Þjóðviljinn - 04.12.1976, Side 14

14 StÐA — ÞJÓÐVILJINN. Laugardagur 4. desember 1976
Tímabili va
Eitt meginverkefni 33ja þings Alþýðusambands
íslands sem lauk í gær var að móta stefnu í kjaramálum
og taka afstöðu til ástandsins í efnahagsmálum. Fráfar-
andi miðstjórn hafði undirbúið drög að ályktun um þessi
efni og einnig höfðu borist fjölmargar ábendingar frá
verkalýðsfélögum. Allsherjarfundur þingsins fjallaði
um þau gögn í fyrri umræðu um málið fyrir hádegi á
fimmtudaginn. Síðan fór málið fyrir fjölmenna þing-
nefnd sem vann geysimikið starf undir forystu Guð-
mundar J. Guðmundssonar að því að samræma sjónar-
mið og semja ítarlega ályktun. Um hana náðist síðan
eining og samstaða á allsherjarfundi i fyrrinótt. Hugur
þingfulltrúa var mjög bundinn við þetta brýna mál svo
sem best sést á því að uppundir 30 manns tóku til máls
við síðari umræðu. Eftirfarandi ályktun var siðan sam-
þykkt meðatkvæðum svotilallra fulltrúanna gegn þrem.
Fyrsti hluti
Ályktanir 32. þings ASl, sem
haldið var i nóvember 1972, ein-
kenndust mjög af þeim miklu
kjarabótum, sem þá höfðu náðst i
heildarkjarasamningum verka-
lýðssamtakanna á næstliðnum
tveimur árum og þvi góðæri i
atvinnumálum, sem þá rikti, en
að öðrum flræði af þvi að
ótryggar framtiðarhorfur ollu
nokkrum áhyggjum, m.a. að þvi
er varðaði viðskiptakjör þjóðar-
innar og ástand fiskistofnanna. 1
kjara- og atvinnumálalyktun
þingsins var þannig lögð áhersla
á, að um sinn bæri að leggja kapp
á að treysta stöðuna i kjara-
málum og vernda þann árangur,
sem náðst hafði, en til lengri tima
á það að ná jafnvægi i efnahags-
málum og tryggja árvissar
kjarabætur launastéttanna meö
vitlegri forystu rikisvalds og
aðila vinnumarkaöarins i efna-
hagsmálum þjóðarinnar. Lögð
var áhersla á að i þeim efnum
væri mikilvægt að gæta hófs i
opinberum útgjöldum og skatt-
heimtu, aöhalds i verðlagsmálum
og að tryggt yrði virkt verðlags-
eftirlit. Krafist var heildar-
stjórnar i fjárfestingarmálum á
grundvelli skipulegra áætlana-
gerða. Krafist var lækkunar
skatta á lágar og míölungstekjur
og að skattaeftirlit yrði hert og
skattsvik hindruö. Þá var þvi lýst
sem algjöru grundvallaratriði, að
ekki yrði hróflaö við gerðum og
gildandi kjarasamningum verka-
lýðssamtakanna.
Annar hluti
Að liðnu 31. þinginu tókst
verkalýðshreyfingunni um sinn
að halda i horfinu i kjaramálum
og náöi kaupmáttur timakaups
hámarki á fyrsta ársfjórðungi
1974 aö kjarasamningum þá
gerðum. En ef aö kaupmáttur sá,
sem þá var um saminn, er hins
vegar borinn saman við kaup-
mátt verkafólks á sama tima i
þeim rikjum Evrópu, sem sam-
bærileg geta talist vegna svip-
aðrar þjóðarframleiðslu á mann,
svo sem nágrannarikja okkar
margra, kemur i ljós, að jafnvel
þá var kaupmáttur timakaups
islensks verkafólks minni en þar
gerðist. En á árinu 1974 uröu
snögg og mikil umskipti I þróun
kjaramálanna samhliða óhag-
stæöum breytingum á viðskipta-
kjörum og hrööum verðbólgu-
vexti. Vandamál af þessum toga
voru að visu fyrir hendi á siðari
hluta ársins 1974 og á árinu 1975,
en stjórnvöld gerðu hins vegar
meira úr þeim vanda en efni
stóðu til, auk þess sem tima-
bundnum erfiðleikum atvinnu-
rekenda, eins og þeim sem hér
var viö að etja, verður aldrei með
neinum siðferðilegum rétti velt
yfir á herðar launafólks, eins og
gert hefur verið. Islenskir
atvinnurekendur sýna margir
hverjir litla ábyrgð I rekstri fyrir-
tækja sinna. Þegar vel gengur
hirða þeir ómældan arö út úr
rekstri þeirra og njóta þá bæði
eignarréttar sins og ranglátrar og
vilhollrar skattalöggjafar. Sé
þessu rekstrarformi viðhaldið á
annað borð, verður þó það lág-
markssiðferði jafnframt að gilda,
að þeir aöilar i þjóðfélaginu, sem
vissulega njóta góðs af eignar-
rétti sinam á framleiöslu-
tækjunum þegar vel árar, beri
sjálfir ábyrgð á rekstri þeirra
þegar eitthvað á móti blæs.
Sviptir vernd
gegn verðbólgu
Visitölubinding kaups var
afnumin 1974 fyrst með bráða-
birgðalögum og siðar til fram-
búðar, og kjarasamningar sem
gerðir voru i ársbyrjun til tveggja
ára þar með ógildir. Verkafólk og
aðrir launþegar voru þar með
sviptir allri vernd gegn þeirri
öldu óðaverðbólgu, sem risin var
og sem hefur allan þann tima,
sem liðinn er, dunið á afkomu
vinnustéttanna.
í kjölfar afnáms verðlagsbind-
ingar kaupsins fylgdu siðan stór-
felldar gengisfellingar gjald-
miðilsins, skatta- og vaxtahækk-
anir, sem enn hertu verðbólgu-
skrúfuna og juku launa-
skerðingarnar. Sé litið yfir tima-
bilið frá þvi er kjarasamningar
voru gerðir snemma árs 1974,
hefur kaupmáttur kauptaxta
verkafólks innan ASl iækkað að
meðaltali um fjórðung, en á tima-
bilinu frá 1972 til 1976 um nálægt
tiunda hluta.
Þingræðisvaldi beitt
gegn verkalýðnum
Það er ljóst, að kjarabarátta
verkalýðshreyfingarinnar frá þvi
á árinu 1974 hefur verið stöðug
varnarbarátta gegn látlausum
tilraunum atvinnurekenda og
rikisvaldsins til þess að draga
niður almennan kaupmátt launa
og velta öllum þunga efnahags-
legra vandamála yfir á herðar
alþýðumanna.
I þessari varnarbaráttu hefur
verið við ramman reip að draga,
þrátt fyrir þaö, aö samstaða
innan verkalýðshreyfingarinnar
hefur þegar á heildina er litið
verið öflug. Þróun efnahags- og
kjaramála hefur mjög markast af
sterku þingræðisvaldi, sem hefur
reynst andstætt hagsmunum
verkalýðsstéttarinnar og sem
ekki hefur verið unnt að knýja til
raunhæfra aögerða til að draga úr
verðbólgu og leita úrræða i þvi
sambandi, sem samræmst hefðu
þeim markmiðum verkalýðs-
hreyfingarinnar að vernda lifs-
kjör almennings eftir fremstu
getu viö rikjandi ytri aðstæður.
1/2 mánaðar verkfall
til varnar
Þótt auðsætt sé, að verkalýðs-
hreyfingin hafi orðið aö láta veru-
lega undan siga i varnarbaráttu
sinni sl. tvö ár, fer þvi þó mjög
fjarri, að sú barátta hafi verið
unnin fyrir gýg. Þannig liggur
m.a. fyrir, að i siðustu kjara-
samningum tókst að stööva þá
fyrirætlun atvinnurekenda,
studda af verðlagsstefnu stjórn-
þúsund krónur lágmar
I
;