Lesbók Morgunblaðsins - 05.10.1969, Blaðsíða 11

Bókmenntir
Prtaimih. aif bls. 3
og kunnugt er. Stefán Hörður
Grímsson hefur ekki sent frá
sér ljóðabók síðan Svartálfa-
dans, kom út 1951. Ljóð Sigfús
ar Daðasonar komi út 1951,
Hendur og orð, ekki fyrr en
1959.
Sprek á eldinn, lýsa einmitt
svipuðum þankagangi og ræða
Hannesar í Birtingi. í kaflanum
Viðtöl og eintöl, segir skáldið:
Nei nú er tímabært aS andæfa
að stinga viS árum
Okkur hefur boriS nógu langt
út á lognsævi þessarar
eilífSar
róandi stólum og hægindum
um rökkvaSar stofur
hugfangnir af þeim möguleika
aS breytast sjálfir í skugga
Nú skulum viS horfast í augu
og neyta þess aS viS erum enn
á lífi
búnir holdi og blóSi í gervi
manns
sem myndi verSa okkur hvöt til
aS berjast
neita aS láta óttann ræna
okkur staShelgi
og stugga okkur 'sem reyk og
blaktandi skuggum
frá þessum licitu lindum . . .
neita aS búa lengur í f jarlægð
og neita
aS vera útlagar okkar sjálfra
Það eir ljóst, að skáldið trú-
ir ekki lengur á orð, sem
„væiru hialzt yifiirisikilivitllagur
skáldskapur". Þótt nokkuð
vanti á, að ljóð Hannesar geti
talist skorinorð, er viðleitnin
augljós. Hann yrkir ljóð, sem
nefnist Mr. Dulles á sjúkra-
beði, og fjallar um helstríð
Johns Foster Dullesar, fyrr-
um utanríkisráðherra Banda-
ríkjanna. í þessum eina manni
sér Hannes ímynd þess vonda
í heiminum. Á líkar. hátt og
ofsatrúarmenn miðalda nutu
þess að sjá þá menn brennda
á báli, sem þeir töldu haldna
af djöflinum, finnur Hannes
fróun í því að yrkja níð um
deyjandi stjórnmálamann, sem
ekki er á sömu línu og hann.
Sprek á eldinn, endar á
löngu Ijóði, sem nefnist Land-
nám í nýjum heimi, og fjallar
um Sovétríkin. Ljóðið vitnar
um barnslega hrifningu, er
háttbundinn söngur um póli-
tíska vissu skáldsins:
Hrundið var álögum
illum og fornum
— engi var níShöggur
náunga síns
i
Skimuðu allsgáSum
augum og fránum
þjóðir til þjóða
og maSur til mamis
Grunsamur einfarinn
öðlaSist vissu:
menn voru bræSur
og bræSrungar lians!
Súrrealistískt myndamál er
áberandi í Sprek á eldinn; þar
er til dæmis ort um líf, sem er
meðfærilegt eins og vindla-
kveikjarar, og birtuna frá vind
lingi mánans. í ljóðaflokknum
Vetrarmyndir úr lífi skálda,
er Hannes Siigfússon samkvæm
ur sjálfum sór. Þetta Ijóð er
búið ýmsum bestu eiginleikum
Hannesar sem skálds: glæsi-
legu orðavali, tilkomumiklum
líkingum og síðast en ekki síst
áleitinni hrynjandi og hljóm-
fegurð. Skáldið leitar þeirra
orða, sem eiga að sundra ein-
veru þess, færa því hlýjan and-
blæ nýrrar lífsvitundar:
Og við spurðum: Hvaða orð
eru lifandi
livaða orð sofa
í jörð þessa langa vetrar
eins og fræ eins og fuglar
handan við sjóndeildarliring
augna minna?
Ef ósjálfrátt líf mitt er líf
sem leysir grímu frostsins af
rúðum liússins
eins og lækir spretti undan
fingrum sólarinnar
hvað yrði þá ekki ef orð mín
svifu sem fuglar
í lilýjum andblæ nýrrar
lífsvitundar?
„Hvaða orð eiga lýsandi
kjarna í luktri skei þessarar
hauskiúpu sem ert þú sjállíurf'",
spyr skáldið. Og síðar í ljóð-
inu er talað um þá, sem leit-
uðu horfins sumars, um sælan
grun þeirra um svimhátt tak-
mark og símtöl við guð: skáld
sem lostin voru dýrlegum grun
um saknaðar veraldir og varð
starsýnt á hina smágervu feg-
ANDSKOTANUM
SÉ VORKUNN
Brian Jones 28.2. 1944 — 2.7. 1969
í gegnum glasaglaum
og hampreykjarkóf
heyrum við fjarlæga
hljóma seiða okkur
framandi tungu
í gegnum blámóðu
augna vorra hríslast
sítarhljómurinn
inn í sálina
munnharpan æpir á
samferð þegar
söngvarinn segist vera
á förum heim
andartak dokum við
og minnumst hans
sem eitt sinn var og *r
enn á meðal vor
samt sem áður er vera
hans óræður draumur
í endurtekt
sjálfur hefur hann
sníkt sér far með
steini sem af tilviljun
valt úr stað
við vitum að hans er
■ekki aftur von
en andskotanum sé vorkunn
okkur hinum
eftirlætur hann hljóma
ástriðna sinna
óspillt glottið í skugganum
og drauminn.
interlocutor.
I Iay traps for troubators
Who get killed
Before they reach Bombay.
Pleased to meet you.
Hope you guess my name.
Mick Jagger: „Sympathy for
tlie Devil”
var góður nemandi, frábær í
ensku og hljómlist, en hafði
megnustu andstyggð á íþrótt-
um. Hann var rekinn úr
Menntaskólanum í Cheltenham
fyrir að setja sig upp á móti
skólayfirvöldunum. Sjálfur
sagðist hann aldrei hafa getað
fellt sig við kerfið. Hann eyddi
heldur tíma sínum í að hlusta á
góðar plötur og spila á gítar-
inn sinn, en að lesa skólabæk-
urnar.
Eftir að Brian hætti í skóla,
fór hann á flakk um Evrópu.
Um tíma var hann á Norður-
löndum, flæktist þar um og
spilaði á gítarinn. Þegar hann
kom til Englands aftur, vann
hann fyrir sér með ýmsu móti.
M.a. ók hann kolabíl í heima-
héraði sínu og vann eftir það
‘ ............' ........

Brian Jones
Brian Jones er ekki lengur á
meðal okkar. Lágvaxni gít-
arleikairinn í Rolling Stones,
sem skreytti myndir af þeim
með laglegu glotti sínu og
frumlegum klæðaburði undir
síðhærðum ljósum kolli, er all-
ur.
Brian Jones fæddist í Chelt-
eniham í Gloucestershire í Eng-
landi 28. febrúar 1944. Hann
vair aif góðu Æomaidri ag 'músik-
öOislkiu. Móðiir hiainls kieinodi á
píanó og faðir hans var einnig
orðaður við hljóðfæraleik. Þó
lærði Brian af sjálfsdáðum að
spila á gítar og munnhörpu,
sem hann gróf upp einhvers
staðar. Foreldrar hans komu
honum alltaf fyrir á beztu og
viðurkenndustu skólum, en
en samt tókst aldrei að gera
úr honum neina hópsál. Hann
í hljómplötuverzlun, þar sem
hann deildi gjarnan um jazz
við viðskiptavinina. Síðan hélt
hann til London og spilaði þar
með hinum og þessum hljóm-
sveitum, þangiað til hianm hitti
þá Keith Richard og Mick
Jagger árið 1962. Eftir það spil-
uðu þeir saman undir nafninu
Rolling Stones, og í fyrstu með
ýmsum trommu- og bassaleik-
urum.
Fyirir tilstilli John Lennons
komust þeir í kynni við
Charlie Watts og Bill Wyman,
sem hafa spilað með þeim síðan.
John Lennon kom þeim einnig
í samband við hljómplötufyrir-
tæki, og lýsti því yfir í blaða-
viðtali um svipað leyti, að til
væri í Bretlandi hljómsveit, sem
tæki Bítlunum langt fram. Þar
átti hann auðvitað við Rolling
Stones, enda var fyrsta lagið
með þeim, seim niáði veirulegium
vinsældum, eftir þá Paul Mc-
Cartney. Frá 1963 hafa Rolling
Stones svo skartað í fremstu
nöð brezkma Mjóanisiveita ásiamt
Bítlunum.
Brian Jones kærði sig aldrei
um að leika stjörnu. Allt fram
í andlátið var hann eðli sínu
samkvæmur í starfi og einka-
lífi. Á hljómleikaferðum með
hljómsveitinni kom iðulega fyr-
ir að hann týndist. Þá rölti
hann einn og skoðaði sig um,
fóir á mii'lli hljómþlötuverzlana
og hlustaði á hljómleika. Brian
komst næst því, þeirra félaga,
að vera í rauninni „veltandi
steinn”. Og það er óhætt að
segja, að hann var ekki mosa-
vaxinn. Einstaklingshyggja
hans og sjálfstæði vörnuðu
honuim þeiss að fesita nioikikiuins
staðar rætur til langframa, og
koim í veg fyrir að hanin staðn-
aði í hinni glæstu hringiðu
stjörnulífsins.
Rök tilverunnar hafa vísast
verið Brian títt umhugsunar-
efni, sem og öðrum greindum
hæölelkamöininium. íþaðmimimsta
beindi hann leit sinni út fyrir
sjónarhring hins almenna borg-
ara. EðU sínu samkvæmt varð
hann sá úr hljómsveitinni, sem
staðinn var að eiturlyfjaneyzlu
og annarri óborgaralegri iðju.
Það, sem hinir sungu um, fram-
kvæmdi hann.
Tvisvar var hann dreginn
fyrir rétt sakaður um að hafa
marihuana í fórum sínum. í
bæði skiptin (1967 og 1968)
slapp hann með sekt og áminn-
ingu. í fyrra skiptið var hann
þó í fyrstu dæmdur til fang-
elsisvistar, en sá dómur var
síðar mildaður, þar eð dómara
í yfirrétti þótti engin ástæða
til að dæma frægan mann
þyngra en aðra borgara, né
heldur veita honum strangari
vítur fyrir slæmt fordæmi. Allt
þetta málavafstur lagðist þungt
á Brian, og meðan á fyirri mála-
ferlunum stóð var hann lagður
inn á hvíldarhæli í London
vegna taugaþreytu.
Tveimur mánuðum fyrir
dauða Brian Jones var opin-
berlega tilkynnt, að hann hefði
sagt skilið við félaga sína í
Rolling Stones. Raunverulega
mun hann þó hafa hætt löngu
fyrir þann tíma. Brian sagði
blaðamönnum ástæðuna fyrir
viðskilnaðinum vera þá, að
hanin villdi fá að sipiflla síinia eig-
in tegund hljómlistar. Menn
freistast þó til að ætla, að á-
stæðan sé allt önnur, og þá sú,
að Brian hafi langað að lifa
sininii eigiin teigiumid aif iiMi, öðir-
um óháður. Að það hafi ekki
átit við hainm lemgiur að liifla, sem
einn af hópnum, undir smásjá
fjölmiðlunartækja og ofsóttur
af lögreglunni fyrir athafn-
ir sínar.
Hafi þeiir Miok Jaigiger og
Keith Richaæd verið hin líkiamin
aða mieðivitunid hijómsveiit-
ariininiar, þá var Bniain Joineis á-
reiðanlega sál hennar, þar sem
hann stóð í skugga þeirra. Þeir
sömdu lögin og útsettu, hann
lagði þeim til tilfinninguna.
Meðferð hans á gítarnum og
munnhörpunni á sér engan
samjöfnuð. Hljómlist hans var
hvort tveggja í senn þrungin
ástríðuhita og bundin næmum
tiifiinmiinigium máikilis liisitamammis.
Án hans verður hljómsveitin
aldrei söm. Hin ástriðiuifluililia
taktmeðferð er úr sögunini. Til
samanburðar skal mönnum að-
eins bent á að hlusta á nýjasta
lag Rolling Stones „Honky
Tonk Wornen” og bera það sam-
an við eitthvert eldri laga
þeirra.
Sláttur og sút (rythm og blu-
es) nefnist sú tegund tónlistar,
sem Rolling Stones spiluðu
lengst af á ferli sínum, og ruddi
þeim brautina til frægðar og
frama. Þeir eiga heiðurinn af
því hve vinsæildiir þeiirmair tóm-
listar jukust, og með því frægð
hinna bandarísku listamanna
sem lögðu grundvöllinn að þeim
vinsældum. Það var ekki af til-
viljun, að Brian Jones varð
fyrir svörum, þegar óþægileg-
um spurningum fréttamanna
var beint til hljómsveitarinnar,
vegna róttækrar tónlistar
þeirra. Það var hann, sem kom
hinum á bragðið, eftir að hafa
sijáiLfluir uim lanigit síkeið haiflt
kyrumi af slætti og sút
lagasmiða á borð við Chuck
Berry, Jimmy Redd og Muddy
Waters.
Með Brian Jones er farinn
mikill hljómlistarmaður. Á
stuttum ferli náði hann mikilli
leikni á fjölmörg hljóðfseri.
Þegar á plötuupptökum stóð,
spilaði hann auk gítars og
munnhörpu á sítar, sembal, pí-
ainió, oirg'efl, bjöliluir, tambúiríiniuir
eða hvað eina, sem hendi var
næst og við átti í tilteknum
lögum.
Brian Jones verður ekki
vakinn til lifsins aftur. Hljóm-
list hans lifir þó á plötum til
vitnis um, að með honum er
genginn sjaldgæfur snillingur
og að áin hiarnis enu RiOillling
Stones eikki dieniguir Roliliinfg
Stoinieis.
Rúnar Ármaim Arthúrsson.
5. otetóbeir 1969
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS H