Þjóðviljinn - 02.11.1989, Blaðsíða 5

Þjóðviljinn - 02.11.1989, Blaðsíða 5
VIÐHORF Bókaskattur er tímaskekkja Fregnir herma að ríkisstjórnin sé að velta fyrir sér tillögum um að hverfa frá þeirri meginreglu að menningarstarfsemi verði undan- þegin virðisaukaskatti. f>ó þannig að leiklist og tónleikar fái sér- stöðu. Ástæðan fyrir því að rætt er um að leggja skattinn á afnota- gjald sjónvarps og hljóðvarps, dagblöð og tímarit er líklega sú að loks er orðið ljóst hve fárán- legt er að láta bækur einar fjöl- miðla bera slíkan skatt. Alþingi fæst að líkindum ekki til að láta bækur, sem seldar eru á einhverj- um minnsta bókamarkaði heims, bera þyngsta virðisaukaskatt sem þekkist. Mér virðist næg rök fyrir því að einmitt nú ber að aflétta skatt- lagningu sem felur í sér að til ríkisins rennur mun stærri hlutur af bókaverði en til höfunda. Tímarnir hafa breyst. Sjónvarp tveggja stöðva sendir enska tungu lengur en íslenska í eyru landsmanna árið um kring. Sama gildir um hljóðvarpsstöðvar sem byggja tilveru sfna á dægurmúsík. íslenskar bækur eiga í vök að verjast. Ef verð þeirra lækkar um fimmtung breytist sú staða. Hvers vegna skiptir miklu að svo verði? Fyrst skulum við líta á þau sérkenni bóka sem fjölmiðlis sem valda því að torvelt er að réttlæta skatt á þær: • Á bók er auðveldast að geyma ítarlega, nákvæma og skipu- Hörður Bergmann skrifar lega umfjöllun um flest það sem þjóðin sækist eftir að fræðast um, öðlast reynslu af. Hvers konar efni er að jafnaði auðveldast að nálgast á bók þegar til á að taka. Oflug bóka- lutgáfa gefur öllum einstakan kost að velja sér förunaut við bóka sem fjölmiðils á bæði við bækur með okkar þjóð og þeim sem stærri eru. En vegna smæðar íslensks samfélags, tungu þess og menningar, hafa íslenskar bækur margs konar sérstöðu sem fjöl- miðill, og menningarframlag: • Við Islendingar verðum til- lega á. • Smæð samfélagsins gerir höf- undum erfitt að fá vinnu sína sæmilega greidda og útgefend- um erfitt að tryggja viðgang fyrirtækja sinna. Síðastnefnda ástæðan veldur því m.a. að margar þær bækur „Skattlagning á bœkur samrœmist ekkiþví markmiði að gefa almenningi sem greiðastan aðgang aðfrœðandi og menntandi efni og að efla málrœkt og menninguþjóðarinnar" hæfi til lengri eða skemmri tíma. Bók er aðgengilegasti miðill- inn sem völ er á fyrir fræði- menn, skáld og aðra sem hafa eitthvað að segja. Bækur eru sá miðill sem form- legt fræðslustarf hvflir einkum á og möguleikar fólks á sjálfs- námi eru einnig háðir því að viðeigandi bækur séu til - og fólk hafi efni á að kaupa þær. í>að sem hér er talið sérkenni tölulega háðari bókum en fjöl- mennari þjóðir vegna þess hvað það er dýrt að nota aðra miðla til að leysa íslensk verk- efni. Tiltölulega víðtækt hlutverk íslenskra bóka í að fræða þjóð- ina og víkka reynslu hennar gerir samningu, útgáfu og dreifingu bóka að helstu burð- arstoð íslenskrar tungu og grunni sem þróun hennar og viðgangur hvílir óhjákvæmi- sem okkur mega að gagni koma eruekki til: Kennslubækur, orða- bækur, handbækur og uppsláttar- rit ýmiss konar er það sem mér kemur fyrst í hug. Eg hef heldur ekki komist hjá því að taka eftir að í landi voru er afar erfitt að fá gefnar út bækur um þjóðfé- lagsmál. Og ætli flestir eigi ekki auðvelt með að nefna einhvers konar bækur sem þeir sakna á áhugasviði sínu. Einnig vitum við að ýmis ný menningarsvið er erf- itt að ræða á íslensku, m.a. vegna þess að sá orðaforði, sem nota þarf, hefur ekki komist á bók. Skattlagning á bækur samræm- ist ekki því markmiði að gefa al- menningi sem greiðastan aðgang að fræðandi og menntandi efni og að efla málrækt og menningu þjóðarinnar. Þetta hefur lands- fundur Sjálfstæðisflokksins við- urkennt í ályktun þar sem segir m.a.: „Öll útgáfu- og menningar- starfsemi verði undanþegin virð- isaukaskatti." í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er talað um að „.. framlög hins opinbera til menningarmála verði aukin." Vilji stjórnin starfa í samræmi við slík markmið leggur hún ekki 26% neysluskatt á bækur. Þeirri hugmynd að skattleggja allt prentað mál og veita síðan auknu fé í opinbera styrki til höf- unda er því miður óhjákvæmilegt að taka með tortryggni. Hvernig verða úthlutunarreglurnar? Hver er tryggingin fyrir því að féð renni til þeirra verka sem hafa mest gildi? Hvað segir reynslan af af- mörkuðum tekjustofnum, s.s. til Launasjóðs rithöfunda og Þjóð- arbókhlöðu? Framkvæmd slíkra hugmynda krefst nýrra vinnu- bragða og skýrari ákvæða en áður hafa gilt eigi að vera unnt að taka þær alvarlega. Þær verða að skýra betur eigi þær að verður umræðu- hæfar. Hörður er kennari og rithöfundur Mætum á landsráðsefnu þrátt fyrir margumtalaða þýðu í samskiptum risaveldanna held- ur hern-aðaruppbyggingin stöðugt áfram á Norður-Atlants- hafi, ekki síst hér á landi, með þegjandi samþykki núverandi ríkisstjórnar að því er virðist. Það eru ratsjárstöðvar, olfu- tankar, stjórnstöð, hugmyndir um varaflugvöll fyrir norðan o.s.frv. Nýjasta skref hernám- sliðsins bandaríska er að bjóða íslenskum börnum að skoða og leika sér að „alvöru" vopnum á einhvers konar karnival á vellin- um. Það kann í sjálfu sér að virð- ast saklítið þótt krakkar fái þann- ig að kynnast alvöru hermanna- lífsins. Þetta er hins vegar liður í þeirri áætlun Bándaríkjamanna, sem McVadon hershöfðingi kynnti í vor er hann lét af störfum sem yfirmaður hersins hér, að tengja herinn og herstöðvarnar enn tryggari böndum við íslenskt þjóðlíf en þegar er orðið, gera Jón Torfason skrifar „Allir herstöðvaandstœðingar eru hvattir til að koma á landsráðstefnuna og takaþátt íað móta komandi starf' herinn að „eðlilegri"xstaðreynd í íslandi sem allir væru sáttir við. Að vísu hefur herinn þegar góð sambönd við ýmsa forsvarsmenn Mammons hér á landi en Banda- ríkjamenn gleyma ekki að ala nýjar kynslóðir upp í aðdáun á her sínum. Þeir vita sem er að ekki er verra að hafa í landinu drengi sem eru reiðbúnir að selja herliðinu þá skika af landinu sem feður þeirra og afar hafa ekki komið í lóg. Alla tíð síðan hernám Banda- ríkjamanna hófst hér haf margs konar samtök unnið á móti því og barist fyrir sjálfstæðu íslandi. A ýmsu hefur gengið í þeirri baráttu og árangur ekki alltaf mikill. Mikill fjöldi fólks hefur þó verið virkjaður til þátttöku í margs konar samkomum og starfsemi, unnið óeigingjarnt starf og eflt með sér samkennd sem á eftir að skila árangri þótt síðar verði. Þótt undarlegt kunni að virðast hefur hernámið einnig reynst frjóvg- andi fyrir listamenn af öllu tagi, snert samvisku þeirra og orðið þeim efniviður að vinna úr. Um næstu helgi, 4.-5. nóvem- ber halda Samtök herstöðvaand- stæðinga landsráðstefnu í Risinu á Hverfisgötu 105 í Reykjavík. Þar munu herstöðvaandstæð- ingar ráða ráðum sínum og skipu- leggja starf næsta árs. Á þessu ári eru 40 ár liðin frá því ísland gekk í Nató og minntust herstöðvaand- stæðingar þess með margvís- legum hætti um páskaleytið á liðnum vetri. En fleira þarf að gera en að minnast og rifja upp. Það þarf að spyrna gegn ásókn hernámsliðsins bandaríska og finna leiðir til að gera ísland her- laust og sjálfstætt land. Þess vegna eru allir herstöðvaand- stæðingar hvattir til að mæta á landsráðstefnuna og móta kom- andi starf. ísland úr Nató - herinn burt. Höfundur er íslenskufræðingur Ég sendi Þjóðviljanum örfáar línur, sem eflaust flokkast undir nöldur þess, sem fylgíst ekki með fjölmiðlaþróun. Þetta nöldur mitt snertir þingfréttir í Þióðvilj- anum. Ef ég læsi einvörðungu Þjóð- viljann mundi mér þykja sem fé- lagar mínir á Alþingi - óbreyttir allaballar - væru ekki ýkja mikið að sýsla, flyttu harla fá mál og létu lítið til sín heyra. Þetta er auðvitað ekkert nýtt, enda man ég þá tíð glöggt, er ég sat þarna í neðra og þóttist vera að puða við málatilbúnað ýmsan, sem blaðið mitt sá aldrei ástæðu til að minnast á. Þetta var raunar á tímum þeirrar ritstjórnarstefnu að þing- flokkur allaballa væri af hinu vonda, skyldi því þagaður í hel og þá aðeins nefndur, ef ákúrur mætti veita honum og aðfinnslur. Þá var því gjarnan svarað svo, að fólk hefði engan áhuga á ein- hverju málastagli manna á þingi, enda ekki svo merkilegt og má hvort tveggja satt vera að vissu marki. En svo fór maður út í kjördæm- ið og þá bar svo við, að þar vildu Nöldur og nudd Helgi Seljan skrifar menn fá fréttir af því hvað menn væru að bardúsa á þingi - og dyggir Þjóðviljalesendur töldu það harla lítið man ég, enda varla á öðru von. Nú ætla ég að vona að þing- flokkur allaballa hafi þó skánað svo við síðustu hreinsun að hann sé ykkur, sem nú eruð á Þjóð- viljanum, sæmilega hugþekkur, svo á þá vösku liðssveit megi öðru hvoru minnast. Málið er nefnilega það að hvorir tveggja eiga nokkra kröfu á blaðið sitt að það segi frá hvað iðjað sé og unnið: Kjósendur að . fá fréttir nokkrar af þeim sem þeir kusu á þing og þingmenn sjálfir, að þeir megi njóta þess, sem þó er gert og verða af þeim verkum dæmdir. Ég veit um ýmsa örðugleika á litlu blaði, en þetta er nú einu sinni spurning um áherzlur. Og vita megið þið, að lesenda- hópur Þjóðviljans er meira með- vitaður um þátt þingmanna eða þátttökuleysi en gerist og gengur í þessu þjóðfélagi. Lesendahópur Þjóðviljans vill vita eitthvað ann- að en óljósar hneykslisögur og fríðindafarsa, þegar um þing- menn er að tefla. Sá hópur fólks vill beinlínis vita hversu þingmenn vinna í alvö- runni og af því svo vel vill til, að ég veit að þingmenn allaballa vinna mjög vel og koma fram með mörg hin merkustu mál þá finnst mér þau eiga að skila sér til lesenda Þjóðviljans. Þetta gat maður ekki leyft sér að segja áður, en þegar undir- ritaður er horfinn þar af vettvangi finnst honum hvort tveggja full ástæða til þess að upplýsa fólk um það sem þarna er gert og einnig vill hann sem almennur lesandi Þjóðviljans fá góða og heiðarlega umfjöllun um þingmál a.m.k. okkar manna, helzt sem flest. Ég man hve mér þótti Tíminn oft taka myndarlega á þessum mál- um m.a. með því að fylgja þing- málum framsóknarmanna eftir með góðri umfjöllun í leiðara og ég fullyrði að það voru ekki verri leiðarar en aðrir. Nú er ég ekki að biðja um neitt slíkt en vita mega menn það að eftir þessum málum var meira tekið fyrir vikið. Þess varð ég glöggt var. En umfram allt. Leyfið okkur að vita á sæmilega skilmerkilegan máta hvað þingmenn okkar eru að hafast að í alvörunni. Haldi þeir rétt á málum er það heildarmálstað okkar til ótvíræðs framdráttar. Þess vegna mun ég áfram klappa þennan stein unz úr verð- ur bætt, nöldra og nudda svo að undan svíði, ef algert tómahljóð ríkir áfram. Fimmtudagur 2. nóvember 1989 ÞJÓÐVIUINN - SÍÐA 5

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.