Þjóðviljinn - 31.05.1973, Page 4

4 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Fimmtudagur 31. maí 1973
Heimir Pálsson, menntaskólakennari:
Lífstrú og dauðamögn
Þótt aðeins sé liöinn röskur
aldarfjórðungur sföan striðsótt
mannkyn gerði tilraun til að
binda endi á heimsstyrjöld með
kjarnorkusprengju og orsakaði
með þvi hryllilegri hörmungar en
nokkurn venjulegan mann gat
grunað — þrátt fyrir það aö ein-
ungis munaði hársbreidd að vis-
indamenn eins og Werner von
Braun legöu kjarnorkusprengj-
una aö fótum Adolfs Hitlers og
segðu: vesgú, elsku vinur! —
þrátt fyrir þessar tvær staö-
reyndir eru til svo purkunarlausir
stjórnmálamenn, svo sjálfselsk
valdasjúk smámenni, að þau láti
vitnast um sig tilraunir með
kjarnorkuvopn — m.a.s. ekki
undir yfirskini um kjarnorku til
„friðsamlegra nota”. — Þessir
menn gera sig þannig bera aö
fjandskap viö allt lif á jörðinni. —
Einn þessara manna er Georg
Pompidú, forseti Frakka, sá sem
n.k. fimmtudag mun setjast til
skrafs og ráðagerða ásamt Rik-
haröi þeim sem senn veröur að-
eins kenndur viö brunninn bakviö
hliðið og kallaður von Watergate
— sem við þann stað mun frægð
hans um alla framtið tengd.
1 heiminum eru raunverulega |
aöeins tvær stefnur. önnur þeirra
er sú yfirgangs- og striösæsinga- i
stefna sem G. Pompidú er ágætur
fulltrúi fyrir, og hún sætir um
þessar mundir aðkasti og gagn- ^
rýni hugsandi fólks um allan
heim, allt frá áströlsku verkafólki
hingað norður til starfssystkina
þess á Islandi. Smám saman er I
öllu vitibornu fóiki aö verða ljóst
að stefna sem boöar morð á öllu
sem lifsanda dregur, svo fremi
það þjóni ekki þeim tilgangi ein-
um að styöja við hallan hagfót i
Ok útaf á ofsa-
hraða
Stórt ameriskt,, tryllitæki” upp
á nokkur hundruð þúsund kr.
kannski miljón eða svo, var ger-
eyðilagt á sunnudagsmorguninn
við Rauðavatn er þvi var ekið
útaf á ofsa hraða. Bifreiðin tók að
rása til á beygjunni við
Rauðavatn og fór fyrst yfir á
vinstri vegarhelming en siðan yf-
ir til hægri og þaðan útaf og
kastaðist eina 25 m i loftinu, en
stöðvaðist svo eina 300 m frá þeim
stað sem ökumaðurinn missti
fyrst stjórn á bifreiðinni.
Aðeins einn af þeim sem i biln-
um var meiddist nokkuð en þó er
hann ekki lifshættulega slasaður.
Hinsvegar er „dollaragrinið”
algerlega ónýtt eftir. —S.dór
Sjónvarpið
gengst fyrir
kynningar-
námskeiði
t siðustu viku gekkst sjónvarpið
fyrir kynningarnámskeiði fyrir
áhugafólk um leikritun og leik-
stjórn fyrir sjónvarp. Voru um
tuttugu manns á námskeiðinu
sem stóð I eina viku.
Jón Þórarinsson tjáöi blaðinu
aö ætlunin með þessu námskeiði
hefði veriö að kynna rithöfundum
og öðru áhugafólki tæki þau sem
sjónvarpið hefði tii umráða og
möguleika og takmarkanir sjón-
varps sem fjölmiðils.
Hann kvað mikinn áhuga hafa
rikt fyrir þessu námskeiði og sést
það bezt á þvi að milli 50 og 60
manns sóttu um að fá að sækja
það en ekki var talið fært að taka
fleiri en tuttugu. Sagði hann að
hinir tuttugu útvöldu hefðu verið
ánægðir með námskeiðið og talið
sig fá mikið út úr þvi. Væri þvi
mjög trúlegt að slikt námskeið
verði endurtekið en ekki vildi
hann spá um hvenær af þvi yrði.
—ÞH
risavelda (eða dverg-velda eins
og Frakklands), sú stefna má
ekki veröa ofan á öllu lengur. Það
sem Frakkar (liðsoddar
Pompidús fyrst og fremst) kalla
„tilraunir meö kjarnorkuvopn”
og hafa i frammi á Kyrrahafi, er
t.d. visvitandi tilraun til að drepa
allt kvikt I þvi hafi. Það hefur
margsýnt sig aö einhverskonar
„kjarnorkufræðingar” sem þykj-
ast geta sagt fyrir um áhrif
kjarnasprengju, vita minna i sinn
haus en meöal fluga. Þaö er þess
vegna mál til komið aö við —
hversdagslegt lifstrúarfólk —
hefjum upp raust okkar gegn slik-
um mönnum og segjum: Éttu
þinn reiknistokk og rafeinda -
heila. Við trúum þér ekki, og viö
viljum lifa.
Hin stefnan sem ég nefndi, viö
getum kallað hana lifstrú, hún
hallast að þvi aö hvaö sem ööru
liöi, sé lifið þess virði aö lifa þvi.
Hún hafnar kennipgum dauða-
magnanna um hagfót og vill
standa á eigin fótum. Hún biöur
striösæsingamönnum allra landa
böibæna. — Þvi miöur hafa jafn-
vel þeir sem hlifa skyldu stundum
látið blekkjast af hagfætinum,
enda hefur hann stigið i væng
flestra stjórnenda. Þannig hafa
sósialisk riki ekki reynzt þeir
verndarar lifstrúar sem áttu aö
vera. En nú sést hilla undir sam-
tök lifstrúarmanna um allan
heim.
Við Islendingar höfum reynt að
skipa okkur i hóp llfstrúarmanna,
og i þeim tilgangi höfum viö sið-
ustu mánuði tæpast mátt gefa
öðru gaum en fiskistofnum okkar.
Þaö er hryllileg staðreynd að
meðan við eigum á fiskimiðum
okkar I vopnuöum átökum viö
sérstaka tegund af nátttröllum,
sem ekki skilur, aö ókynþroska
fiskar eignast ekki afkvæmi (þótt
kynlif sýnist annars vera aöal-
nátttröllunum kunnuglegt efni) —
meöan við eigum I slag við þessi
tröll, ljáum viö forystumanni
kjarnorkusprengjunnar á Kyrra-
hafi, þursi dauöamagnanna,
húsaskjól. Enn átakanlegra verö-
ur þetta þó, þegar það er hugleitt,
aö þessi þurs, ásamt viðmælanda
hans, aö ógleymdum nátttröllun-
um, eru i svo nefndu „varnar-
bandalagi” með okkur.
Við höfum á þessu stigi málsins
ekki forsendur til aö setja ofan i
við rikisstjórn okkar fyrir aö að-
hyllast islenzka gestrisni, þótt ég
hefði helzt kosiö að hún athugaöi
ofurlitið sinn gang, áður en nún
hýsir hvern sem er. Hins vegar
hljóta allir,sem játa trú á lifið og
3era sér vonir um framtið barn-
anna sinna, að andmæla þeirri
Heimir Pálsson
stefnu sem þeir eru kjörnir full-
‘trúar fyrir Nixon og Pompidú:
þeirri stefnu sem boðar rétt hins
sterka til að traðka á hinum veika
og drottnun dauðamagnanna yfir
lifsöflum jarðarinnar.
Sýnum það i verki á fimmtu-
daginn!
Heimir Pálsson
RETTUR YOR
að ganga upprétt fram hjá forsetunum Nixon
og Pompidou
Island virðist nú oröið I þjóö-
braut alþjóðasamskipta. Sá
friður og þaö næði sem þjóðin
naut um aldir til aö skapa hér sér-
stæða þjóðlega menningu er úti.
Nú dynja á okkur alþjóöa-
raöstefnur og æ fleiri útlendingar
leggja hingað leiö sina i orlofum á
flótta undan þeirri skelfingu sem
þeir sjálfir hafa leitt yfir sig i
heimalöndunum. Svo langt er
meira að segja komiö aö hreykn-
ustu pótintátar fúinna stórvelda
telja sér ekki ósamboðið aö sækja
heim þessa sérvitru eyjarskeggja
úti við Dumbshaf.
Auðvitað gat ekki farið hjá þvi
að þessa alls gætti meöal okkar
tslendinga sjálfra. Her eru risnar
uppheilarstarfsstéttirsem lifa af
þvi að bukta sig og beygja fyrir
útlendum ferðamannalýö, babl-
andi upp á alls kyns hrognamál,
og snattandi fyrir komumenn
sem hingað flýja um stund
þreyttir og vonsviknir af eigin
velsæld heima fyrir. Tekjur af
þessari iöju nema nú nærfellt
tiunda hluta gjaldeyristekna, og
fáir munu halda þvi fram aö þeir
sem við þetta vinna teljist til
þeirra lægst launuðu hér á landi.
Það verður eitthvað annað upp á
teningnum þegar gætt er að þvi
sem framleiðslustéttirnar til
sjávar og sveita bera úr býtum.
Þaö er orðið fint að vinna i minja-
gripaverzlun fyrir útlendinga eða
á ferðaskrifstofu, en það er talið
afskaplega ófint aö vinna I frysti-
húsi, á verkstæöi, vera á togara
eða stunda búskap. Þó mun þvi
ekki neitað að á þessum siðast
nefndu stéttum hvilir islenzka
þjóðfélagið. An þeirra hrynur hér
allt i dust.
A sama tima hefur islenzka
þjóðin orðið sér úti um þann
munað að ala heila hersveit
frammámanna sem telja sér
skyldast að þjóna af sem mestri
stimamýkt undir erlenda hags-
muni. Við höfum fengið ljós dæmi
þessa nú undan farnar vikur
þegar sjálfstæðismál okkar hefur
borið á góma.
Það er ekki nema sjálfsagt að
veita erlendum gestum sem
hingaö leita þær móttökur sem
við getum beztar veitt og sýna
þeim þá viröingu sem hæfir. Hins
vegar er sjálfsagt að þeir verði
þess varir að þeir eru staddir
meðal'manna sem hafa fleiru að
sinna en að snatta fyrir gesti.
Stjórnmálamenn sem hingað
koma að þinga um sin mál eiga að
sjálfsögðu að njóta til þess fulls
friðar og næðis i friðsömu menn-
ingarríki, en enginn mun þó saka
gestgjafana um ókurteisi þótt
gestunum verði góðfúslega bent á
að hér verður enginn fundar-
staöur, ef ekki fæst bein úr sjó
fyrir ofveiði og yfirgangi
útlendinga.
A siðustu öld var hér háð hörð
barátta fyrir islenzkum þjóð-
réttindum. Þessari baráttu er alls
ekki lokið og henni lýkur aldrei
meðan íslendingar verða i þjóða
tölu. Einmitt á þessu ári stendur
þessi barátta sem hæst. Enginn
útlendingur ætti að gista Island
nú án þess að verða þessarar
baráttu var. Enginn gestur getur
krafizt þess að hann njóti friöar
og næðis á íslandi frá þvi aö
kynnast þessari baráttu að
nokkru.
A siðustu öld birtu leiðtogar
tslendinga þjóðinni nýtt hugtak
sem var nýlunda þjakaðri þjóð.
Þetta hugtak er: Réttur vor.
Réttur vor takmarkast ekki af
neinum alþjóðareglum, þetta er
fæðingarréttur hvers manns til að
draga andann. Það er enginkurt-
eisi að þegja yfir þessum rétti,
það væri aumingjaskapur og
dusilmennska. Og það er allt of'
mikið af aumingjaskap og
dusilmennsku i viðskiptum
íslendinga við erlent vald. Það er
kominn timi til að erlendu valdi
verði mætt af fullri einurð og
festu.
Jón Sigurðsson
Það er vissulega kominn timi til
að á það reyni i verki, hvort herlið
er hér Islendingum til varnar eða
ekki, og ef ekki — þá á það þegar
að hverfa af landi brott. Og það er
lika timi til kominn að hernaðar-
bandalag sem Island er aðili að
reynist þjóöinni skjöldur þegar
um lif i landinu er að tefla, ella
eiga íslendingar ekkert erindi i
þann félagsskap.
Með heimsókn þeirra Nixon og
Pompidou gefst kærkomið tæki-
færi til að kynna æðstu valda-
mönnum heimsmála islenzka
hagsmuni og islenzkan rétt. Það
er ekki aðeins tækifæri, heldur
þjóðernisleg skylda,að það verði
gert af fullri einurð og virðuleika.
Jón Sigurösson, kennari.
99
Betur má ef duga skal
99
Rœtt við Gisla á Súganda
Vegna atburðanna á miðun-
um um helgina þótti okkur við
hæfi að spýrja Gisla Guð-
mundsson, fréttaritara Þjóð-
viljans á Suöureyri við Súg-
andafjörö, álits á stööunni i
landhelgismálinu.
— Góðan dag Gisli. Hver er
hugur þinn og ykkar Súgfirð-
inga svona yfirleitt um átökin
á miðunum siðastliðinn
laugardag? Þú kannast jú
sjálfur vel við Breta er ekki
svo? Bæöi hafa þeir skotið að
þér föstum skotum og eitt sinn
keyröu þeir skip þitt niður sem
orsakaði dauða tveggja
manna.
— Jú rétt. Ég man nú eftir
þvi. Mitt álit og okkar
allra hérna sem um þessi mál
hafa talað er það aö loksins,
enda mál til komið, hafi nú
átökin við hina brezku
veiðiþjófa harðnað að mun.
En betur má ef duga skal.
Hinn ötuli skipherra á Ægi,
Guðmundur Kjærnested,
skaut fyrst lausum skotum og
siðar föstum að hinum ólög-
lega þjóf vegna óhlýðni hans
við að stoppa. Þetta sýnir
glögglega að hinir háttvirtu
þrimenningar, Ólafur Jó-
hannesson dómsmálaráð-
herra, Pétur Sigurösson for-
maður Almannavarnarráös og
landhelgismála og Lúðvik
Jósepsson sjávarútvegsráð-
herra, hafa ekki staðizt hina
höröu áskorun frá á annað
hundrað skipstjórum, bæöi
sunnanlands og eins Breiöfirð-
ingum, um að gefa skipstjór-
um varðskipanna frjálst að
framkvæma allar þær aðgerð-
ir sem tiltækar eru til að hrella
og taka togara fastan og færa
til hafnar ef möguleiki er fyrir
hendi. En þetta leyfi kom bara
7 til 8 mánuðum of seint. Þaö
er viðurkennt af varðskips-
mönnum að þeir hefðu i haust
getað tekið togara að ólögleg-
um veiðum hefðu þeir haft
leyfi úr landi til þess en. það
leyfi var þá alls ekki fyrir
hendi. Varðskipsmönnum var
oft álasað fyrir linkind i þessu
máli en það var ekki þeirra
sök þvi þeir urðu að hlíta
fyrirskipunum úr landi.
— Einn dag i haust kvartaði
m/s Trausti 1S 300,sem stadd-
ur var 14 mllur frá Kóp og 16
milur I Barða,yfir ágengni
eins brezks togara sem þar
var að veiðum. Varðskipið lof-
aði að tala við hann og stugga
við honum. Annað var ekki
gert i það skiptið.
— Annað atriði var aö
Patreksfirðingar kvörtuðu
undan ágengni þjófa sem þá
voru staddir 13 milur úti af
Látrabjargi. Varðskipsmenn
lofuöu að tala við þá og biðja
þá aö fara ekki nær landi en 20
sjómilur, hvort það væri ekki
allt i lagi. Var ekki linan færð
þar út i fimmtiu mflur eins og
annars staðar við strendur
landsins? Jú.
— M/s Framnes kvartaði
iðulega þegar það var á land-
leið yfir þvi að togarar væru
þá fast upp að tólf milna svæð-
inu en aldrei var togari tek-
inn.
— Eitt sinn kallaði varðskip
á Guðmund Péturs frá Bol-
ungarvik og sagðist vera með
skilaboð frá eftirlitsskipi
hennar hátignar Bretaveldis
um að láta það vita hvar linu-
flotinn væri þann dag. Sömul.
var Trausti IS beðinn um
sams konar upplýsingar. Jú
þeir gáfu upp staðinn sam-
vizkusamlega. Þeir hefðu
raunar átt að segja að þeim
kæmi það bókstaflega ekkert
við, þeir væru bara innan við
50 milur eða á friðuðu svæði.
Ég hefði svarað þannig.
— Þennan dag þóttist
hlaupastelpa hennar hátignar
vera að semja við háttvirta is-
lenzka rikisstjórn sem auðvit-
að ekkert varð úr.
— Svo að lokum þetta:
Semjum aldrei við Breta
nema þvi aðeins að þeir viður-
kenni lögsögu okkar og fari á
meðan burt af miðunum, bæði
Framhald á bls. 15.