför-
um tekið á síðsiri árum. í þetta
sinn velja nemieindurnir nýtízkt
vérk og fárámlegt í ýmsu eftir
snjalian hölfund fertugan að
aidri, og er nýlunda í hiinum
aldna skóla. Femando Arrabrl
er Spánverji, en ffluttist til Par-
ísar c® yrkdr leiki sína á
frönsku; hanm lifði borgara-
stríðið og hörmungar þess í
heimalandi sínu og kabólskan
spænska hefur haft djúp álhrif
á hann, svo eitthvað sé neflnt.
Leikþættir hans eru efl til vill
ldtt skiljanlegir flestum út í æs-
ar, ep, tíðum skáidlegiir og
hrottalegir í senn; ledkhús
grimmdarinnar kemur mainni í
huiga, og ætli Arraibal sé ekki í
sumu skyldur margflrægum
löndium sínum Goya og Bunu-
eft?
Islenzkir atvinnudeikarar hafa
góðu heillli sýnt tvo vinsælustu
eimþáttunga skóidsins og tefcizt
vel, nú bæfcist „Bíiakirkjugarð-
urinn“ í hiópinn, en engin von
að unglingar og algerir viðvan-
ingar geti gert hinu tilkomu-
miklla og seiðsterkai leikriti við-
hlítandi skil, en nemenduimir
kjósa aö fylgjast með núfcíman-
um og skóldskap hans, og sjálf-
sagt aö virða viljann fyrir veik-
ið.
Leikritið er nöpur ádeila á
þjóðfélag og grimmiilega vald-
stjóm og þó svo skoplegt að
hliátur ætti á stundum að kveða
við í salnum, en það brást að
mestu sem vænta mótti. Skáld-
ið sæfcir mjög efni sitt til guð-
spjaillaminia — trompetleikarinn
Emanú er ímynd sjálfs Jesú
frá Nazaret, hanm leikur ókeyp-
is fyrir fátækilinga, vill vera
öilum góður í þessum váftega
heiimi, gerir krafltaverk en hlýt-
ur aðeins hiáðung í staðlnm, en
á um leið fteira tii sem undar-
legt miá kalla. En góðmennsk-
an er harðbönnuð af himum
grimmilegu valdamönnum, hann
hundeltur, píndur á hrylliiegan
hátt og loks krossfestur — á
reiðhjóli. Féiagar hams eru tveir
og annar þeirra svdkur hann
með kossi og þiglgur fé í stað-
inn, hinn afneitar bomium; þá
sögu þekkja allir. Loks kemur
Dríla mjög við sögu, það er
Marfa Maigdalena. ástkona Em-
anú og vill vera öllum góð og
Idfar öllum að sofa hjá sér, en
hvað hlýfcur hún að launum?
Ekkert annað en högg og slög,
fyririitningn, spofct og ill-
menmsftou. Skiáldið tefllir fram
góðu og iftlu aif ærinni fimi, en
sýndr fram á að af öllu er kær-
leikurinn mesfcur.
Nafn leilksins geflur góða hug-
mynd um svið og umhverfi: ■
bakisýn er geysistór hrúga af
gerómýtum, ryðguðum bdilflök
um, en í fmamsviði býr fólk f
noftikrum gömlum skrjóðum or
kernur aldrei ljós, en lætur
því meira til sín heyra og oft
á andsfcyggilegan hátt. Lengra
skal ekki frá efininu greimt það
verður hver og einn að skil.ja
eftir sínu höfði.
Leikstjóri er Hilde Helgason
og fflær mömgu orkað, veftur skyn-
samlega f hiutverk og kennir
Sviðsmynd úr Iiílakirkjugarðinum.
leikendum símium svo skýra
framsögn þófct erlend, sé að ég
held að beri af öftlium Herra-
nóttum til þessa dags. Kórdnn,
það er framar öliu háðungar-
hróp lýðsins, er til fyrirmynd-
ar, en aö öðru hlýt ég að ftama.
Sýningin er aMt af hæggeng að
mínum dómi — að mdnnsta
kosti veit ég til þess að leitour
þessi hefur verið sýndur ásamt
stutfcum þætti efltir Arrabal, til
þess að sýtnámgin neeðd hæfiilegri
lengid. Þorvarður Helgæon hef-
ur þýtt verkið á gott mói og
nákivfæmöí
í efia. StvSö o@ búmiraga gerðu
nemiendiur sjáifir, þam em eng-
in sniiidarverlo, en má vdð una.
Kjartam Gunnaisson saimdi
stutta skraparotsprédikun og
flutti með glæsihrag. Nafna
hinna ósýnilegiui flsúa bflskrjóð-
anna æfcla ég eOdká að geta en
sjö ledkenidur birtast á sviðinu.
Bmanú er búinn góöu gervi og
æfctd að sjóifsögðu að bera af
öðrum, en arkaði eikW nóg á á-
horfendur. Mér ffléli betur við
Framh. á 9. síðu
Góðarfeækur
Gamaltverð
BÓKft-
MARKADURINN
SILUOGVALDA-
HÚSINU ÁLFHEIMUM
i
i
i
i