Dagblaðið Vísir - DV - 25.10.2002, Page 14

14
FÖSTUDAGUR 25. OKTÓBER 2002
Menning
DV
Umsjón: Silja Aðalsteinsdóttir silja@dv.is
Lítil
lista-
hátíð
- Marteinn H.
Fridriksson org-
anisti kynnir sjálf-
an sig og Tónlist-
ardaga Dómkirkj-
unnar
„Eiglnlega hef ég engan tíma til
að fara að rifja upp ævisögu mína -
fram rrndan eru Tónlistardagar Dóm-
kirkjunnar og kórstjórinn hefur mjög
mikið að gera, bæði við að sinna sínu
hlutverki, að stjóma kórunum, en líka
að sjá um að efnisskrár séu tO og að-
göngumiðar, ráða hljóðfæraleikara, tala
við fjölmiðla, æfa með einsöngvara og fannst
svo framvegis, en samt vil ég gjaman
segja frá því hvemig stóð á því að ég
kom til íslands fyrir 37 árum.“
Svona svarar Marteinn H. Friðriksson
dómorganisti fyrstu spumingu blaðamanns á sinni
fallegu íslensku. Tónlistardagamir hefjast á morgun,
laugardag, kl. 16. Þá verða meðal annars frumflutt
fjögur splunkuný íslensk kórlög eftir Báru Grímsdótt-
ur, Hildigunni Rúnarsdóttur, Jón Hlöðver Áskelsson
og Snorra Sigfus Birgisson.
Dálítið kraftaverk
„Það var á síðasta námsári mínu í Leipzig, raunar
í lokaprófunum 1964, að tii mín kom maður sem var
vinur Páls ísólfssonar. Hann hafði verið kennari Páls
i Þýskalandi og hafði heimsótt hann nokkmm sinn-
um á íslandi eftir það. Hann hafði verið beöinn um að
útvega austur-þýskan organista að Landakirkju í
Vestmannaeyjum. Við vorum þrír að útskrifast og
hinir tveir vildu ekki fara en mér fannst tilboðið
spennandi og vildi gjaman taka því. Mig langaði til að
sjá mig um í heiminum og ísland var kannski enn þá
meira spennandi i mínum augum af því að amma mín
fæddist í Grænlandi - hún var trúboðabam - og
dvaldi þar fyrstu æviárin. ísland var í mínum augum
næsti bær við Grænland og heiliandi að komast þang-
að. En það var ekki auðvelt að komast i burtu frá
Austur-Þýskalandi á þeim árum og ég fékk ekki far-
arleyfi. Róbert A. Ottósson var þá söngmálastjóri og
vann ötullega að málinu, og hvemig sem á því stóð þá
fékk ég allt í einu leyfi til að fara. Ég hef alltaf litið á
það sem kraftaverk."
Það varð mikil breyting á lífi unga organistans við
að flytja til Vestmannaeyja frá þýskri stórborg, en
eyjaskeggjar vom honum elskulegir og reyndu að
gera ailt honum til hæfis.
„Smám saman fór ég samt að frnna fyrir einangr-
un,“ segir Marteinn, „enda vora samgöngur milli
lands og Eyja ekki eins tíðar og núna. Þess vegna
fluttist ég til Reykjavikur 1970, fór þá að vinna í Há-
teigskirkju og svo 1978 í Dómkirkjunni. Þar hefur
byggst upp skemmtilegt starf á þessum árum og með-
al annars höfum við haldið litla listahátíð á þessum
tíma árs síðan 1982, tónleikaröð þar sem við frumflytj-
um ævinlega nýtt verk, sérstaklega samið fyrir okk-
ur, og bjóðum til okkar gestum, helst langt að.“
DV-MYND E.ÖL.
Marteinn H. Friöriksson dómorganisti
tilboöiö spennandi og vildi gjarnan taka því... En þaö var ekki auöveit aö komast í burtu frá Austur-Þýska-
landi ð þeim árum og ég fékk ekki fararleyfi.
Stólvers til prýði
Tónlistardagamir hefjast alltaf síðustu helgina í
október af því að þá á Dómkirkjan vígsluafmæli, og
nú lætur Dómkórinn semja fyrir sig tónverk til flutn-
ings á Tónlistardögum í 21. sinn. Öll helstu tónskáld
þjóðarinnar hafa bragðist við kalli og einnig þrjú út-
lend tónskáld. Verkin eru afar fjölbreytt að gerð og
umfangi og mörg þeirra hafa verið á tónleikaskrá
kórsins og dómorganistans svo árum skiptir. Sum
verkanna gera miklar kröfur til flytjenda, era skrifuð
fyrir kór, hljómsveit og einsöngvara, og þau era því
sjaldnar flutt en vert er. Þess vegna kviknaði sú hug-
mynd núna að panta ekki eitt stórt verk heldur hafa
samband við fjögur tónskáld og biðja þau að semja
hvert fyrir sig sálmalag eða stólvers sem prýtt gætu
almennar guðsþjónustur um ókomna tíð. Bára Gríms-
dóttir valdi sáfrninn Hver sem að reisir hæga byggð
eftir Einar Sigurðsson frá Heydölum, Hildigunnur
Rúnarsdóttir semur við gamalt vers eftir ókunnan
höfund, Tunga mín, vertu treg ei á, Jón Hlöðver leit-
aði í smiðju Páls Jónssonar, prests á Völlum, og fann
þar sálminn Eilíf, dýrleg, æðsta vera og Snorri Sigfús
valdi Lofgjörð eftir Hallgrím Pétursson til að semja
lag við.
Á tónleikunum á laugardaginn verður einnig flutt
tónlist eftir Pál ísólfsson og Johannes Brahms. Flyfj-
endur eru Kjartan Óskarsson og Hrefna Unnur Egg-
ertsdóttir ásamt Marteini.
Alls verða sex tónleikar á Tónlistardögum að þessu
sinni og auk þeirra tvær hátíðarmessur, núna á
sunnudaginn kl. 11 og 17. nóvember á sama tíma. Þá
syngur Kór Menntaskólans i Reykjavík, öflugur kór
50 ungmenna sem Marteinn stýrir líka. Það kom til
þannig að bæði MR og Dómkirkjan áttu merkisaf-
mæli árið 1996 þegar kirkjan varð 200 ára og skólinn
150 ára, og þegar afmælið stóð fyrir dyrum þá hringdi
Marteinn í rektor og spurði hvort hann mætti ekki
æfa kór í skólanum. „Því var vel tekið og nú er kór-
inn kominn á sjöunda ár. Hann syngur stundum við
messur og við höfum haldið vortónleika og jólatón-
leika. Unglingamir era alveg yndislegir og mér fmnst
ég hafa yngst upp við að vera með þeim. Við stefhum
á tónleikaferð til útlanda næsta vor.“
- Ertu farinn að keppa við Menntaskólann við
„Nei,“ segir Marteinn og skellihlær, „ég keppi
aldrei við þau. MH er alveg sér á báti. En okkur finnst
gaman hvað okkur hefur gengið vel.“
Nágrannatónleikar og heilagur Nikulás
Á sunnudaginn kl. 17 flytur Dómkórinn efnisskrá
úr kórakeppni í Bangor á írlandi í vor þegar hann
vann fyrstu verðlaun i riðli kirkjutónlistar. Einnig
verður flutt mótettan Der Geist hilft unser
Schwachheit auf eftir J.S. Bach. Auk Dómkórsins
leika Inga Rós Ingólfsdóttir á selló, Richard Kom á
kontrabassa og Bjami Jónatansson á orgel.
Sunnudaginn 3. nóvember kl. 17 verða spennandi
tónleikar með tónlistarmönnum sem búa í nágrenni
við kirkjuna. „Við höfðum samband við þetta fólk í
fyrra og fengum afar góðar undirtektir," segir Mart-
einn, „svo við ákváðum að endurtaka leikinn. Við
finnum glöggt hvað þessum nágrönnum kirkjunnar
þykir vænt um hana, og ég vil hvetja aðrar kirkjur til
að fara að okkar dærni."
Hilmar Öm Agnarsson, organisti og kórstjóri i
Skálholti, heldur orgeltónleika í Dómkirkjunni
þriðjudaginn 5. nóvember kl. 20.30 og tónleikar verða
sunnudaginn 10. nóvember kl. 17 með Bamarkór
Biskupstungna undir stjóm Hilmars Amar og Bama-
kór Dómkirkjunnar sem Kristín Valsdóttir stjómar.
Lokatónleikar verða haldnir í Hallgrímskirkju 17.
nóvember og útskýrði Marteinn kirkjuskiptin með
því að á efnisskránni yrði kantatan St. Nicholas eftir
Benjamin Britten og hún væri of stór fyrir Dómkirkj-
una. „Þetta er verk fyrir bamakór, blandaðan kór,
einsöngvara og hljómsveit," segir hann. Þar syngur
Dómkórinn ásamt Skólakór Kársness sem Þórann
Bjömsdóttir stjómar, og minna má á til gamans að
hún er eiginkona Marteins. Getur maður vel ímynd-
að sér um hvað er talað á því heimili. Einsöngvari er
Garðar Thor Cortes og einnig syngja 4 drengir úr
Kársnesskómum einsöng, kammerhljómsveit leikur,
konsertmeistari er Auður Hafsteinsdóttir en Mart-
einn stjómar öllu saman.
Þetta verður mikil veisla og löng og við óskum
Marteini og liðsmönnum hans góðs gengis.
Hamrahlíð?
Tónlist
Fyrir alla
fjölskylduna
Á morgun kl.
16-17 bregður Guðni
Franzson, klarí-
nettuleikari og tón-
smiður, sér í líki
Hermesar og flytur
dagskrá í Salnum
sem hann hefúr
spunnið úr kvæðinu
Hafið bláa, hafið eft-
ir Öm Amarson. Flutt verða stór og
smá tónverk sem tengjast innihaldi
ljóðsins á einn eða annan hátt. Við lát-
um hugann reika bak við ystu sjónar-
rönd og ferðumst til draumalanda en
einnig upplifum við náttúra hafsins í
tónum, kraft vindsins og hugarflug æsk-
unnar.
Söngvasveigur
handa Sigurði
Sjö einsöngvarar
og Jónas Ingimund-
arson píanóleikari
halda tónleika í
heiðurs- og þakklæt-
isskyni við Sigurð
Demetz söngkenn-
ara, sem varð níræð-
ur fyrr í mánuðin-
um, í Salnum kl. 17
á sunnudaginn. Þetta verður söngva-
sveigur, fléttaður úr
íslenskum sönglög-
um og óperaaríum,
og flytjendur eru
auk Jónasar Sesselja
Kristjánsdóttir,
Signý Sæmundsdótt-
ir, Sigrún Hjálmtýs-
dóttir, Bergþór Páls-
son, Gunnar Guð-
bjömsson, Jóhann Friðgeir Valdimars-
son og Ólafur Kjartan Sigurðarson.
Kynnir er Þór Jóns-
son fréttamaður.
Miðasala er hafin.
Sigurður Demetz
barst hingað norður
í Atlantshaf
skömmu eftir miðja
síðustu öld og segja
má að hann hafi orð-
ið að útungunarvél
söngfugla hér á
landi. Hann hefur ekki aðeins kennt
fjöfrnörgum undirstöðuatriði í sönglist-
inni, sá hópur sem hann hefur gert vel
fleygan er orðinn ótrúlega stór. Alúð
hans og þrautseigja við að laða fram
söng úr mismunandi börkum era dæmi
um eiginleika góðs kennara sem er
nemendum sínum minnisstæður.
Rembrandt á förum
Fram undan er síðasta sýningar-
helgi á Rembrandt og samtíðarmönn-
um hans í Listasafninu á Akureyri.
Sýningin hefur slegið aðsóknarmet því
nærri 10 þúsund gestir hafa séð hana,
sem jafngildir um 70 prósent af íbúum
bæjarins. Sýningargestir koma þó
miklu víðar að. Rétt er að taka fram að
sýningin verður ekki sett upp annars
staðar á íslandi og þrátt fyrir ítrekaðar
óskir reyndist þvi miður ekki unnt að
framlengja hana. Safnið er opið í dag, á
morgun og sunnudag kl. 12-17.
Tilbrigði við stef
Norðurljósin geislandi
Glitrandi, glóandi, lýsandi,
geislandi voru nöfnin á fjórum köfl-
um sinfóníu eftir Pál P. Pálsson sem
flutt var á tónleikum Sinfóníuhljóm-
sveitar íslands í Háskólabiói í gær-
kvöld. Sinfónían bar nafnið Norður-
ljós og var samin fyrir forsvarsmenn
heimsmeistaramótsins í norrænum
greinum skíðaíþrótta í Austurríki
fyrir fáeinum árum. Eftir því er tón-
listin fjörleg og kraftmikil, og undir
stjórn Petri Sakari á tónleikunum í
gærkvöld var þar hvergi dauðan
punkt að finna. Verkið er um hálftími
að lengd og er í nokkurs konar nýklassískum
stíl. Margt í tónsmíðinni var sérlega vel heppn-
að, fyrsti kaflinn ákaflega skemmtilegur og gat
maður þar auðveldlega ímyndað sér fima skíða-
garpa æðandi niður snarbrött
hengiflug undir dynjandi lófataki. Hin-
ir kaflarnir voru líka myndrænir og
grípandi, og má segja að styrkur tón-
verksins hafi falist í því hve framvind-
an var snörp, það var alltaf eitthvað að
gerast, eins og í góðri spennumynd.
Stundum var samt eins og tónskáld-
ið væri sér helst til meðvitandi um
hlutverk sitt sem skemmtikraftur. Tón-
listin var hér og þar dálítið yfirborðs-
kennd, og hugsanlega hefði Sakari
mátt huga betur að heildaruppbygg-
ingu síðasta kaflans til aö endirinn
kæmi eðlilegar út, þrátt fyrir að tæknilega hafi
leikur hljómsveitarinnar verið öruggur. Eins og
var virkaði snubbóttur lokahnykkurinn, þar sem
allt var keyrt í botn, eins og uppgerð fullnæging.
Hitt verkið á efnisskránni var hin tröllaukna
fimmta sinfónía Mahlers og þar var nú aldeilis
ekkert verið að flýta sér. Sjálfsagt hefur lengd
verksins gengið fram af einhverjum stressuðum
tónleikagestinum en staðreyndin er að þetta var
vandaður flutningur á yndislegri tónlist. Túlkun
Sakaris spannaði allt litróf tilfmninganna en þó
var sviðsframkoma hans þægilega látlaus og
blátt áfram og því ekkert tfl að trufla upplifun-
ina. Enda lék hljómsveitin af snilld, hver hljóð-
færahópur var með allt sitt á hreinu og heildar-
hljómurinn í fullkomnu jafnvægi. í stuttu máli
var þetta frábær Mahler sem gleymist seint.
Jónas Sen
Slnfóníuhljómsveit fslands í Háskólabíói 24.10.02: Páll P.
Pálsson: Norðurljós. Gustav Mahler: Sinfónía nr. 5.
Stjórnandi: Petri Sakari.
Páll P. Pálsson
Þriðju tónleikar 15:15 syrpunnar á
nýja sviði Borgarleikhússins verða á
morgun þegar Ferðalagaþáttur 15:15
bregður sér til Bæheims og Týrol og
flytur áheyrendum nokkur sýnis-
hom af tónlist eftir Martinu, Dvorák
og Beethoven. Flytjendur era Anna
Sigríður Helgadóttir mezzósópran,
Eydís Franzdóttir óbó, Hildigunnur
Halldórsdóttir fiðla, Sigurður Hall-
dórsson selló og Daniel Þorsteinsson
píanó.
Leiðsögn um Flökt
Leiðsögn verður
um samsýningu
Magnúsar Pálsson-
ar, Erics Andersens
og Wolfgangs Múll-
ers í Nýlistasafninu
á morgun kl. 15.
Frítt inn, allir vel-
komnir. Sýningin
stendur til 24. nóv.