Tíminn - 06.03.1966, Síða 12

TÍjyiJNN
12____________________________
STEVENSON
Framhald af bls. 8.
til Frakklands, birtist sama
fréttin — án þess að nefna
U Thant — í New York Herald
Tribune og einnig á forsíðum
margra blaða í Frakklandi og
fleiri löndum. Embættismenn
í Washington hristu þetta af
sér með þeirri staðhæfingu, að
um haustið eða veturinn hafi
ekki gefizt nein veruleg tæki
færi til friðarumleitana. Óvíst
er, hvort hið sanna verður
nokkurn tíma gert opinskátt á
þeim stöðum. En það leikur
ekki á tveim ttingum, að Adlai
Stevenson, sem var í náinni
samvinnu við U Thant að þess
um tilraunum, var sannfærð
ur um, að ekki hefði átt að láta
þessi tækifæri ganga úr greip
um, hvaða árangur sem þær
friðarumleitanir hefðu borið).
Hann var greinilega ekki að
segja mér frá þessum tækifær
um eða möguleikum eða hvað
menn vilja kalla það, einungis
vegna þess, að þetta hafi verið
örugg leið til að koma á friði
í Vietnam. Heldur tilgreindi
hann þetta sem skýrt dæmi
þess, hversu starf hans hjá
Sameinuðu þjóðunum hefði
verið ónýtt og mikil fyrirhöfn
unnin fyrir gýg. Hann hafði
áður vanizt því að marka
stefnu en ekki láta segja sér,
hvernig stefna ætti að vera
og hversu hann ætti að verja
hana og útskýra fyrir umheim
inum. Einkum fannst honum
óþolandi, ef visst fólk í Hvíta
húsinu eða utanríkisráðuneyt-
inu, ekki nema unglingar í
hans augum, færu að segja hon
um fyrir verkum. Honum
þótti þetta fólk ekki bera
minnsta skynbragð á erfiðleik
ana, sem hann ætti við að etja
hjá Sameinuðu þjóðunum, og
hann dró stórlega í efa, að
það hefði verulegt vit á vanda
og hættum í heimsmálum. Það
kom stundum fyrir, er hann
stóð í miðri kappræðu við
kommúniska fulltrúa hjá Sam
einuðu þjóðunum — fyrir opnu
útavrpi eða sjónvarpi — að allt
í einu hringdi síminn til hans
frá Washington eða sendisvein
ar lögðu miða á borðið hjá
honum, þar sem á voru skrif
uð orð frá æðri stöðum um
það, hvernig hann ætti að
botna ræðuna. Það leyndi sér
ekki, að þessar aðfarir höfðu
reitt hann ákaflega til reiði.
Sumarnóttin færðist yfir,
komið fram um lágnætti. Ég
sagði við Stevenson, að hvað
sem hann tæki sér fyrir hend
ur eftir að hann hætti hjá
Sameinuðu þjóðunum, væri
mjög þýðingarmikið að hann
færði í letur persónulegar end
urminningar sínar.
„Það er nú það“, sagði hann
þá. „Cass Canfield fram-
kvæmdastjóri bókaútgáfunnar
Harper & Row hefur verið að
kvabba á mér langa lengi. En
fjandakornið að ég hafi nokk
urn tíma skrifað dagbækur eða
minnisblöð eins og þú og þinir
líkar gerið. Mér veitist mjög
erfitt að fást við ritstörf. Hvern
ig náungar eins og Art Schles
inger geta rutt úr sér öllum
þessum bókum, það er meira
en ég fæ skilið."
Ég minnti hann á, hvernig
Dean Acheson hefði farið að,
þegar hann lét af embætti utan
ríkisráðherra. Hann vildi ekki
búa bók til prentunar með
ítarlegum endurminningum, —
sumpart af því hann vildi
ekki segja allt af létta um
menn, sem enn voru á lífi —
en gaf í þess stað léttar og
hrífandi lýsingar á ýmsu
frægu fólki, sem hann hafði
kynnzt í starfi sínu, Churchill
og fleirum. Stevenson varð
hnakkakertari. þegar ég rifjaði
þetta upp og velti þessu fyrir
sér þegjandi um stund.
Hann sagði halda, að hann
væri búinn að vera nógu lengi
í þjónustu ríkisins, nálega 30
ár, og þegar hann nú hætti
hjá Sameinuðu þjóðunum, ætl
aði hann ekki að taka að sér
annað starf í þágu hins opin-
bera. Hann ætlaði að stunda
lögfræðistörf, vera búsettur í
New York en starfa aðallega
við lögfræðiskrifstofu sína í
Chicgao, það mundi gefa tæki
færi til að hitta barnabörn sín
oft. Þau áttu stórt rúm í
hjarta hans. Það var nú svo,
að Adlai hafði lifað eiginkonu
laus og ekki átt neitt fast
heimili í meira en fimmtán ár.
Ég hafði vitað lengi, að hann
var í rauninni einmana mað-
ur, og hann vissi, að mér var
kunnugt um þetta, þótt ætíð
hætti hann við að ræða það
við mig. „0, jæja“, sagði hann
loks. „um hríð vildi ég gjarna
sitja í skjóli á skemmtistað með
vínglas í hendi og horfa á
fólkið dansa.“
Hann átti orðið bágt með að
halda sér vakandi. Ég stóð upp
og hann lét sér það lynda. Þeg
ar við vorum á leiðinni fram
ganginn, mættum við lágvöxn
vex er nýtt syntetiskf þvottaduft, er léttir störf þvottadagsins.
vex þvottaduftið leysir upp óhreinindi við lógt hitastig vatnsins
og er sérstaklega gott í allan þvott.
vex gefur hreinna og hvitara tau og skýrari liti.
vex er aðeins framleitt úr beztu fóanlegum syntetiskum efnum.
Reynið vex í næsta þvott.
vex fæst í næstu verzlun.
um ljóshærðum manni með gler
augu. Adlai kynnti okkur. Þetta
var Truman Capote, skáld-
sagnahöfundurinn, enn einn
kunningi Bruce-hjónanna, sem
gisti hjá þeim, og hann hafði
verið að skemmta sér. Eitt
hvað sagði hann, sem við heyrð
um ekki, þegar við vorum að
fara inn í lyftuna. Stevenson
sagði á leiðinni niður: „Þessi
ungi maður er nýbúinn að
skrifa bók, og hún á eftir að
gefa honum tvær milljónir doll
ara. Hvað segirðu um það?“
Hann fór með mér alla leið
að útidyrunum, bað bílstjórann
að aka mér heim á hótelið og
sækja sig í fyrramálið klukkan
hálftíu. Adlai átti þá að mæta
í brezka utanríkisráðuneytinu.
Við kvöddumst með handa-
bandi. Og hann sló hnefanum
léttlega á öxlina á mér um
leið og ég gekk út.
Adlai Stevenson dó af
þreytu, hann hreint, og beint
sleit sér út. Ég veit ekki,
hvernig á að orða það öðru
vísi. Vitaskuld átti það þátt í
því hversu verk hans unnust oft
fyrir gýg. En hann dó ekki úr
vonbrigðum. Hafi einhverjir á-
litið hann ,,harmsögulega“ per
sónu, efast ég um, að hann hafi
litið þannig. á sjálfan sig. Hvort
sem aðrir halda því fram, að
ævi hans hafi verið eintóm mis j
tök, þá er ég þeirrar skoðunar,
að hún hafi borið mikinn ávöxt.
Þegar hann stóð á fimmtugu,
vissu fáir aðrir en nánustu vin-
ir um hina fágætu mannkosti
hans og hæfileika. En er hann
lézt fimmtán árum síðar hörm
uðu milljónir fólks hann með
tárum. Og hann hafði þessi
áhrif á hinn siðmenntaða heim
án þess að beita nokkrum valda
méðulum. Hann áorkaði því
einungis með orðum sínum og
gerðum.
Ég ætla ekki að reyna að skil
greina fyndni hans og heil-
SUNNUDAGUR 6 marz 1966
brigða skynsemi. Aðrir eru
önnum kafnir við það í ævisög
um og öðrum bókum, sem eru
að koma út hver af annarri. Ég
veit sem stjórnmálablaðamað
ur, að Adlai Stevenson lét að
sér kveða með fyndni og vizku
í amerísku stjórnmálalífi, og
það krefst talsverðar þekking
ar á því sviði. til að geta met
ið, hve geysimikill þáttur
hans er í þeim efnum.
Adlai var aðdáunarverður
embættismaður, en fyrst og
fremst var hann einstaklega
manneskjulegur einstaklingur
sem maður við mann. Hann lét
sér mjög annt um vini sína.
Því er það skiljanlegt, að öll
um vinum hans þótti ákaflega
vænt um hann. Hann var það,
sem Frakkar kalla „hjartans
vinur“ af því að hann kannaði
hjartalag manna. Þess vegna
mun ég, eins margir aðrir,
aldrei gleyma honum. En mér
mun aldrei framar þykja vænt
um stjórnmálamann. Ég hef
ekki rétt til þess, starís míns
vegna, og því getur líka fylgt
óbærileg kvöl.
Bílaleigan
VAKUR
Sundlaugaveg 12.
Sími 35135 oe eftir lokun
símar 34936 og 36217.
Daggjald kr. 300,00
og kr 3,00 pr. km.
Jón Grétar Sigurðsson,
héraðsdómslögmaður.
Laugsveg, 28B II. hæð
sími 18783.
ALLT A SAMA STAÐ
DAGLEGA
NÝJAR
VÖRUR
Bílamottur í miklu úrvali.
Þvottakústar. ,
Aurhlífar á flesta bíla.
Bílalyftur og
ver kstæSi s lyf tu r.
Plastáklæði í miklu úrvali.
Rúðulistar og béttigúmmí.
Vatnslásar í margar gerðir bíla.
Rafgeymasambönd
Flestar stærðir
Rúðuupphalara, handföng, stýringar og
hurðarhvílur.
Verzlið þar, sem úrvalið er
verðið bezt.
Egill Vilhjálmsson h.f.
LAUGAVEGI 118 — SÍMI 2-22-40
fsiöffT)