Lesbók Morgunblaðsins - 17.04.1977, Qupperneq 15

Afjörðu
ertu
kominn
ÞaS er góður hvur genginn segir máltækið. í
samræmi við þá skoðun þykir einlægt tilhlýði-
legt að kveðja hvurn samborgara með nokkurri
viðhöfn um leið og hérvistardögum lýkur og
honum er komið undir græna torfu. Þessi
athöfn tekur breytingum frá einum tíma til
annars og er út af fyrir sig fróðlegt athugunar-
efni.
Ekki er ýkja langt sfðan þurfti þrjár athafnir
til að koma manni sómasamlega í gröfina. Fyrst
var kistulagning, síðan húskveðja og loks jarð-
arförin sjálf. Húskveðjan hafði þá sérstöðu, að
þar tóku leikmenn til máls og mun það jafnvel
tíðkast enn í Þingeyjarsýslum og kannske víð-
ar. En yfirleitt hefur þessi athöfn verið lögð
niður. Undarlegur er sá siður að tíunda æviferil
hins látna í útfararræðu, vegna þess að þeir
sem viðstaddir eru, þekkja þann feril venjulega
út í hörgul. Prestum hefur einlægt verið mikill
vandi á höndum f þessu efni. Aðstandendum er
gjarnt að meta útfararræðuna líkt og strangur
gagnrýnandi metur leiksýningu. Kannske er
það þessvegna, að prestar hafa æði oft þótt
ósparir á hólið f lokaúttektinni um þann, sem
genginn er til feðra sinna. Minningargreinarnar
f dagblöðunum eru svo kapftuli út af fyrir sig og
vonandi dettur það sérfslenzka fyrirbæri ekki
uppfyrir f bráð, að alls ókunnir alþýðumenn fái
heilsfður um sig, ef einhver verður til að skrifa.
Samkvæmt kristinni trú er sálin farin „meira
að starfa guðs um geim" eftir Ifkamsdauðann
og Ifkið er þá hismi eitt, sem Ifta mætti á svipað
og úr sér gengin föt — og sameinast jörðinni
með tfmanum. Samt rfkir furðulegur tvfskinn-
ungur f þessu efni eftir nærri þúsund ára kristni
f landinu. Mér er nær að halda að æði margir
hugsi oftar til hins látna f gröfinni en einhvers-
staðar á himnum, samanber: „Sá held ég snúi
sér við f gröf sinni". Fyrir hver jól upptendrast
kirkjugarðurinn f Fossvogi af fjölda rafmagns-
Ijósa, sem aðstandendur hafa komið fyrir á
leiðum látinna ættingja og ástvina. Bæði þetta
og annað tildur við grafir, hlýtur fremur að
flokkast undir rammasta heiðindóm en kristna
Iffsskoðun. Hitt er svo annað mál, að hvur og
einn má fara að eins og honum sýnist mfn
vegna og þetta er ekki sagt til að amast við því.
Ef einhver friðar samvizkuna með rafmagns-
peru, þá er það fullgilt og sjálfsagt að láta það
eftir sér.
Tildur við Ifk og grafir gengur þó skammt hér
á móti því sem þekkist í öðrum löndum og telja
sig prýðilega kristin. í Bandarfkjunum eru til að
mynda starfræktar sérstakar snyrtistofur, sem
„gera upp" lík. Þetta er litið eitt óhugnanlegur
bfsnis, en ku gera vel f blóð sitt. Gamalmenni
eru yngd upp á dánarbeðinum og upptærðir
krabbameinssjúklingar fá eftir dauðann upp-
stoppuð andlit og heilsusamlegan roða f kinnar.
Óhugnanlegast af öllu er, að á eftir fer athöfn,
sem þeir kalla „viewing" (að skoða) eða „open
casket" (opin kista). Þá safnast þeir saman,
sem vilja sýna hinum látna og aðstandendum
hans virðingu og dást að handverkinu. Þar
þykir þetta sjálfsagt og eðlilegt — öðrum þykir
eitthvað sjúklegt við þennan sið; þar á meðal
sumum löndum okkar, sem búsettireru vestra.
í vikuritinu Newsweek gat að líta þá frétt
fyrir nokkru, að einhversstaðar f Amerfkunni
væri byrjað að byggja blokkir handa dauðum f
stað þess að spandera landrými undir kirkju-
garða. í ráði var að byrja á tólf hæða húsi sem
rúmaði að mig minnir nokkur þúsund grafhúsi
og kostaði að vonum mikið að fá „geymslu" á
slfkum stað. Það var þó talið mest framfara-
spor, að fyrir snilli tækninnar átti að vera hægt
að aka á bfl gegnum fyrstu hæðina, ýta á hnapp
og sjá: Niður kemur sérstök lyfta með kistu
hins látna ástvinar.
Þegar þannig er komið fer viðhorfið óneitan-
lega -að minna á Forn Egypta, sem voru æfina
hálfa að vinna fyrir grafhýsi og byggðu heilar
borgir yfir þá dauðu.
Þannig endurtekur sagan sig. Kristni í nærri
tvöþúsund ár og miiljónir predikana um eilfft Iff
sálarinnar virðast ekki geta komið f veg fyrir
það.
Gfsli Sigurðsson
Krossgáta
Lesbókar
Morgunblaðsins
Lausn
á síðustu krossgátu
1 U'"'1 híla gflSfl H«‘ft ftsCU) £UÍ> tcem- ÍT ÍLÍr■ IR. Pír- URV- vetK FRKl ÍKöiQ iar,f
—> L Æ T u R 1r> f A R A E
seiH IÐ M A L A N m S 'b L V I
■ 1 L L ÍVOlK v*rc- fic 5 \ R iJMUS '!fir t í>
ICA?L- Mr. Blo^. I£> r*n- ierM <N<\ Wí* keit- ií> S N A a A VZÍ u R 1 L L A
F R u N T A i B d A R m inVf- u*. N ý 4 R
LoF- éK R 'o A p 'A R A R ►VfttP K sp s U
e 5 F Á 1 R R l T U N u M s
HUC»- O.V.- INN 5 1 N N 1 £ «Mt- ftK 5 N 0 T 1 R i f4
(UlS í H E ! í> m S K I N N 1 m S A
K T«*9- 1 £ T‘ « r»rKi 3 M A £ TU íK-no AI A U T 1 N
i£I E R T K»rr 'A T A K ) N M ‘jjika ‘aa R A C. A
T T A R N A F ^u*>- N 'A M A F p! 7*
T~ '0 R A R A <X N I F A L L Á
1 L L HH.' ílM- K A R A N '1 A fTT- (K- 61 T\ A L L
lh i ÚM-&- VPíftíA 5 Tfc- &NCk~ U R G.ZTór\ CkTL. ■ íflrst- Huy. þRÆtA PUK- RP- /1 Tll- HNER- IN&,
T
f/Eí> 1R KRoPPfí Fe sr
i. ATvimiu á.e.e/N KV-
A f&iRt SM/Z t>l MTulC- u (R- 1
Kionr- A R. oHR- E/MK Uf HOR- A€>R 1
/* AFtfoM- 5TUK- EG/L- TftRM
5KR' if- i nihm- K 1 Dlú- uR
trlr + R 5 % m €fí.\c- FÆfil kv ev'- Xuftr Kó'nfii.- /U2-
LflUL- AÐ t R Ulf/HN V KdMASt Hb'V- DCElF- AR lKR- KoMft
I LL- 1 NN VirLftHi ÓiToRB ^JTÖfti/- * ft HVIDLIM
ilÍEMJu.- ■ Uí.- 1 ua TÖF SlePP- T 1 ö
V'eGKT- FÆfR l ■ fTíKI CfíLL % HC- evf- llsit-U,
HU< -
PRoTT- ÍM M LPLi- 1 M Ck L'iKAMÍ- MLur//VM ■FMAt Möí ÍVEJ.CUR : •
T* SkR- ÚFftN KEIFt Kvm
AULt +■ AT- ofiKfl SPIL- IÐ
UND- 1Ð ÞAT-rfl 3KIUN