Dagblaðið - 25.11.1976, Síða 11

Dagblaðið - 25.11.1976, Síða 11
DAGBT.AÐIÐ. FIMMTUDAGUR 25. NÖVEMBER 1976. bigarettuvísitalan og brenni- vinsvísitalan eru lýsandi dæmi um minnkandi verögildi ís- lenzkrar krónu. Arið 1960 kostaði brennivíns- flaskan 280 krónur, nú 2600 krónur, þá kostaði viskí (Johnnie Walker, Red Label) 410, núna 3800 krónur. Þá kostaði sígarettupakkinn 30 krónur, núna 220 krónur, og þannig mætti lengi telja. Verðið hefur margfaldazt. Af þessum sökum og ýmsum öðrum hefur mér alltaf leikið forvitni á að fá nákvæma vitn- eskju um álagningu á áfenga drykki og þá um leið kostnaðar- verð. Ég vildi fá að vita hversu mikið ég væri að greiðaí ríkis- sjóð þegar ég keypti áfengis- flösku. Þetta er skattur og ég hef alltaf haldið að þegnar þjóðfélags ættu heimtingu á að vita hversu mikið þeir greiða í skatt. En af einhverjum sökum hefur þetta verið leyndarmál hingað til. Að minnsta kosti sagði Jón Kjartansson, forstjóri ÁTVR, mér. að þetta væri við- skiptaleyndarmál. Eg var ósam- mála honum og sem betur fer fleiri og þvi get ég nú birt i fyrsta skipti í íslenzku dagblaði meðfylgjandi skrá um kostn- aðarverð. útsöluverð og álagn- ingu rikiseinkasölunnar. Skráin er því miður ekki tæm- andi en á henni eru flestar vin- sælli áfengistegundir. Þær reglur, sem farið er eftir við verðlagningu, eru þessar samkvæmt upplýsingum ÁTVR: ..Leitazt er við að hafa sama útsöluverð á likum tegundum og þar með fá svipaða upphæð pr. flösku fyrir sams konar áfengi og pr. ntille fyrir sams- konar tóbak. Þó geta hér all- mikil frávik á orðið við verð- breytingar því dæmi eru um að áfengistegundir, sem eru á sölulista í dag, hafa lent í allt að 4—6 verðhækkunum, t.d. áfengi sem keypt er inn í árs- byrjun 1974 og hreyfist lítið. Prósehtuálagning hlýtur þá að Kjallarinn Halldór Halldórsson skekkjast svo og upphæð sú að breytast, sem inn kemur pr. flösku. þegar verðhækkanir eru örar, e.t.v. 4 sinnum á ári eins og varð árið 1974. Allar verð- breytingar innanlands fara eftir fyrirmælum fjármálaráðu- neytisins. Tegundir, sem seljast ört. eru keyptar inn á eins til þriggja mánaða fresti, þá gætir gengissigs og e.t.v. verðhækk- ana erlendis svo og hækkunar flutningsgjalda og annarra gjalda-. Þessi staðreynd hlýtur að valda skekkju við saman- burð á tegundum. sem kannski eru keyptar á 2ja eða 3ja ára fresti, hvað prósentuálagningu snertir. Misræmi. sem skapast alltaf við verðlagningu sam- kvæmt framansögðu, er revnt að lagfæra við hverja verð- breytingu. Álagning á áfengi fer að hluta til eftir styrkleika. Álagningin er að jafnaði all- miklu lægri á léttum vínum en sterkum drykkjum." En skráin talar sínu máli. Rétt er að taka fram að methaf- inn á skránni, Överste Brann- vin með 5120% álagningu. Vonandi hefur þjóðin ekki gle.vmt því hve þorskurinn er okkur íslendingum dýrmæt auðlind. Af heildarútflutnings- verðmæti sjávarafurða árið 1974 var þorskurinn 50%. Sjávarafurðir voru hins vegar 75% af heildarútflutningi landsmanna. þannig hefur þorskurinn staðið undir 37—40% af heildarvöruút- flutningi á íslandi það ár. Hætt er við að íslenskt efnahagslíf standist það ekki þegar þorskinum verður útrýmt. í mars síðastliðinn vetur kom fram ný aðvörun um hrikalegar afleiðingar þeirrar miklu of- veiði sem nú á sér stað á þorski. 1 skýrslu alþjóða Haf- rannsóknaráðsins segir eftirfar- andi m.a.: ..Bæði stofnstærð þorsksins og hrygningarstofn- inn hafa farið minnkandi á síð- ustu árum....Það skal tekið fram að hr.vgningarstofninn er aðeins 30% af því sem hann var árið 1970.“ Ennfremur á öðrum stað: „Fiskveiðidánarstuðull er nú alltof hár og langt yfir þvi marki sem nauðs.vnlegt er til þess að ná mesta afrakstri á hvern nýliða sem kemur inn í stofninn. Ef fiskveiðidánar- stuðullinn væri minnkaður niður í 0,6 (þ.e. sóknin minnk- uð um helming) þá mundi afli á sóknareiningu smám saman tvöfaldast og það myndi auk þess gera það mögulegt að hrygningarstofninn gæti allt að því þrefaldast þó afrakstur á hvern nýliða í stofninum mundi aðeins vaxa um 1 %. Margs konar hagræði myndi nást með þvi að minnka enn frekar dánarstuðulinn niður fyrir 0.6. Afraksturinn á hvern nýliða í stofninum myndi hald- asl óbreyttur. Heildarstofn- stærðin á stærð hrygningar- stofnsins myndi vaxa og við- komubrestir í stofninum myndu minnka verulega. Minnkun á fiskveiðidánar- stuðlinum niður í 0,4 (þ.e. sóknin minnkuð niður í ’-íi af því sem hún er nú), myndi gefa 97% al' mesta hugsanlega af- rakstri á hvern nýliða sem bæt- ist í stofninn og þyngd hrygningarstofnsins myndi fimmfaldast miðað við þá stærð sem nú er búist við að hann nái, en það er um 150.000 tonn." Þrátt fyrir þessar mjög auðskiljanlegu aðvaranir og ábendingar hefur ráðherra upp á sitt eindæmi látió þdð viðgangast að veidd verði 320- 340.000 tonn á þessu ári eða um 100.000 tonnum meira en sett var fram sem algjört hámark í tillögum fiskifræðinga fyrir ári. 1 viðtali við Timann laugar- daginn 20. nóv. lætur ráðherra hafa eftir sér eftirfarandi orð: „Það er min persónulega skoð- un að það sé meiri þorskur í sjónum en fiskifræðingar vilja vera láta".....-Tillögur fiski- fræðinga Hafrannsóknastofn- unar fundust mér lítið rök- studdar og hafa þær lítið visindalegt yfirbragð. Þessar tillögur byggjast allar á áætlun- um og að stofnarnir séu svo veikir álít ég að sé vanmat." Svo mörg voru þau orð. Maður sem lætur nafa eftir sér ummæli sem þessi getur tæpast verið með öllum mjalla. Ummælin eru í fyrsta lagi frek- leg möðgun við fiskifræðinga og Hafrannsóknastofnun og í öðru lagi sýna ummæli hans og aðgerðir á undanförnu ári að ráðherra hefur alls ekki skilið inntakið í þeim orðum sem hér að framan eru rituð. Menn viroast eiga auðvelt með að skilja það að það geti ekki verið hagkvæmt að reisa eitt álver til viðbótar í Straums- vík til þess að framleiða á sama rafmagni og núverandi álver. Menn virðast einnig skilja það að það sé ekki skynsamleg ákviirðun bónda. sem finnst hann fá of lítið hey af túnun- um sinum. að kaupa sér nýjan Iraktor með betri og fullkomn- ari sláttuvél i þeirri von að með því móli einu fái hann meiri afrakstur af lúnuin sínum. Að skilju að fiskveiðiflotinn sem beint er á þorskveiðar.sé mun stærri en sem samsvarar hámarksafrakstursgetu þorsk- stofnsins virðist vera inun erfiðara. Ef Matthías Bjarnason hefur svolitla sérstöðu vegna þess að ÁTVR býr enn að birgðum frá marz-mánuði 1974 sem keyptar voru á 67 krónur hver flaska. Samkvæmt birgða- talningu munu vera til 17 flöskur af þessari tegund í landinu nú. Þær fara að verða rarítet. Hér er einmitt lýsandi dæmi um tilhneigingu við verðlagn- inguna, þá að hafa svipað verð á svipuðum tegundum. Þannig geta „ódýrar" tegundir lent í sama verðflokki og „dýrari" tegundir. Raunar er Överste Brannvin svolítið sérstætt dæmi. Þannig kemur í ljós að í desember í f.vrra kostaði þessi tegund 50 krónum meira út úr vínverzlun en Alaborgar- ákavíli. sem þó var næstum þrisvar sinnum dýrara sam- kvæmt kostnaðarverði. Överste Bránnvin kostaði 67 krónur, Álaborgar-ákavíti 168 krónur. Þetta hefur verið „leiðrétt" því nú kosta báðar tegundir 3500 krónur þótt kostnaðarverð á hvc.rri tegund sé enn hið saraa. En svo er til dæmis hægt að kaupa Stolichnaja-vodka á 3.750 krónur, þ.e. f.vrir 250 króna hærra verð þótt kostnaðarverð þess sé þremur krónum læ'gra en kostnaðar- verð á Alaborgar-ákavíti. ög það er fleira skrýtið. Til dæmis er kostnaðarverð á Fleisch- mann viskíi 200 krónur en 240 krónur á Gordons gini. Samt er Fleischmann viskí 100 krónum dýrara í útsölu. Og sjeníver teg- undirnar á meðfylgjandi skrá eru 20 krónum ódýrari sam- kvæmt kostnaðarverðdálkinum en Gordons gin. Þó er sjeníver- inn 200 krónum dýrari. Sama misræmi var á álagningar- skránni frá því í desember. Og svona mætti lengi telja. Þetta mun vera þaulhugsað. A 19 ára ferli sínum sem for- stjóri ÁTVR hefur Jón Kjart- ansson ekki viljað birta svona ítarlega skrá og hér fylgir með. En tímarnir breytast og menn- irnir með. Þess vegna getum við nú séð svart á hvítu hvað Kjallarinn Reynir Hugason sjávarútvegsráðherra hefur rangt fyrir sér og fiskifræðing- ar rétt fyrir sér, þ.e. ef þorsk- stofninn er raunverulega eins lítill og fiskifræðingar segja, mun þorskinum verða útrýmt á næstu tveimur árum með á- framhaldandi óbreyttri sókn. Ætlar þjóðin þá að sjá til þess að Matthías Bjarnason verði látinn svara til saka? Er yfirleitt hægt að láta órökstudda skoðun eins manns, jafnvel þótt hann sé ráðherra. ráða því að grundvellinum sé kippt undan efnahagslegu sjálf- stæði þjóðarinnar 30-40 ár fram í tímann? En það er einmitt það sem getur gerst ef þorsk- stofninn hrynur. Það er að mínu viti óviðunandi að almenningur skuli ekki taka i taumana er ráðamenn þjóðarinnar ganga fram fyrir skjöldu og bera á borð fyrir alþjóð ákvarðanir og fullvrðingar á borð viö þær sem að framan greinir, sem ekki standast einfalda prófun al- niennrar heilbrigðrar skyn- semi. Kevnir Ilugason verkfra'ðingur. lagt er á áfengið sem við kaupum. Þótt almennir borgarar geti ekki keypt áfengi á kostnaðar- verði þá er sá dálkur æði for- vitnilegur fyrir þá sem vilja vita á hvaða vildarkjörum hinir útvöldu fá áfengið sitt. Hinir útvöldu eru starfsmenn er- lendra sendiráða, ráðherrar og forstjóri ÁTVR. Slík kjör eru ærin búbót. Miðað við að hver einstakl- ingur þessa þjóðfélags yfir tví- tugsaldri verji 60—70 þúsund krónum í áfengi árlega, sem mér telst til að sé nálægt sanni, þá þurfa hinir útvöldu ekki að greiða fyrir sama magn nema sem nemur um 2000—3000 krónum, m.ö.o. verð sem sam- svarar einni brennivinsflösku. En því má ekki gleyma að ofan- greindir kaupa sjálfsagt meira áfengi en aðrir borgarar þessa þjóðfélags. Það gera gesta- boðin. Vð getum með velvilja litið á þetta sem nokkurs konar magnafslátt. En semsé, gerið þið svo vel. Hér birtist í fyrsta skipti í ís- lenzku dagblaði þokkalega ítar- leg skrá um kostnaðarverð, út- söluverð og álagningu á áfengi. Við skulum bara vona að hún úreldist ekki fljótlega með nýrri verðhækkun á þessari vinsælu neyzluvöru. Halldór Halldórsson Álagningarskrá ÁTVR ÁFENGI: Rauövín: St. Emilion Beaujolais Cruse 1/1 fl. Cótesdu Rhone Rouge Vina Pomal 1/1 fl. Chianti Ruffino 1.88ltr. Hvítvín: White Bordeaux Chahlis Bernkastler (Blue Nun) Liebfraumilch Anheuser 1/1 fl. Tres Torres 1/1 fl. Chateau La Sa'le Ljos rauövín: Mateus Rosé 1/1 fl. Kampavin: Cordon Vert. demi sec Freyðivín: Asti Spumante 1/1 fl. Portvín: Silver Fox Sherry: Drv Sack Bristol Cream Vermút: Martini. sætnr 1 1 fl. Aperitífar Dubonnet 1/1 ltr. Bitter Campari 0.92 ltr. Koníak: Courvoisier Le Petit Caporal 1/1 fl. Remy Martin V.S.O.P. 1/1 fl. önnur Brandy: fclxhibition Whisky: Johnnie Walker Black Label Johnnie Walker Red Label 1/1 fl. Johnnio Walkor 1/1 gall. Haiu's Diinple Scotch HaÍK’j. Gold Label 1/1 fl. Ballantine's 1 1 fl Seagram's V.O. 1 /1 fl. fc'leischmann Pi eferred. blended Brennivín: Brennivin (ísl.) 1 /1 fl. Aalborg Akvavit Taffel 1/1 fl. Löiter Aquavit Cammel Överste Bránnvin Vodka: Wyborowa 1 1 fl. Stolichnaja 1/1 fl. Tindavodka 1/1 fl. fc'inlandia Smirnoff Gin: C.ordon s London Drv 1/1 fl. Genever: Melcher’s Delitart 1 1 fl Hulstkamp Red Label 1 1 fl. Romm: Bacardi Carta Blanca 1 1 fl. Ronrico White Label 1/1 fl. Púns- Ponche Cervanle Líkjörar: D.O.M. Benédictine 1 1 II. Chartreuse Verte 1 1 11. ('ointreau 1 I fl. Dratnhuie C.L.O.C. Orange '•* fl. Kahlua 1 1 fl. Soutliern Comfort Bols C.reme De (!acao 1 1 I I (’.ordial Misniowka 0.5 Itr. Bitterar: \ngostusbitter 2 o/. hegormeister Bitler 1 I II Ymsar tegundir: Pimms no. I C.up. Pernod 0.98 It r. Cordon's Letnon (lin Kokkteill. sietur 1 111 VerA í nóvember 1976 KostnaAarverA ÚtsöluverA Álagning > \Nkranm kunna aö leyuast villur |>ar pvi hirt au abyrgöar. 345,- 1.750,- 400% 350,- 1.050,- 200% 300,- 1.100.- 250% 220,- 900,- 232% 508,- 2.000,- 290% 204,- 900,- 340% 527,- 1.370,- 160% 300,- 1.000,- 232% 360,- 1.150,- 219% 217,- 900,- 315% 326,- 950,- 190% 220,- 900,- 309% 1.031,- 2.900,- 181% 295,- 1.590,- 408% 337,- 1.530,- 354% 401.- 1.600,- 300% 432,- 1.700.- 290% 307.- 1.500,- 397% 357.- 1.600.- 348% 460.- 2.100.- 357% 809,- 4.400.- 440% 1.083.- 5.000,- 362% 158,- 2.900.- 1735% 755.- 4.300,- 870% 494.- 3.800.- 1357% 1505.- 22.000,- 1360% 445.- 4.300.- 870%, 250.- 3.800.- 1400% 252.- 3.800.- 1408% 300.- 3.9U0.- 1210% 200 3.900.- 1820% 170.- 2.600.- 1420% 168,- 3.500.- 2080% 270.- 3.750,- 1270% 67,- 3.500.- 5120% 150,- 3.550.- 2280% 165.- 3.750.- 2160% 148.- 3.200,- 2060% 250.- 3.750.- 1410% 200.- 3.750.- 1700% 240.- 3.800.- 1510% 220.- 4.000.- 1680%, 220.- 4.000.- 1690%, 320.- 4.000.- 1140%, 260.- 3.850.- 1310%, 280,- 3.400.- 1110%, 730.- 3.900,- 430%, 760.- 4.800.- 530%, 770.- 3.750,- 390‘V, 500,- 3.000.- 500%, 205.- 1.550.- 1660%, 550.- 2.600,- 370%, 510.- 3.800.- 640%, 390.-. 2.500.- 540%, 170.- 2.000.- 1080%, 91,- 600.- 560%, 540.- 3.400,- 530%, 280.- 2.200.- 680%, 397.- 3.900,- 880%, 269.- 3.250.- 1140%, 2 1 ().- 1.950.- 830‘V, voru lesnar tölurnar i suna Hún ei

x

Dagblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Dagblaðið
https://timarit.is/publication/260

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.