Þjóðviljinn - 21.02.1985, Page 4

LEIÐARI
Hjólin að stöðvast
Áhrifa sjómannaverkfallsins er þegar fariö aö
gæta víös vegar um landsbyggöina. Hjól at-
vinnulífsins stöðvast hvert af öðru meöan ríkis-
stjórnin situr föst í sætunum og ráðherrarnir
glápa í forundran uppí himininn og skilja ekkert í
því hvers vegna sjómenn, kennarar og annað
launafólk þarf hærra kaup til aö geta lifaö
sómasamlega.
Yfirstjórn LÍÚ, sem er eins konar framlenging
núverandi ríkisstjórnar, hefur þumbast við og
ekki verið til umræðu um aöalkröfu sjómanna
um tvöföldun kauptryggingar. Á sama tíma er
verið aö binda lífsbjörgina við bryggju í sjávar-
plássum um land allt.
Það þarf vart að tíunda þáð tjón sem þjóðar-
búið verður fyrir þegar aðalatvinnuvegur þjóð-
arinnar er í lamasessi. Ef verkfallið stendur í
nokkrar vikur má reikna með miljarða tapi. Sem
dæmi um það er að einungis af loðnunni einni,
þarsem 100 þúsund tonn eru eftir af kvóta, má
reikna með tekjutapi sem nemur 600 miljónum
fyrir þjóðarbúið.
Þá er ótalið það tjón sem sjómenn verða fyrir
og fjölskyldur þeirra, fiskvinnslufólkið og
atvinnulífið allt, sérstaklega á landsbyggðinni.
Ríkisstjórninni er sama um lífsafkomu þessa
fólks og hún reynir ekkert til að auðvelda lausn
deilunnar, - það þýddi m.a. að hún þyrfti að
gera eitthvað í málefnum sjávarútvegsins sem
hún hefur engan áhuga á svosem reynslan
sýnir.
Sjómannaverkfallið er til komið vegna þess
að þeir einsog aðrir launamenn hafa verið að
tapa tekjum, kaupið þeirra hefur minnkaö jafnt
og þétt í tið þessarar ríkisstjórnar.
Kaup þeirra er ekki verðtryggt fremur en ann-
arra launamanna og kauptryggingin sem verð-
ur æ þýðingameiri vegna kvótafyrirkomulags-
ins, nægir hvergi til framfærslu. Það var ekki um
annað að ræða en fara í verkfall. Launastefna
ríkisstjórnarinnar hefur m.a. leitt það af sér að
samtök atvinnurekenda hafa þjappað sér upp-
að stjórninni. Engu að síður hefur mörgum at-
vinnurekendum ekki þótt annað verjandi, einnig
vegna samkeppni um vinnuafl, heldur en að
greiða hærra verð en taxtar segja til um fyrir
vinnuaflið.
Þjóðviljinn sagði nýverið frá föstum yfirborg-
unum útvegsmanna á Vesturlandi til sjómanna
og það hefur verið marg staðfest. Það er því ekki
launakostnaðurinn sem er að sliga útgerðina.
Þjóðarbúið hefur ekki efni á löngu verkfalli í
sjávarútvegi - Landssamband íslenskra út-
vegsmanna verður að ganga að réttmætum
kröfum sjómannasamtakanna. Ríkisstjórnin
verður að liðka til fyrir samningunum. Það þolir
enga bið.
Menntamálamartröð Ragnhildar
Markaðskreddumennirnir í Sjálfstæðis-
flokknum þóttust himin höndum tekið með nú-
verandi ríkisstjórn. í fám málaflokkum hefur
auðnin og eyðileggingin verið jafn ógnvekjandi
og í menntamálum. Nú er svo komið, einsog
Helgi Seljan benti á á alþingi í fyrradag, að
ástæða er til að spyrja hvort mönnum væri al-
vara með notkun hugtaka einsog menntun og
menningu, svo mjög hefur verið þrengt að
menntamálum þjóðarinnar.
í ofstæki sínu hafa menntamálafrömuðir
Ragnhildar ráðherra lagt til að kennsla verði
markaðssett í þjóðfélaginu og tekin verði upp
bónuskennsla og einkaskólar. Ragnhildur hefur
reynt að láta slíkar yfirlýsingar flokkssystkina
sinna líta út sem gamansemi, en einsog Helgi
Seljan benti á, þá er engu líkara en verið sé að
brjóta menntakerfið á bak aftur og í staðinn á að
koma einhvers konar bónuskerfi fjármagnsafl-
anna.
Þessi martröð, sem ættuð er frá þeim sem
halda að mannlífið sé einungis í búðum, er um
leið sá kostur sem frjálshyggjuöflin vilja í stað
velferðarkerfisins. Fréttin um kennarann sem
kominn er á „bónus“ hjá foreldrum er vísbend-
ing um ragnhildarráðsmennskuna; - hún sýnir
glöggt örvæntinguna í launamálum kennara, -
ótrúlega stífni ríkisstjórnarinnar gagnvart kenn-
urum og veit á þann markaðsheim sem Sjálf-
stæðisflokkurinn vill hlúa að í menntamálum á
íslandi. Launakröfur kennara snúast því ekki
einungis um sjálfsvirðingu kennara og lífsaf-
komu, heldur einnig um velferðarþjóðfélagið.
- óg
KLIPPT OG SKORIÐ
Hrópandinn í eyðimörk frjáls-
hyggjunnar er meðal annars
frægur að nokkrum endemum
fyrir skoðanir sínar á skólamál-
um. íslenska þjóðin kynntist
þeim lítillega af fyrstu hendi þeg-
ar Friedman kom hingað mið-
sumars á síðasta ári á vegum
SjáJfstæðisflokksins og Félags
frjálshyggjumanna og viðraði
viðhorf sín í frægum sjónvarps-
þætti.
Skoðanir hans voru í stuttu
máli á þá leið, að markaðurinn
ætti að taka að sér skólakerfið:
menntunina ætti með öðrum orð-
um að taka úr höndum ríkisins og
láta einkaframtakinu í té!
Hrá
frjálshyggja
í dagblaðinu NT hefur þessu
skólakerfi frjálshyggjunnar verið
lýst á eftirfarandi hátt:
Allirforeldrarfá sendasér-
staka ávísun frá menntamálayfir-
völdum.
- Allir skólar eru reknir sem
einkafyrirtæki, sem fara á haus-
inn eða verða rík eftir eigin dugn-
aði.
- Foreldrar velja skóla fyrir
börn sín og greiða fyrir með ávís-
uninni. Sé gjald skólans hærra en
sem nemur upphœð ávísunarinn-
ar verða foreldrarnir að greiða
mismuninn úr eigin vasa.
- Skólarnir senda ávísunina til
yfirvalda og fá greitt í alvöru pen-
ingum. “
Á þennan framtíðardraum
frjálshyggjunnar leggur svo rit-‘
stjóri NTeftirfarandi dóm: „Þetta
kerfi er mjög hrátt og gerir ekkert■
til að hjálpa þeim fátœkari, enda
væri það í algjörri andstöðu við
frjálshyggjuna. “
Grófleg
mismunun
Pessi dómur NT yfir skólakerfi
Friedmans er hárréttur. Hin
friedmaníska regla þýðir það eitt,
að vilji foreldrar afla barni sínu
góðrar menntunar þá verða þau
að gera svo vel og reiða fyrst fram
góða borgun!
Börnum illa stæðra foreldra
væri þarmeð gróflega mismunað
því góð menntun yrði að sjálf-
.sögðu fyrst og fremst forréttindi
vel stæðra þjóðfélagsþegna.
Markaðslögmálin yrðu leidd til
hásætis í menntamálum og
draumur frjálshyggjunnar þar
með orðinn að veruleika.
Fæstir tóku nokkurt mark á.
þessum fráleitu skoðunum Milt-
ons Friedmans þegar hann viðr-
aði þær í sjónvarpsþættinum
forðum daga, enda hressilega að
honum saumað fyrir þær af spyrl-
um þáttarins. Kappinn flaug vest-
ur um haf, og enginn gerði ráð
fyrir því að hér norður við ystu
höf ættu misréttishugmyndir
hans nokkurn hljómgrunn.
Meira að segja frjálshyggjuspá-
mennirnir sem reglulega valsa
um síður Morgunblaðsins þögðu.
Þetta mat var hins vegar rangt.
íljós er nú komið að firrur Fried-
mans um að koma skólakerfinu í
hendur einkaframtaksins höfðu
fundið sér gróðrarstíu í höfðum
þeirra sem móta stefnuna í
menntamálum íslensku þjóðar-
innar. Inga Jóna Þórðardóttir,
aðstoðarmenntamálaráðherra
lýsti því nefnilega yfir á opnum
fundi, þar sem yfirvofandi hrun
skólastarfs vegna lágra launa hjá
kennurum var rætt, að hún hefði
ráð á takteinum. Þessi ráð að-
stoðarráðherrans reyndust vera
hugmyndir Miltons Friedmans í
sinni hráustu gerð: fjölgun einka-
skóla þar sem ríkið myndi greiða
ákveðinn lágmarkskostnað með
hverjum nemanda. Síðan gætu
foreldrar greitt það sem umfram
þyrfti til að barnið fengi meira en
lágmarksmenntun!
Hornsteinar
molast
Þar með virðist sem sú stefna
Friedmans og frjálshyggjunnar
aö leyfa einkaframtakinu að
græða á skólakerfinu eftir bestu
getu sé að verða að opinberri
stefnu Sjálfstæðisflokksins í
menntamálum, því tæpast er ann-
að að ætla en yfirboðari Ingu
Jónu, sjálf Ragnhildur Helga-
dóttir menntamálaráðherra, sé á
sömu skoðun.
Ókeypis skólaganga og þar-
með jafnrétti til náms - sem verið
hefur einn hinna traustustu
hornsteina í íslenska velferðar-
kerfinu - virðast því í nokkurri
hættu um þessar mundir.
Landauðn
í'Ijósi þessa er hægt að skilja
algert aðgerðarleysi Ragnhildar
Helgadóttur í kjaradeilu BHM
og ríkisins sem nú harðnar með
degi hverjum. Yfir 70 prósent
háskólamenntaðra kennara sem
starfa hjá ríkinu hafa sagt upp og
landauðn í stéttinni blasir við.
Líklegt er að verði ekkert að gert
þá muni skólaár tugþúsunda
nemenda ónýtast að verulegu
leyti.
Ragnhildur ráðherra hefur
hins vegar ekkert gert til að leysa
málið. Þegar uppsagnir kennara
og lág laun þeirra voru tekin upp
utan dagskrár á þinginu, þá hafði
ráðherrann ekki einu sinni tíma
til að vera viðstödd, svo umræð-
unni var frestað. Henni var ekki
umhugað að leiða málið til lykta
en svo.
En auðvitað er þetta skiljan-
legt. Friedman ríður húsum
menntamálaráðuneytisins. Auð-
vitað er í lagi þó kennarar segi
upp og skólar ríkisins leggist nið-
ur. Það verða bara stofnaðir
einkaskólar í staðinn. Svo leyfir
Ragnhildur námsmönnum úr
þeim að taka próf í vor. Er ekki
réttast að senda Friedman garm-
inum heillaóskaskeyti strax í dag
- eða er rétt að bíða þangað til
Ragnhildi tekst að leggja grunn-
skólana í rúst sömuleiðis? ös
DJOÐVIUINN
Málgagn sósíalisma, þjóðfrelsis
og verkalýðshreyfingar
Útgefandi: Útgáfufólag Þjóðviljans.
Ritstjórar: Árni Bergmann, össur Skarphóðinsson.
Rltstjórnarfulltrúi: Öskar Guðmundsson.
Fróttastjórl: Valþór Hlöðversson.
Blaðamenn: Aðalbjörg Óskarsdóttir, Álfheiður Ingadóttir, Guðjón
Friðriksson, Helgi Guðmundsson, Lúðvík Geirsson, Magnús H. Gísla-
son, Mörður Árnason, ólafur Gíslason, Sigurdór Sigurdórsson,
Víðir Sigurðsson (íþróttir).
Ljósmyndir: Einar ólason, Einar Karlsson.
Utllt og hönnun: Filip Franksson, Þröstur Haraldsson.
Handrita- og prófarkalestur: Andrea Jónsdóttir, Elías Mar.
Framkvæmda8tjórl: Guðrún Guðmundsdóttir.
Skrifstofustjóri: Jóhannes Harðarson.
Skrifstofa: Guðrún Guðvarðardóttir, Magnús Loftsson.
Útbreiðslustjóri: Sigríður Pótursdóttir.
Auglýsingastjóri: Ragnheiður Óladóttir.
Augiýsingar: Anna Guðjónsdóttir, Ásdís Kristinsdóttir,
Hreiðar Sigtryggsson.
Afgreiðslustjóri: Baldur Jónasson.
Afgreið8la: Bára Sigurðardóttir, Kristín Pótursdóttir.
Símavarsla: Margrót Guðmundsdóttir, Sigríður Kristjánsdóttir.
Húsmæður: Bergljót Guðjónsdóttir, Ólöf Húnfjörö.
Innheimtumenn: Brynjólfur Vilhjálmsson, Ólafur Björnsson.
Bíistjóri: Ólöf Sigurðardóttir.
Utkeyrsla, afgreiðsla, auglýsingar, ritstjórn:
Sföumúla 6, Reykjavfk, sfmi 81333.
Umbrot og setning: Prentamiðja Þjóðviljans hf.
Prentun: Blaðaprent hf.
Verð f lausasölu: 30 kr.
Sunnudagsverð: 35 kr.
Áskriftarverð á mónuðl: 330 kr.
Afgreiðsla blaðsins er opin á laugardögum
frá kl. 9 til 12, beinn sími: 81663.
4 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Flmmtudagur 21. febrúar 1985