Þjóðviljinn - 22.07.1984, Side 7

KVENNABARATTAN
Systur fœras
vinstri
Bandarískar og íslenskar konur eiga það sameigin-
legt að vera orðnar vinstri sinnaðri en karlar í
ákveðnum málum. Hvað veldur?
Forsetakosningarfarafram í
Bandaríkjunum í haust. Fram
hefur komið í fréttum, að þar í
landi er nú mikið vöngum velt
yfir því hvort Mondale, sem
líklegur ertil að hljóta útnefn-
ingu sem forsetaefni Demókr-
ata, muni velja konu sem var-
aforsetaefni. Mondale hefur
nú þegar rætt við leiðtoga
blökkumannaog konur, sem
vænlegar eru til þessa hlu t-
verks, en hefur engar yfirlýs-
ingar gefið þegar þetta er rit-
að.
Víst er þó af fréttum frá Banda-
ríkjunum að dæma, að þar í landi
vinna mjög sterkar undiröldur að
því að kona fáist í þetta embætti.
Kvennahreyfingin er sterk í
Bandaríkjunum og erfitt mun
reynast að ganga framhjá henni.
Það hefur líka komið fram í skoð-
anakönnunum, að Reagan karl-
inn nýtur minna fylgis meðal
kvenna en meðal karla og munar
þar almennt um 7 prósentustig-
um. Og það er nokkuð sem eng-
inn frambjóðandi getur litið
framhjá.
Lítiíl gaumur hefur verið gef-
inn að kvennahreyfingunni í
Bandaríkjunum í íslenskum fjöl-
miðlum og því er forvitnilegt að
skyggnast þar eilítið á bak við
tjöldin. í breska vikuritinu New
Statesman frá 15. júní er að finna
forvitnilega grein frá einum frétt-
aritara blaðsins í Bandaríkjun-
um, og við skulum glugga í frá-
sögn hennar.
Kristilegur
systrakœrleikur
Fréttaritarinn, Barbara
Ehrenreich, segist nýlega hafa
verið viðstödd fund um 500
kvenna í fylkinu New Hamps-
hire, og hafi sá fundur lokið upp
fyrir sér bæði veikleika og styrk
hinnar bandarísku kvennahreyf-
ingar. Konurnar voru á ýmsum
aldri og greinilega úr ýmsum
þjóðfélagsstéttum ef marka mátti
klæðaburðinn. Tilefni fundarins
var kvöldverður sem haldinn er
um öll Bandaríkin og fyrir honum
standa kvennasamtök, er kallast
Young Womens Christian Assoc-
iation (eða Kristilegt félag ungra
kvenna - K.F.U.K.). Barbara
Ehrenreich segir, að þetta
landsfélag hafi á síðari árum færst
í það horf að verða mikið kven-
réttindafélag. Meðal uppákoma
kvöldsins voru ræðuhöld, söng-
ur, sögur, faðmlög og almennur
fögnuður. Og- síðast en ekki síst
- harðar ádeilur á hendur Reag-
anstjórninni. „Þetta var amerísk-
ur femínismi upp á sitt besta,“
segir Barbara Ehrenreich. „Þetta
er hreyfing sem hefur tekist að
þróa mjög breiða andmenn-
ingu“, þ.e. hugmyndir sem ganga
þvert á hinar ríkjandi hugmyndir
samfélagsins.
Forystukonur
á villigötum
Eftir velheppnaðan kvöldverð
ákváðu Barbara og einhverjar
fleiri úr samkvæminu að kíkja inn
á fund stuðningsmanna Monda-
les, sem haldinn var í næsta ná-
grenni. Aðalræðukonurnar þar
voru þrjár þekktar forystukonur
kvennahreyfingarinnar, þ.á m.
Betty Friedan, sem árið 1963 gaf
út bókina Kvennaþjóðsagan og
átti með henni stóran hlut að máli
í því að konur tóku sína stefnu til
endurskoðunar. Ræður kvenn-
anna voru stuttar, segir Barbara,
en þeim tókst ekki að laða til sín
þær 75 konur eða svo, sem höfðu
stungið sér inn á barinn í hótelinu
þar sem fundurinn var haldinn og
ræddust þar við í systerni. „Þetta
var amerískur forystufemínismi
upp á sitt versta,“ segir Barbara.
„Þarna voru mættar flokkshollar
konur, sem voru ákveðnari í því
en nokkru sinni fyrr að spila eftir
þeim reglum, sem karlarnir hafa
sett.“
Þversögnin
mikla
Barbara Ehrenreich heldur því
fram, að bandarískur femínismi
eigi nú við að stríða mikla þver-
sögn. Annars vegar eru forystu-
konur kvennahreyfingarinnar,
t.d. frá NOW (National Organis-
ation of Women), sem þjást af
skammsýni og hugmyndaleysi.
Sumar þeirra eru einfaldlega
orðnar þreyttar eftir áratuga-
langa baráttu og nefnir Barbara
Betty Friedan sem dæmi.
Á hinn bóginn hefur pólitískur
styrkur kvenna í Bandaríkjunum
sennilega aldrei verið meiri en
einmitt nú. Bandarískar konur
öðluðust kosningarétt árið 1920
en þetta er í fyrsta sinn, sem þær
eru viðurkenndar sem pólitískt
afl; afl, sem Repúblikanir hafa
beyg af, og afl, sem Demókratar
sverma gætilega fyrir.
Kynjabilið
Hin pólitísku áhrif kvenna
koma fram í því, sem skoðana-
könnuðir eru farnir að nefna
„kynjabilið“. Árið 1980 og í þing-
kosningunum 1982 kom í ljós í
skoðanakönnunum að fleiri kon-
ur en karlar studdu Demókrata-
flokkinn og munaði þar um 10
prósentustigum. Skoðanakann-
anir hafa einnig leitt í ljós mjög
merkilega breytingu á viðhorfum
kvenna. Konur eru meiri friðar-
sinnar en karlar, þær hafa meiri
áhyggjur af umhverfismálum og
eru sterkari stuðningsmenn ým-
issa velferðarmála en karlar.
Þessi breyting nær þó aðeins til
ofannefndra mála; þannig kemur
lítill sem enginn munur fram á
viðhorfum kynjanna til breytinga
á jafnréttislögunum né heldur til
fóstureyðingalöggjafarinnar.
Það má með fullum rétti halda
því fram, að þessi breyting sé
ekki aðeins einstæð fyrir Banda-
Bremsuklossar, bremsuboröar, bremsuskór fyrir
flesta fólksbíla og vörubíla. Handbremsubarkar,
bremsuslöngur, bremsugúmmisett fyrir evrópska og
japanska fólksbíla. Viftureimar, vatnskassahosur,
vatnsdælur fyrir flesta bíla.