Lesbók Morgunblaðsins - 21.03.1965, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 21.03.1965, Blaðsíða 5
XTstin. Næturvíðátta Rússlands. Is á síkjura og ám, torg í gamalli borg, eins og Norðurpóllinn íyrir mirinissjónum 'skáldkonunnar í fjarska tímans á sama stað, á sem rennur inn í eitthvert myrkur, máni sem dimmist einsog vegna elskenda; í hjarta konunnar búa gleði og ótti saman. Meðan rödd xnannsins flögrar yfír öxl hennar einsog kynjafugl en óvæntur geisli yljar frostþurran snjóinn svo. hann glitrar heitt og silfrað. Þannig yrkir Anna Akhmatova. f ljóðum hennar var mikið af ást með ósögðum orðum, fundum sem ekki urðu. Vetur með sk.ug.gurn sem færðust hægt að dyrahellunuim við hvert hús, veðurhani sem syngur í hvellum tónum og silfurmáni sem gerist kaldur yfir eilfuröld Rússlands. Inni er þessvegna dimmt í setustofunni, enginn hiti úr gapandi arninum, liljublómið föinar í vösunum. En í frostinu og uggvænlegu lofti forstríðsdaganha ryrour óskiljan- lega í djúpinu, en það var holur íhljóm- ur þá, náði varla eyranu og týndist í mjallrokinu yfir Nevu. I>að var einsog maðurinn væri haldinn illum anda og ófús að kannast við sjálfan sig í spegli einthverrar skelfilegrar nætur—á meðan nálgaðist eftir þjóðsögulegum fljófcs- bakkanuim hin tuttugasta öld—hin eina eanna en ekki sú sem var samkvæmt almanakinu. Þannig talar skáldkonan í öðru kvæði. Síðan vor: einmanaleiki, tregi; síðan sorgin og kirsuberjailmur. Einsemd, söknuður: Ég hugsa sjaldnar um hann núna, guði sé lof, ég er hætt að ímynda mér að ég sjái hann allstáð- ar fyrir mér. Mistrið hefur sveipað hvítan veginn, skugigar svífa yfir vatn- ið....... DROTTNING SILFURSKEIÐSINS Anna Akhmaíova í Moskvu 1924. Eftir Thor Vilhjálmsson Okáldin ortu um augu hennar. Skáldin voru alltaf áð yrkja um hana, i í í Anna Akhmatova: Um kvöldið Slitróttir tónarnir í garðinum voru þrungnir svo ósegjanlegum harmi. Friskur og áleitinn ilmur af hafi stafaði frá ostrunum á diski með ís. Hann sagði við mig: ég er trúr vinur, og snerti föt mín. En hvað snerting þessara handa er ólík faðmlögum. Svona strýkur maður köttum eða fuglum; svona horfir maður á íturvaxnar reiðkonur fjölleikahússins. Það er ekkert nema hlátur í rólegum augum hans undir léttum gullnum augnhárum hans. Og raddirnar frá döprum fiðlum syngja handan við flöktandi reyk: þakkaðu guði: í fyrsta sinn ertu ein með manninum sem þú elskar. (Snúið á íslenzku í laust mál eftir ensikri þýðingu). T.V. ungu sfcáldin og surn voru ekki lengur ung; en Anna Akhmatova var ung og gáfuð kona, augu hennar voru þung og döpur. Hún segir frá kynnum þeirra Modigliani í París í grein sem ég veit ekki til að hafi birzt annarsstaðar en í ítalska tímaritinu Europa Letteraria, ritstjórinn Giancarlo Vigorelli svaraði Surkoff formanni sovézka rithöfunda- sambandsins einn dag í Leningrad í hitteðfyrra þegar sá sagði: Mig langar í dag til að gefa þér gjöf Giancarlo. Hvað viltu? Hitta Akhmatovu, svaraði Vigorelli. Greinin birtist í fyrra. Þ>að var 1910 sem þau Modigliani og Akhmatova hittust í Paris. Hún var þá um tvítugt. Það ár segist hún haf a séð hann fremur sjaldan, samt hafi hann skrifað sér allan vetm-inn: nú skil ég, segir hún: að hann var fyrst og fremst snort- inn af hæfileika mínum til að ráða í hugsanir annarra, skynja drauma ann- arra og ýmiskonar smámuni, en þessu voru þeir vanir sem þekktu mig vel. Hann var alltaf að segja: On comm- unique. (Það er samband á milli okk- ar.) Oft sagði hann: II n'y a que vous pour réaliser cela (það eruð ekki nema þér sem skynjið þetta.) J-J íklega skilduim við tvö ekki afar miikilvÆgan hlut: ailt sem var aS gerast Framihald á bls. 6. Stundum gœti manni virst sem íslemkir stjómmálaleiðtogar heföu lohaö sig inni í fílabeinsturni, þar sem þeir vœru með öllu óhultir fyrir ásökn veruleikans eða heil- brigðrar skynsemi. M'œtti nefna nokkur ömurleg damii þessu til sönnunar frá yfirstandandi Alþingi. Kannski var átákanlegasta dœmið um andlega innilokun íslenzkra leið- toga rœða menntamálaráðherra, Gylfa Þ. Gíslasonar, á fundi „Félags sjónvarpsáhugumanna" t fyrri vilcu. Um hana sagði dagblaðið „Vísir" 11. marz s.l.: „f sambandi við sjónvarpið á Keflavikurflugv. hafð% dr. Gylfi það að segja, að hann áliti, að með tUkomu islenzka sjðn- varpsins hyrfi það vandamdl úr sögunni, sem af því hefði hlotizt. Hann minnti fundarmenn á að hér áður á meðan ís- lenzka útvarpið hafði ekki útsend- ingar nema nokkurn hluta dags- ins, hefði ekki liðið svo þing að ékki hefði orðið hatrammar deilur um hermannaútvarpið. Þœr deilur hefðu horfið um leiö ' og hið ís- lenzka útvarp hefði aúkið útsend- ingar sírvar. Þaö yrði hér um nokkurt tíma- bil að ræða, meðan íslenzka sjón- varpið vœri enn með stutta dag- skrá, sem enn yrði deiit um sjón- varpið á Keflavikurflugvelli, en hyrfi þegar dagskrá íslenzka sjón- varpsins ykist." t þessu sambandi er ekki ðfróð- legt að minna á ummceli Benedifcts Gröndals ritstjóra í „Alþýðublað- inu" 20. jan. sl., en hann er sem kunnugt er ein helzta sjónvarps- kempa islendinga. Hann nefndi málið „eina andstyggilega sjálf- heldu" og sagði í framhaldi af því: „Sjálfsagt eru þeir menn tU, sem vilja afnám sjónvarpsins, hvað sem eigendur tækja á íslenzkum heim- ilum segja. En verði ekki gripið til þeirrar leiðar, er aðeins ein önnur fœr. Hún er sú að draga smám saman úr amerisku sendingunum um leið og íslenzkt sjónvarp hefst og veita varnarliðinu 2-3 ára um- þóttunartíma til að koma sér upp lókuðu kerfi % staðinn." Af þessum tveimur sjónvarpsleið- togum Alþýðuflokksins virðist rit- stjórinn óneitanlega gera sér stað- reyndir veruleikans Ijósari en ráö- herrann, og vœri fróðlegt að fá úr þvi skorið, hvor túlkar framtíðar- stefnu flokksins í málinu. „Vísir" segir ennfremur um rœðu ráðherrans: „Dr. Gylfi Þ. Gislason taldi það ekki vera neina draumðra að hœgt yrði að koma hér upp góðu sjón- varpi, án þess að leggja óþarflega hart að neinum aðila." Bjartsýni getur verið þarfur eig- Framhald á bls. 6. II. tbl. 1963. ¦LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 5

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.