Þjóðviljinn - 04.12.1976, Síða 8

8 StÐA — ÞJÓÐVILJINN Laugardagur 4. desember 1976
Björn
Alfreð
V ilborg
Björg
Sigfinnur Herdis
Jón
Óskar'
Kristvin
Guðmundur
Kjaramálin hafa, sem eðlilegt er, verið eitt
aðalmál þings ASÍ að þessu sinni enda hafa
kjör vinnandi fólks verið þannig sl. tvö ár að
engu er saman við að jafna. Þjóðviljinn tók tali
10 manns á þingi ASl og bað það svai a tveimur
spurningum:
Hver er orsök þeirrar miklu kjaraskelðirgar
sem orðið hefur sl. tvö ár?
Hvaða leið á að fara til að ná kaupmætti
launa upp aftur?
Svörin fara hér á eftir.
Stjómarstefnan orsök
kj araskerðingarinnar
Björn Jónsson,
forseti ASI:
„Ég tel stjórnarstefnuna i
efnahagsmálum eiga sök á þvi
hvemig kjör vinnandi fólks hafa
verið leikin sl. tvö ár. Þetta er
samt ekki eina orsökin, en að
minu mati höfuðorsökin.
Dýrtiðaraukning, sem orðið
hefur af öðrum orsökum kemur
einnig inni dæmið en hverfandi
samt á móti hinu. Efnahags-
stefna rikisstjórnarinnar hefur
einkennst af skipulagslausri
fjárfestingu og skipulagsleysi i
þvi sem gert hefur verið, aiveg
öfugt við það sem verkalýðs-
hreyfingin leggur til en það er
áætlunarbúskapur.”
, ,Það verður ekki fram hjá þvi
komist, að fá fram kauphækkun
og siðan verður að finna leið til
að vernda þá kaupmáttar-
aukningu sem þannig fæst. Þá
þarf að vinna að þvi að fá fram
áætlunarbúskap hjá rikis-
stjórninni, vitlegri fjárfestingu
en hingað til og um fram allt
herta stefnu i verðlagsmálum.
Þá tel ég að gera verði þá
breytingu á skattalögunum að
öll almenn laun verði skatt-
frjáls.”
Vilborg Sigurðar-
dóttir, Vestmanna-
eyjum:
„Þaö fer bú vist ekkert á milli
mála hver orsökin er, stefna
rikisstjórnarinnar og ekkert
annað. Og við höfum séð það
svona I gegnum árin, að kjör
okkar eru alltaf leikin svona
þegar ihaldsstjórn fer með
völdin. Sú rikisstjórn, sem nú
situr hefur engan áhuga né vilja
til að hamla á móti þeirri verð-
bólgu sem geysar og leggur kjör
okkar i rúst. Allar aðgerðir
stjórnvalda eru látnar bitna á
launafólki, allt fær að hækka
nema kaupið”.
Rœtt við
fulltrúa á
þingi
Alþýðu-
sambands
Islands
„Til bráðabirgða er hægt að
gera sittaf hverju, en ef hugsað
er um kjarabætur til frambúðar
verður að byrja á þvi að skipta
um rikisstjórn. Ég fæ ekki séð
að þörf sé á öllum þeim verð-
hækkunum, sem dunið hafa yfir
sl. tvö ár. Þar hefur hið opin-
bera verið i broddi fylkingar.
Menn eru vissulega orðnir
þreyttir á að semja um kaup-
hækkun, sem svo er tekin af um
leið með aðgerðum rikis-
valdsins. En hvað á aö gera
þegar allt verðlag hækkar, jafn-
vel þótt kaup hreyfist ekki?
Fyrir okkur eldra fólkið að
minnsta kosti er það meira en
iitið skrýtið að vera með fleiri
þúsundir króna i höndunum en
fáekkertfyrirþær, kannski mat
tileins eða tveggja daga. Og svo
gerist það að þessi rikisstjórn,
sem þannig hefur leikið kjör
okkar, kemur betlandi til okkar
og spyr hvað á að gera. Þetta er
auövitað ekki til annars gert en
að gera okkur i verkalýðshreyf-
ingunni ábyrg fyrir þvi sem úr-
skeiðis hefur farið hjá rikis-
stjórninni viljandi, jafnt sem ó-
viljandi.”
Björg Sigurgeirs-
dóttir, Seyðisfirði:
„Orsakir kjaraskerðingarinn-
ar eru margar en nær allar af
sömu rót, ömurlega lélegri
stjórnarstefnu rikisstjórnarinn-
ar, sem er greinilega eins óvin-
veitt vinnandi fólki og frekast
má verða. Hún hefur gersam-
lega eýðilagt þá kjara-
samninga, sem verkalýðs-
hreyfingin hefur gert s.l. tvö ár
og stundum áður en blekið hefur
verið orðið þurrt á undirskrift-
inni. Þetta er að minu mati
helsta orsök þess hvernig kjör-
um vinnandi fólks er komið.”
„Það er hægt að fara fleiri en
eina leið til að bæta kjörin. Það
má nefna skattalækkun, lækkun
vöruverðs, til að mynda með af-
námi vörugjaldsins eða lækkun
söluskattsá nauðsynjavörur, en
söluskatturinn er orðinn mikil
byrði. Auðvitað þyrfti að fá i
gegn kauphækkun, en ég fæ ekki
séð að það sé til mikils meðan
óvinveitt rikisstjóm situr, sem
tekur þá kauphækkun sem fæst
afmeð einu pennastriki. En eins
og málum er nú komið, þyrfti
allt þetta sem ég nefndi að koma
til.”
Alfreð Guðnason,
Eskifirði:
„Sú kjaraskerðing sem orðið
hefur sl. tvö ár er afleiðing
stefnu rikisstjórnarinnar. Sú
rikisstjórn, sem nú situr, hefur
ekki fundið neina leið til lausnar
verðbólguvandans og annars
heimatilbúins óárans, en að
láta allt skella af fullum þunga á
vinnandi fólki, breiðubökunum
er hlift. Þetta er að minu mati
höfuð orsök þeirrar hrikalegu
kjaraskerðingar sem launafólk
hefur orðið fyrir sl. tvö ár”.
„Verkalýöshreyfingin hefur
bent á leið til að rétta við hlut
verkafólks, en á hana hefur ekki
verið hlustaö. Lækkun vöru-
verðs, lækkun skatta og kaup-
hækkun til þeirra lægst launuðu
gæti komiö til greina i fyrsta
áfanga. Fáist þetta ekki i gegn,
fæ ég ekki séð annað en að
verkalýðshreyfingin verði að
breyta samtakamætti sinum og
knýja fram launahækkun og þá
ekki bara til að halda I við
verðbólguna og standa þar með
i stað, heldur að knýja fram svo
mikla kauphækkun að hún verði
til þess að lyfta kaupmættinum
upp frá þvi sem nú er og hefja
um leið sóknarbaráttu”.
Sigfinnur Karlsson,
Neskaupstað:
„Að minu áliti eru aðgerðir
rikisvaldsins höfuð orsökin fyrir
þvihvernig kjör almennings eru
orðin. Stefna rikisstjórnarinnar
hefur verið og er að taka allt það
af launafólki, sem það nær fram
i samningum, samanber
hvernig rikisstjórnin hefur
leikið samningana sem gerðir
voru sl. vor. Það eru fyrst og
fremst þær álögur sem rikis-
stjórnin hefur komið með, sem
eru verðbólguvaldurinn i þjóð-
félaginu. Ég mótmæli þvi að
kjarabætur þær sem verkalýðs-
hreyfingin hefur samið um séu
verðbólguvaldandi.”
Hægt er að bæta kjör
láglaunafólks með öðrum hætti
en krónuhækkunum kaups. Ég
held þvi fram að enga skatta
eigi að leggja á dagvinnukaup
láglaunafólks. Skattana á að
leggja á breiðu bökin, sem ár
eftir ár hafa sloppið við að
greiða skatta og gjöld til hins
opinbera, vegna lagakróka og
gata i skattakerfinu. Ég legg
áherslu á að dagvinnukaup
láglaunakaups verði skattfritt,
en aftur á móti má skattleggja
yfirvinnu, þvi stefna ber að þvi
með öllum ráðum að fólk geti
lifað af 40 stunda vinnuviku.”
Herdis Ólafsdóttir,
Akranesi:
„1 upphafi hverra kjara-
samninga hefur hag-
rannsóknarstjóri komið á fund
sam ni ngamanna verkalýðs-
hreyfingarinnar og útlistað
slæmt efnahagsástand þjóð-
arinnar og sagt að þjóðarbúið
þyldi ekki meira en þetta og
þetta mikla kauphækkun, sem
alltaf hefur verið hungurlús. Ef
við i verkalýðshreyfingunni
hefðum haft nógu djarfhuga
forystu til að hafna þessari
þvælu og taka ekki allt sem sagt
er trúanlegt, stæðum við betur
aðvígienviðgerumldag. Þetta
tel ég vera eina af höfuð
orsökum þess hvernig kjörum
okkar er komið”.
Forsenda þess, að við fáum
bætt kjör okkar er að hafa trú á
þviað okkur beri meiri hlutdeild
af þjóðartekjununum, en við
höfum fengið. Og við höfum
kjark til að sýna það svart á
hvitu að okkur sé alvara og
beita til þess samtakamætti
okkar.”
Jón Agústsson,
Reykjavik:
„Að minu áliti á röng stjórn-
arstefna rikisvaldsins sök á þvi
hvernig farið hefur verið með
kjör okkar vinnandi fólks sl. tvö
ár. Þessi rikisstjórn hefúr hvað
eftir annað lofað þvi að stöðva
óðaverðbólguna, en hún hefur
að minum dómi ekkert gert til
þess, heldur þvert á móti aukið
hana sem mest hún má. Og auð-
vitað hlýtur slikt að lenda með
mestum þunga á kjörum okk-
ar”.
Lækkun vöruverð’s, sk'attá-
lækkun á vinnandi fólk og
kauphækkun myndu nokkuð
bæta kjörin ef þetta kæmi allt i
einu og þá sem allra fyrst. Eins
þarf að lagfæra skattakerfið
þannig að atvinnurekendur og
aðrir efnamenn sleppi ekki við
skattgreiðslu ár eftir ár. Ef
rikisstjórnin hefði áhuga á að
skattleggja efnamenn eins og
vera ber, mætti lækka eða
afnema skatta á láglaunafólk-
inu. Þá tel ég einnig mjör brýnt
að lækka byggingarkostnað i-
búðarhúsnæðis, slikt v.æri mikil
kjarabót fyrir almenning, ekki
sist unga fólkið, sem er að berj-
ast i þvi að eignast þak yfir höf-
uðið”.
Kristvin Kristins-
son, Reykjavik:
„Ég tel að orsakir kjara-
skerðingarinnar séu nokkuð
margar og samverkandi. En
höfuð orsökina tel ég vera rikis-
stjórn, sem er óvinveitt launa-
fólki. Það nægir að minna á
tvenn bráðabirgðalög, sem
þessi rikisstjórn hefur sett til að
skerða kjör verkafólks, auk
annara verka þessarar rikis-
stjórnar sem nú situr. Rikis-
stjórninni er I lófa lagið að rétta
við kjör vinnandi fólks i landinu,
kæri hún sig um það, en hún hef-
ur sýnt það i verki að svo er
ekki”.
„Það sem fyrst þarf að gera,
til að bæta kjör vinnandi fólks i
landinu er að ná upp samstöðu
meðal þess, til aðgerða, sem
yrðu rikisstjórninni verðug
áminning. Hjá verulegri kaup-
’hækkun til þeirra lægstlaunuðu
verður ekki komist og það þolir
enga bið. Siðan þarf að fá vöru-
gjaldið fellt niður, sem myndi
þýða 18% lækkun vöruverðs, en
i stað þessa er fjármálaráð-
herra nú að boða framlengingu
vörugjalds um eitt árið enn. Þá
þarf að fella niður söluskatt af
miklu fleiri nauðsynjavörum,
en nú er. Ég gæti sætt mig við
þessi atriði I fyrsta áfanga, en
siðan þyrfti margt fleira að
koma i kjölfarið”.
Guðmundur Frið-
geir Magnússon,
Þingeyri:
„Það er mjög auðvelt aö
svara þessu. Stefna rikis-
stjórnarinnar i þjóðmálum er
hvatinn að þvi hvernig farið
hefur veriö með kjör okkar. Hún
hefur gert allt sem i hennar
valdi stendur til að skerða
kjörin og tekist það eins og
glöggt má sjá.”
„Til að bæta kjörin verður
ekki hjá kauphækkunum
komist, það er á hrelnu. Siðan
verður að gera ýmsar hliðar-
ráðstafanir og má þar til nefna
skattalækkun, lækkun vöru-
verðs og fleira. En það verður
umfram allt að tryggja að um
raunhæfar kjarabætur sé að
ræða, en ekki eitthvað sem er af
okkur tekið daginn eftir undir-
skrift samninga. Þá þarf að
*ryggja I verki 40 stunda vinnu-
Framhald á bls. 18