Þjóðviljinn - 25.05.1976, Síða 5

Þriðjudagur 25. maí 1976. ÞJÓÐVILJINN — SÍÐA 5
Italía:
Autonio Poma kardináli — kjósendum ógnað með helvitis eldum.
Skjaldliamrar i Bundalh um helgina
Frábærar•
íindirtektir
ttalía er nú llklega meira I
sviðsljósi heimsstjórnmálanna
en nokkurt annað land, vegna
kosninganna, sem þar fara
fram eftir mánuð — svo fremi
þær verði ekki hindraðar með
nýjum Mussolini, það er að
segja valdaráni frá hægri. Eins
og sakir standa er það einkum
tvcnnt, sem vekur athygli
viðvíkjandi þeim kosningum
sem í hönd fara. Annað er viss
munur á afstöðu vest-
ur-evrópskra og bandarlskra
valdhafa til þess möguleika, að
kommúnistar komist i stjórn á
italfu, hitt það tiltæki kaþólsku
kirkjunnar að ógna öllum þeim,
sem kunna að kjósa kommún-
ista, með eldum helvitis.
A utanrikisráðherrastefnu
Nató, sem þegar þetta er ritað,
stendur enn yfir i Osló, er fram-
tið ttaliu að sögn fréttaskýrenda
helsta umræðuefnið, en jafn-
framt svo viðkvæmt að það er
ekki rættformlega, heldur á bak
við tjöldin. Bandarikjastjórn
hefur margsinnis gefið i skyn að
hún geti meö engu móti sætt sig
viðkommúnista i stjórn á ttaliu,
það muni raska valdajafnvæg-
inu milli Nató og Varsjárbanda-
lagsins og geti leitt til þess að
Bandarikin telji ekki lengur
borga sig að hafa her I Evrópu,
en stærsti hluti Bandarikjahers
þar, er i Vestur-Þýskalandi.
Yfirlýsingar italskra kommún-
ista um að þeir kæri sig ekki
um að ítalia hætti i Nató,
breyta hér engu um, og bera
Kissinger og skoðanabræð-
ur hans þvi við að þeim
orðum kommúnista sé ekki
treystandi. Annað og meira
virðist þó liggja hér að baki,
eins og ummæU sömu manna
benda til. Kissinger lét fyrir
skömmu um mælt á þá leið, að
ef Bandarikin létu það liðast að
kommúnistar ykju áhrif sin I
Vestur-Evrópu, gætu þau endað
I þeirri aðs töðu að þurfa að tefla
hinum ýmsu kommúnisku ri"kis-
stjórnum gegn hver annarri.
Hér býr sem sagt að baki óttinn
við ragnarök sjálfs kapltalism-
ans, óttinn við að núverandi
þróun i heimsmálunum muni
fyrr en varir leiða til þess, að
Bandarlkin standi uppi einangr-
uð sem siöasta vigi auðvalds-
kerfisins. Sósialisk Vest-
ur-Evrópa og óháð risaveldun-
um er i augum bandariskra
valdhafa sist minni ógn en Vest-
ur-Evrópa undir meira eða
minna áhrifavaldi Sovétrikj-
anna.
Schmidt og Spinelli
Vestur-E vrópurlkin, ná-
grannar Italiu, reyna hinsvegar
fremur að sætta sig við það sem
koma skal þar I landi, hvað sem
þaö verður. Þannig hefur Hel-
mut Schmidt rikiskanslari
Vestur-Þýskalands, sem lengi
var næst bandarlskum ráöa-
mönnum, allra valdhafa harö-
orðastur gegn stjórnarþátttöku
vestur-evrópskra kommúnista,
undanfarið gerst talsvert mild-
ari i máli um það atriði.
Ahyggjur viövikjandi Efna-
hagsbandalagi Evrópu kunna
að valda hér nokkru um. ttalla
er ásamt með Bretlandi hinn
sjúki maður EBE og styrkari og
úrræðabetri itölsk stjórn með
þátttöku kommúnista yrði
bandalaginu hagur. Og ekki
þarf að efast um hollustu
italskra kommúnista við EBE.
Þaö er efalaust með þetta og
fleira I huga, sem Schmidt talar
nú um að fljótfærni sé að lýsa
þvi þegar yfir, að ttalia veröi
óábyggilegur Nató-aðili, með
kommúnista i stjórn. t þvi sam-
bandi má geta þess að Altiero
Spinelli, aðalfulltrúi ttaliu hjá
EBE, býður sig fram fyrir
kommúnista þótt sjálfur sé
hann ekki i flokki þeirra. Hann
telur „nauðsyn” að kommúnist-
ar komistí stjórn og segir meira
að segja að stjórnarþátttaka
kommúnista sé „óhjákvæmileg,
ef takast eigi aö endurreisa
Italíu efnahags- og stjórnmála-
lega.”
island og Portúgal
Evrópskir Nató-stjórnmála-
menn benda einnig á að I tveim-
ur Nató-rikjum hafi flokkar,
sem með réttu eða röngu eru af
Natósinnum kallaðir kommún-
iskir, þegar verið i stjórn án
þess að séö verði aö Nató hafi
sett verulega ofan fyrir það.
Þessi tvö lönd eru island og
Portúgal.
A ttaliu sjálfri hefur það nú
gerst að kaþólska kirkjan hefur
á lofti bannfæringarsvipuna, en
það mun ekki hafa gerstsiðan i
kosningunum 1948, þegar einnig
voru taldar verulegar likur á
miklum sigri kommúnista.
Antonio Poma, kardináli og
erkibiskup af Bologna, hefúr
gefið itölskum kaþólikkum til
kynna að þeir verði sjálfkrafa
bannfærðir, ef þeir kjósi
kommúnista.t þetta sinn er hót-
uninni um helvitiseldinn, sem
Þorsteinn Erlingsson kallaði
„kirkjunnar hornstein” einkum
beint að háttsettum mönnum,
sem hafa ákveðið aö bjóöa sig
fram fyrir Kommúnistaflokk-
inn, enda þótt sjálfir séu þeir
ekki flokksmenn, svo sem fyrr-
nefndur Spinelli.A þessuséstað
hræðsla Italska ihaldsins (og
það styður kirkjan svo lengi
sem hún telur á þvi stætt) er
ekki hvaösistbundin viðþað, að
þessir óháðu frambjóðendur
muni taka með sér mikinn
skara kjósenda, sem til þessa
hafa kosið aðra en kommún-
ista.
Eymdarástand kristi-
legra demókrata
Öháðu frambjóðendurnir á
vegum italska kommúnista-
flokksins eru eitt gleggsta dæm-
ið um þá almennu ótrú og fyrir-
litningu, sem rikjandi er i garð
ihaldsflokksins kristilegra
demókrata, sem mestu hefur
ráðið i landinu frá striðslokum.
Veldi flokksins hefur til þessa
fyrst og fremst byggst á fýlgi
millistéttanna, en einmitt sá
fjölmenni kjarni virðist nú mjög
tekinn að þreytast á ónytjungs-
skapflokksinsi efnahagsmálum
og botnlausri spillingu forustu-
liðsins. Segja má að á ttaliu
standi nú flest spjót á kristileg-
um demókrötum, að minnsta
kosti á yfirborðinu. Mest sótta
kvikmynd i landinu um þessar
mundir er Todo Modo (A allan
hátt), þar sem á miskunnar-
lausan hátt er ráöist að forustu
flokksins, og leikur Marcello
Mastroianni þar eitt aðalhlut-
verkið. Eftirlætisorð blaöanna
um flokkinn er logoramento,
sem þýðir að hann sé uppgefinn
þrotinn að þrótti.
Hrifur bannfæringar-
hótunin?
Villimannleg tiltæki eins og
bannfæringarhótanir geta haft
meiri áhrif á marga italska
kjósendur en Islendingar eiga
auðvelt með aðgera sér I hugar-
lund, og sjálfsagt er Páfagarður
ekki vonlaus um að með beit-
ingu þess vopns takist að halda
eftirlæti þeirra Kissingers og
páfa beggja, kristilegum demó-
krötum, við völd áfram, hversu
illa sem þeir eru á sig komnir.
Mistakist þaö hinsvegar, má
reikna með þvi að Vatikanið
leiti sátta og samstarfs við
kommúnista. Annað eins hefur
átt sér stað i sögu kaþólsku
kirkjunnar, sem hefur i langri
sögu sinni hvað eftir annað sýnt
ótrúlega mikinn sveigjanleika i
hlutfalli við storma timans.
dþ.
Sunnudaginn 23. mai var leik-
ritið „Skjaldhamrar” eftir Jónas
Arnason frumsýnt I enskri
þýðingu á leiklistarhátíð i
Bundalh á trlandi. Leikritib var
lokaatriði hátlðarinnar, sem stóð
frá 14. til 23. mal. Yfir 700 manns
sáu sýninguna og komust færri að
en vildu. Leiknum var frábær -
lega vel tekið, m.a. var sérstak-
lega þakkað fyrir leikmynd Stein-
þórs Sigurðarsonar i byrjun 2.
þáttar. Blaðamaður var ekki
meðal áhorfenda i Bundalh, en
fylgdist nokkuð með æfingum
meðan leikflokkurinn var i
London.
„Skjaldhamrar” nutu sin af-
bragðsvel i þýðingu Alans
Boucher prófessors. Raunar á.
leikritið mestallt að fara fram á
ensku, þannig að það fer betur á
þvi máli en frummálinu. Það er
auk þess að öllu leyti kjöriö fyrir
breskan markað, ekki sist nú I
þorskastriði, þvi ekki er úr vegi
að minna breta á að þeir is-
lendingar eru til og ekki fáir,
sem hafa hætt lífi sinu fyrir
breska sjómenn eins og Kor-
mákur, hetja Skjaldhamra.
Leikstjóri ensku geröarinnar
var Antony Mathoson, en aðal-
hlutverkin léku þau .Gunnar
Eyjólfsson sem lék Kormák og
Jónína ólafsdóttir sem lék liðs-
foringja I breska hernum. önnur
hlutverk eru I höndum Arna Ib-
sen, Jespye Phillip, Graham
Swanlell og Ingibjargar Asgeirs-
dóttur.
Gunnar Eyjólfsson sagöist ekki
hafa verið búinn aö sjá
uppsetningu Jóns Sigurbjörns-
sonar I Iönó, þegar honum bauðst
hlutverkið.og hafði ekki séö leik-
ritið eftir það, til þess að verða
ekki fyrir ákrifum af túlkun Þor
steins Gunnarssonar á persón-
unni Kormáki, enda var tölu-
verður munur á túlkun þeirra og
gaman að sjá sömu persónuna
mótaða á mismunandi hátt, en þó
fullkomlega sannfærandi i bæöi
skiptin. Kormákur Gunnars var
grófari og ákveðnari en Kor-
mákur Þorsteins, sem hafði sitt
! fram með hægðinni.
Samningar standa
yfir við norskan
útgerðarmann
Málverka-
sýning
Jóhanns
G.
Málverkasýning Jóhanns G.
Jóhannssonar, listmálara, sem
opin hefur verið að undanförnu i
Skógarlundi 3 I Garðabæ, verður
framlengd til sunnudagsins 30
mai. Sýningin er opin frá kl. 3—11
eftir hádegi.
Til leiöbeiningar sýningargest
um skal þess getið, að leiðin frá
Hafnarfjarðarvegi að Skógar-
lundi er vel merkt.
Aösókn aö málverkasýningu
Jóhanns nú um helgina hefur ver-
ið mjög góð. A sýningunni eru 52
myndir, og er helmingur þeirra
þegar seldur.
í fljótu bragöi þótti mér aðal-
persónurnar skemmtilegri hjá
Gunnari og Jóninu, en hjá Þor-
steini og Helgu, vegna þessa
munar á sköpun persónunnar
Kormáks þótt báöir væru Kor-
Jónas Árnason.
mákarnir greinilega ómótstæði-
legir við yfirstéttarmeyna
Katrinu.
Mun á málfari aðalpersóna var
auðvitað ekki hægt aö láta koma
fram I islensku gerð leiksins en
hinsvegar auðvelt i ensku
gerðinni. Gunna talar þar ensku
með skemmtilegum útlenskum
hreim eins og honum ber, en
Jónina talar hinsvegar hreim-
lausa hástéttarensku eins og
hæfir Katrinu. Þessi munur jók
oft á fyndni leikritsins og dró
hana betur saman.
Vonandi verður þessi kynning
á islenskri leikritun og leiklist til
þess að örva áhuga breskra og
irskra leikhúsmanna á Jonasi
Arnasyni og öörum listamönnum
islenskum. Til þess eru fá leikrit
betur fallin en Skjaldhamrar.
—Silja Aðalsteinsdóttir
Sú hrikalega staðreynd blasir
við að veriö er að selja eða reyna
að selja flest okkar bestu nótaskip
úr landi, skip sem hafa um árabil
verið i hópi aflahæstu skipanna á
loðnuvertlð. Nýjasta dæmið er
Börkur NK. Nú standa yfir
samningar millieigenda skipsins,
Sildarvinnslunar I Neskaupstaö
og norsks útgerðarmanns, sem
hefuráhuga fyrir að kaupa Börk.
— Ef við fáum nógu hátt verð
fyrir skipið og ef við fáum að
kaupa togara I staðinn, þá seljum
við 'Börk, enda er enginn grund-
völlur fyrir útgerð nótaskips
lengur hér á landi, sagöi Jóhann
K. Sigurðsson, útgerðarstjóri
Sildarvinnslunar i Neskaupstaö
er við ræddum viö hann i gær.
Jóhann sagði að enn hefði ekki
verið sótt um leyfi til ráðuneytis-
ins um að selja skipið.en sllk leyfi
hafa verið veitt nokkrum aöilum
á liðnum mánuðum, þannig að
það ætti varla að standa i vegin-
um. Sagði Jóhann að málið væri
allt á byrjunarstigi enn og þvi
ekkertákveöiö hægt að segja enn.
— En það liggur ljóst fyrir að
Börkur er alltof dýrt skip til að
liggja bundiö við bryggju
mánuðum saman, og eins og
málin standa nú og hafa raunar
staöið lengi er ekki hægt aö gera
skipið út og þvi er ekki um annaö
að gera en að selja það og kaupa
annað hentugra i staðinn, fáist til-
skilin leyfi, sagði Jóhann aö lok-
Aflaskipið Börkur
seldur úr landi?