Þjóðviljinn - 04.12.1976, Side 2

2 SÍÐA — ÞJóÐVILJINNj Laugardagur 4. desember 1976
□
SKAMMTUR
ibmí :•:•: :::::: ::::::::::::: ■ .;. v.y.y
■ i:i;i:i:i:i;ifií:; IvXvI; VA' :•:•:• V Sí: wmmmmm .•-•.V.V.
AF BYGGÐALÍNU
Síðastliðið þriðjudagskvöld sýndi sjónvarpið
listrænan menningarþátt fyrir þá tónlistar-
unnendur, sem hafa sérstaka unun af
hljóðfæraslætti og söng frá fimmtándu öld.
Komu þarna fram erlendir listamenn, sern
léku á fimm til sexhundruð ára gömul hljóö-
færi, en sjálf ir f lytjendurnir munu hafa verið
nokkru yngri.
Þessi þáttur mun hafa verið tekinn á lista-
hátíð í sumar og hefur greinilega verið verö-
ugt listrænt innlegg í þá fjölskrúðugu
menningarveislu.
Svona listræn prógrömm eru satt að segja
mitt líf og yndi og ég reyni eftir megni að
missa ekki af slíkum hámenningarlista-
prógrömmum, því satt að segja finnst mér
aldrei nóg af broslegu gamanefni í sjón-
varpinu.
Þess vegna var það að ég settist f ullur eftir-
væntingar við sjónvarpið, þegar ég hafði lesið
það að,,Arsantika" ætti að koma þar fram og
hélt að ég mundi hlæja mig máttlausan útaf
kúltúrpumpingnum í Norræna húsinu, þar
sem ég bjóst við að sjá alls konar fimm-
hundruð ára gamalt skran þanið, sagað, bariö
og blásið. Jafnframt ákvað ég að skrifa að
fenginni forskrift dæmigerðan menningarleg-
an og sérf ræðilegan hljómdóm um
flutninginn, listfræðilegan hljómdóm eftir
Geirvar Pál, hámenntaðan kúltúrelan tón-
listarunnanda, sem ekki kann nótur.
En þegar ég var sestur og farinn að hlusta
og horfa á þá varð ég f yrir nokkrum vonbrigð-
um. Tónlistin og f lutningurinn var ekki eins
helvíti hrútleiðinlegur og ég haf ði vænst og ég
gat ekki hlegið nema endrum og eins og það
aðallega þegar myndavélinni var beintaftan á
hausinn á fimmtíu miðaldra síðhærðum list-
unnandi hippum með skallatungl, en þarna í
Norræna húsinu var augljóslega mættur
kunnasti lunginn úr hópi íslenskra listunn-
enda. En þar sem ég var nú búinn að ákveða
að skrifa menningarlegan hljómdóm í
sérfræðilegum stíl, eins og hann hefur oftast
komið mér f yrir sjónir í blöðunum, þá ætla ég
að láta verða af því.
„Antikvarium curiosi"
Geirvar Páll skrifar hljómdóm um hljómleika
í Listunnendahúsinu.
Það var mikill fengur að fá hingað til lands
hina frábæru „Antikvaríum Kuriosi" sem
héldu hljómleika í ,, Listunnendahúsinu á
þriðjudaginn var.
„Antikvaríum Kuriosi" eru, eins og nafnið
bendir til,boðberar hins undarlega skringi-
leika listrænnar tjáningar í samhljómi við
það, sem forvitnilegt getur talist í lútuslætti
liðinna alda.
Hljóðfærin sem þarna var leikið á voru f lest
yf ir f immhundruð ára gömul og verður það að
segjast eins og er, að nokkurs ósamsæmis
gætti, þegar mannsröddinni var beitt í frýg-
isku misstigi við undirsleik hinnar sexhundruð
ára gömlu baggalútu, sem stundum hef ur ver-
ið kölluð pokalúta eða vindlúta. Nokkurs
misræmis gætti milli cororodo raddarinnar og
súperarótenórsins annarsvegar og baggalút-
unnar hins vegar og má vera að hér haf i verið
um að kenna hinum umtalsverða aldursmuni.
Annars verður að telja að efnisskráin hafi
k/erið mjög við almennings hæfi og við smekk
söngvinna listunnenda eins og hann var á sext-
ándu öld og er enn i þröngum hópi þeirra, sem
3iga eitthvert erindi á f und tónlistargiðjunnar.
Það væri að æra óstöðugan að lýsa hl jóðfær-
um þeim, sem þarna var leikið á, en f yrir utan
baggalútuna var leikið á dosofon, topolog
arpeggio, duolo, frigido og fleiri alþýðleg
hljóðfæri við almennings hæfi.
Mansöngurinn, sem var síðasta atriðið fyrir
hlé vakti ef til vill mesta athygli allra verka á
ef nisskránni. Þar er greinilega tíundað,
hvernig sextólan var notuð á miðöldum í Ijóði
og lögum, orði og æði og hvernig hún getur
þjónað mörgum gerólíkum hlutverkum í
ástarballöðinni.
Sú staðreynd að áhorfendur yf irgáf u hljóm-
leikasalinn i hléinu sýnir glöggtað þarna var á
boðstólum kjarnmikil, menningarleg og list-
ræn næring, sem er slík að gæðum að ráðlegt
er að takmarka magnið. Við óhóf í listneyslu
geta jafnvel hraustustu unnendur fengið list-
kveisu.
Hér var sannarlega á ferðinni tónlist, sem
öllum sönnum listunnendum á að finnast
skemmtileg, eða hvað sagði ekki skáldið:
Sá er hefur kúnstum kynnst
kann þess vel að minnast
að kvaka ekki um hvað honum finnst
heldur hvað honum á að finnast.
G.P.
Flosi
Stóryrði námsmanna eða
vaðall embættismanna?
Föstudaginn 19. nóvember
siöastliöinn birtist i dagblaöinu
Timanum og Visi skömmu siöar
viötal viö Jón Sigurösson
formann stj. islenskra náms-
manna, þar sem hann fullyröir
meöal annars aö 85% af umfram-
fjárþörf námsmanna samsvari
rúmlega 73 þúsund króna
mánaöartekjum launþega.
Viö teljum okkur ekki geta
staðiö aögerðarlaus og látiö slikri
árás ósvaraö og tökum þvi eftir-
farandi dæmi máli okkar til
stuðnings.
Um skatta, laun og náms-
lán
Fullt námslán nemur 57.375
krónum á mánuöi. Ofan á þessa
upphæö leggur Jón 11% útsvar og
15% i liö sem hann kallar „önnur
gjöld og útgjöld” og fær þá út rúm
73 þúsund., — En þetta er ekki
rétt að farið.
1. Skattar eru dregnir frá
brúttótekjum en ekki lagðir ofan
á nettótekjur (eins og Jón vill
vera láta).
2. Persónufrádráttur er dreginn
beint frá útsvari (Þessum liö
„gleymir” Jón alveg).
3. Námsmenn borga kirkjugjald
og sjúkragjald (1% af útsvars-
skyldum tekjum) af þvi sem þeim
tekst aö öngla inn á árinu.
4. Hvað „útgjöldin” varöar,
koma þau lika niður á náms-
mönnum sem öðrum.
Sem betur fer fyrir launþega
meö 73.000 á mánuöi veröur
meira eftir en rúm 57 þúsund eftir
meöhöndlun skattayfirvalda eins
og Dæmi I sýnir. Að sköttum
frádregnum veröa um 64 þúsund
til ráöstöfunar á mánuöi, eins og
sést á dæmi I.
Af þessu má sjá aö meira þarf
til en aö bæta gjöldum ofan á tekj-
ur til að koma 57.375,- (fullu
námsláni) upp i 73.000,-
Vonandi hefur okkur tekist aö
draga fram að slikir útreikningar
sem Jóns eru alls ekki raunhæfir
— heldur sýna best hvernig for-
maöur stjórnar lánasjóös gerir
sitt besta til aö ófrægja okkur.
Nú er það svo aö ekki eru góöir
mannasiðir aö brigsla öörum um
aö fara visvitandi meö rangfærsl-
ur, svo aö viö hljótum þvi aö
draga þá almennu ályktun aö
þekkingu Jóns Sigurössonar á
skattalögunum sé æöi ábótavant.
Þaö er ef til vill þessi sama
vanþekking á skattalögunum er
veldur þvi aö hann ber óeölilega
þunga byröi af „vappi okkar upp
og niöur skólakerfið” eins og
hann orðar svo skynsamlega i
fyrrnefndu viðtali.
Ef það skyldi veröa til þess aö
bæta viöhorf hans til okkar, og á
þvi er vist engin vanþörf, þá vilj-
um viö fúslega leggja það á okkur
aö telja fram til skatts fyrir hann
næst.
Um námsmenn í
foreldrahúsum
Um mögulega misnotkun á lán-
um ef námsmenn i foreldrahús-
um fengju fullt lán segir Jón orö-
rétt: „Námsmenn gætu þá bara
skrifað sig i foreldrahúsum tekiö
peningana til sinna nota, borgaö
af þeim skatt og lánasjóður fjár-
magnaöi þá allt saman — skatt-
inn líka.” (undirstrikun okkar).
Hvernig geta námsmenn hagn-
Skrif vegna
hœpinna
ummœla Jóns
Sigurðssonar,
stjórnar-
formanns L.Í.N.
ast á aö skrifa sig i foreldrahús-
um ef þeir búa ekki þar? Ef átt er
viö aö námsmaöur búi i raun I
foreldrahúsum og noti vinnutekj-
ur sinar eingöngu sem vasapen-
inga, vaknar sú spurning hvort
hann fái nokkuö lán, ef tekjur
hans eru það háar aö hann þurfi
aö borga e-n skatt (hvaöa skatt
Jón, tekjuskatt eða eigna-
skatt??)? Einnig má benda á aö
misnotkun á lánum þarf ekki að
vera bundin viö þá sem búa i
foreldrahúsum, þvi ef foreldrar
geta og vilja styrkja börn sin til
Framhald á bls. 18
Dæmi I: Skrifstofumaöur, 25 ára, einhleypur. Mánaöarlaun Arslaun • • • 73.000,- . 876,00,-
Frádráttur:
Lifeyrissjóöur 35.040,-
Félagsgjöld 8.760,-
Skyldusparnaöur 131.400,-
Opinber gjöld:
Útsvar
—pers. frádr 72.500,-
Tekjuskattur 19.099,-
Kirkjugarösgjald 1.667,-
Kirkjugjald 2.000,-
Sjúkragjald 7.400,-
Samtals 102.666,-
Gjöldá mánuöi: 8.555,-
■ffélagsgjöld 730,-
Ráöstöfunarfé á mánuöi: 63.715,-
Til samanburöar er rétt aö taka dæmi reiknaö út frá sömu röngu
forsendum og Jón Sigurösson gefur sér þ.e. 57.375,- kr ráöstöfunarfé
á mánuöi. Þá veröa mánaöarlaun aö viöbættum álögöum gjöldum
kr. 64.537,-, svo sem dæmi II sýnir.
kr. 64.537,-, svo sem dæmi II sýnir.
Dæmi II: Dagsbrúnarmaöur, 27 ára, einhleypur.
Mánaöarlaun........................................... 57.375,-
Arslaun............................................... 688.500,-
Frádráttur:
Lifeyrissjóður.......................................... 27.590,-
Félagsgjöld ............................................ 9.000,-
Opinber gjöld:
Otsvar
^-pers.frádr.......................................... 66.400,-
Tekjuskattur.......................................... 9,221,-
Kirkjugarösgjald...................................... 1.527,-
Kirkjugjald .......................................... 2.000,-
Sjúkragjald ........................................ 6.800,-,
Samtals 85.948,-
‘ t I T\ \’,
Gjöldámánuöi.............................................. 7.162,-