Dagblaðið - 21.12.1979, Side 14

14
DAGBLAÐIÐ. FÖSTUDAGUR 21. DESEMBER 1979.
",M,r...........
FramkvœmdastJÓH: Sveinn R. EyjóHsson. R>tstjórí; /ónas Kdstjánaaon.
RKstjómarfuVtníI: Maukur Heigason. Fróttastjóri: Ómar VaJdimarsson.
Skrtfstofustjórí rítstjómar: Jóhannas Raykdal.
(þróttir: Haflur Sknonarson. Menning: Aóalstainn IngóHsson. Aðstoðarfréttastjórí: Jónas Haraldsson.
Handrit: AsflHmur Páisson. *
Blaöamenn: Anna Bjamason, Ásgek Tómasson, Atii Rúnar Hafldórsson, Atli Stainarsson, Bragi Sig
urðsson, Dóra Stafánsdóttir, Elín AKsertsdóttir, Gissur Sigurösson, Gunnlaugur A. Jónsson, Ólafurj
Geirsson, Sigurður Svarrisson.
Hönnun: Hilm-v Karísson.
Ljósmyndir: Ami Páll Jóhannseon, Bjamleifur Bjamietfsson, Hörður VNhjálmsson, Ragoar Th. Sig-
urðsson, Svainn Þormóðsson.
|Skrífstofustjóri: Ólafur Eyjóffsson. Gjaidkarí: Práinn ÞoríeHsson. Sölustjórí: Ingvar Sveinsson. CpaHing-
arstjórí: Már E. M. Haldórsson.
RKstjóm Siðumúla 12. Afgrelðala, áskríftadeild, auglýsingar og skrífstofur Þveríiohi 11.
Aðalsimi biaðeins er 27022 (10 llnur)
Setning og umbrot: Dagbtaðið hf., Sföumúla 12. Mynda- og plötugerð: Hflmir hf., Slöumúla 12. Prantu -
Arvakur hf., SkeHunni 10.
Báðir eiga sök
Ekki eru horfur á vinstri stjórn, en
vinstri viðræðurnar hafa leitt í ljós
samstöðu Framsóknar og Alþýðuflokks
um mikilvægustu þætti efnahagsmála.
Einhverjir möguleikar eru á, að þessir
tveir flokkar reyni að mynda minni-
hlutastjórn og biðji Sjálfstæðisflokk
eða Alþýðubandalag að veita slíkri stjórn hlutleysi.
Þessi möguleiki þarf ekki að koma upp á yfirborðið
strax, öllu fremur síðar í tilraunum til stjórnar-
myndunar.
Margir leggja mikið upp úr þeirri spurningu,
hvorum það sé að kenna, Alþýðubandalagi eða
Alþýðuflokki, að svo illa horfir um myndun vinstri
stjórnar. Forystumenn þessara flokka álíta, að margir
kjósendur vilji vinstri stjórn og muni óspart láta þann
flokkinn finna fyrir því, sem sekur reynist um að hafa
eyðilagt vinstra samstarf. Klögumálin ganga á víxl.
í yfirlýsingu Alþýðubandalagsins á viðræðufundin-
um í fyrrakvöld sagði: ,,Það er skoðun Alþýðubanda-
lagsins að með afstöðu sinni til nefndakosninga og
trúnaðarstarfa á Alþingi hafi Alþýðuflokkurinn sýnt
það berlega, að flokkurinn vill ekki vinstri stjórn og
gerir allt, sem hann getur, til að torvelda vinstra sam-
starf á Alþingi.”
Auðvitað er það rétt hjá Alþýðubandalaginu, að
meirihluti þingflokks Alþýðuflokksins hefur ekki ætl-
að sér í vinstri stjórn. Hið merkilega er, að Alþýðu-
bandalagið hefur heldur ekki ætlað sér í vinstri stjórn.
Það sést bezt á öðrum hluta yfirlýsingar Alþýðu-
bandalagsins, þar sem segir: „Framsóknarflokkurinn
hefur einnig lagt fram tillögur um nokkrar aðgerðir í
efnahagsmálum til að draga úr verðbólgu. Það sem
einkennir þessar tillögur er einkum það, að reynt er að
leysa verðbólguvandann á kostnað launafólks, meðal
annars láglaunafólks. Flest bendir til þess, að’ fram-
kvæmd þessara tillagna mundi leiða til mjög verulegrar
kjaraskerðingar á næstu tveimur árum, en hins vegar
mundi verðbólga lækka lítið frá því sem nú er.”
Það er því Alþýðubandalagið, sem hafnar þeim
málefnagrundvelli, sem hinir flokkarnir tveir virðast
geta komið sér saman um, og hefði því getað orðið
grundvöllur stjórnarsamstarfs. Alþýðubandalagið
tekur sér sérstöðu í þeim málum, sem eru öllu
mikilvægari en einhverjir prúðuleikar stjórnmála-
manna við kosningar embættismanna.
Vissulega kom áhugaleysi alþýðuflokksmanna á
vinstri stjórn í Ijós, þegar þeir kusu Sverri Hermanns-
son forseta neðri deildar, Geir Hallgrímsson formann
utanríkismálanefndar og gerðu bandalag við sjálf-
stæðismenn, til þess að Eiður Guðnason yrði for-
maður fjárveitinganefndar.
Á sama hátt birtist áhugaleysi Alþýðubandalagsins
á vinstri stjórn í því, að flokkurinn hafnar alfarið efna-
hagstillögum Framsóknar, leitar ekki málamiðlunar,
heldur varpar fram harðri ádeilu á Framsóknarflokk-
inn og sakar hann um að leysa verðbólguvandann á
kostnað láglaunafólks.
Alþýðubandalagið tapaði í siðustu kosningum eftir
setu í ríkisstjórn.
Það mun nú kjósa að vera utan ríkisstjórnar. Úr
miklum efnahagsvanda þarf að leysa og það verður
ekki gert án fórna. Alþýðubandalagið þvær hendur
sínar af slikri lausn.
Framsóknarflokkurinn er eini vinstri flokkurinn
svokallaði, sem í reynd vill mynda vinstri stjórn. Að
sjálfsögðu bendir reynslan af síðustu vinstri stjórn ekki
til, að ný útgáfa vinstra samstarfs yrði sérstaklega
gæfuleg. Á hinn bóginn geta menn varla bundið miklar
vonir við, að minnihlutastjórn sé æskileg í núverandi
stöðu.
KRISTIN TRUI
SÓKNVESTRA
EN A FALLANDI
FÆTI í V-EVRÓPU
Áður fyrr kölluðu Bandarikja-
menn land sitt ,,Guðs eigið land” —
God’s own country. Svo gæti
hugsanlega farið ef heldur áfram sem
horfir á Vesturlöndum að Bandarikin
verðir einnig „Guðs eina ríki”.
Bandaríki Norður-Ameríku verði þá
nokkurs konar eyland í trúarlegum
efnum.
í Bandaríkjunum teija 94% af
fólkinu sig trúa á guð eða einhvers
konar heilagan an'da. Meirihluti þess
fcr í kirkju í það minnsta einu sinni í
mánuði og fjórir af hverjum tíu telja
að trúa beri orðum Biblíunnar bók-
staflega. Rétt tæplegasjöaf hverjum
tiu trúa á líf eftir dauðann.
í Bretlandi er aðra sögu að segja.
Aðeins rétt um 5% fólks þar mæta
reglulega til kirkju á sunnudögum.
Þar af er heimingur af hinum tiltölu-
lega fámenna kaþólska söfnuði þar
en innan hans er helzt fólk sem kom-
ið er frá írlandi. Einu tengsl
meginhluta fólks í Bretlandi við
kirkjuna eru vegna sRírnarathafna,
giftingar og jarðarfarir.
Ekki er hægt að draga þá ályktun
að mismunandi trúarþátttaka fólks i
Bandarikjunum stafi af hlutfallslega
fleiri kaþólikkum þar en í Bretlandi.
Vikuleg þátttaka í kirkjulegu starfi
hefur lækkað meðal fólks af þeirri
trú úr 71% niður í rétt um 50% á
síðasta áratug. Þar með er nánast
enginn munur á þeim og mót-
mælendatrúarfólki að þessu leyti.
Ekki er heidur neinn sérstakur
munur á trú og kirkjustarfi i hinum
kaþólska hluta Evrópu miðað við þar
sem mótmælendatrú er ríkjandi.
Samkvæmt könnunum trúir aðeins
helmingur ítaia á líf eftir dauðann. I
Vestur-Þýzkalandi þarsem opinberar
tölur sýna að helmingur fólks sé
kaþóiskrar trúar er það aðeins
þriðjungur sem telur sig trúa á líf
eftir dauðann.
Minnkandi kristni meðal
Evröpubúa virðist ekki hafa leitt til
opinberrar vantrúar heldur einhvers
konar afskiptaleysis. í Bretlandi
seeist meirihluti fólks til dæmis enn
ERLEND
MALEFNI
Gwynne Dyer
trúa á einhvers konar ,,æðra vald”.
Slíkt vald er síðan stöðugt minna
tengt kristinni trú í hugum þessa
fólks né sú staðreynd að trú þess hafi
einhver áhrif á daglegt líf þess og
iífsafstöðu.
Kannski lýsa orð ungs Breta þessu
bezt en hann var einn þeirra, sem
spurður var um trú sína:
—Ég er mótmælendatrúar, því ég fer
ekki í kirkju. Hann sagðist reyndar
ekki heldur trúa á guð.
Ekki virðist vera nein einföld
skýring á því hvers vegna þróun í
trúarmálefnum er svo mismunandi í
Vestur-Evrópu og Bandaríkjunum. í
fyrrnefnda heimshlutanum er ekki
annað aðsjá en kistin trú sésmátt og
smátt að deyja út en í Bandaríkjun-
um er þessu þveröfugt farið. Trúarlíf
virðist meira að segja vera í vexti
meðal kristinna safnaða vestan hafs.
Vaxandi þéttbýli, iðnþróun,
vaxandi almenn menntun, allt atriði
sem hugsanlega geta valdið
minnkandi guðstrú hafa orðið beggja
megin Atlantshafsins.
Auðveldast er að bera saman Bret-
land og Bandaríkin. í þessum lönd-
um er talað sama tungumálið og
ríkjandi menning er hin sama.
Bretland og Bandaríkin voru raunar
eitt og sama ríkið þar til fyrir tvö
hundruð árum en einmitt um það
leyti má segja að kristinni trú hafi
farið að hraka meðal fólks í Bret-
landi.
Eina svarið sem virðist hægt að
gefa við slaknandi trúarákafa fólks í
Vestur-Evrópu er það að síðan á
:ímum siðskiptanna á sextándu öld
lefur kirkjan þar verið ríkiskirkja.
Klerkar hafa verið á launum og fram-
'æri ríkisins og sem stofnún hefur
(irkjan verið fjarlæg fólkinu. Stefna
arezku kirkjunnar beindist jafnvel
:ins mikið að því að gera fólk að
góðum þegnum Bretlands eins og að
góðu kristnu fólki. Og með vaxandi
fylgi nútíma þjóðernisstefnu missti
kirkjan þar tilgang sinn að miklu
leyti. Landsmenn sjálfir fóru því
sífellt meira að missa áhuga fyrir
kirkjunni sem stofnun kannski frem-
ur en þeir misstu trúna.
í Bandaríkjunum varð þróunin
hins vegar önnur. Það ríki var
stofnað af þeim Bretum eða af-
komendum þeirra sem höfðu mikinn
áhuga á trúmálum og voru sjálfir
miklir trúmenn. Þar hikja jafnvel
ekki miklir árifamenn við að vitna
um endurborna trú sína á Jesú og þau
áhrif sem þeir hafi orðið fyrir af lestri
Biblíunnar. Nægir þar að visu til
Jimmy Carters núverandi forseta
Bandaríkjanna og fjölmargra
annarra áhrifamanna vestan hafs.
Slíkt er nánast óþekkt i Vestur-
Evrópu.
Einnig má geta þess að í hópi
þeirra milljón innflytjenda, sem til
Bandaríkjanna komu á síðari hluta
nítjándu aldar voru margir
kaþólikkar, sem héldu dauðahaldi i
trú sína eins og bjarghring í óðaveðri
ókunnrar menningar. Afleiðing þess
hefur orðið sú að mikill trúarhiti varð
almennur í Bandaríkjunum og svo er
enn í dag.