Lesbók Morgunblaðsins - 28.05.1978, Blaðsíða 8

Lesbók Morgunblaðsins - 28.05.1978, Blaðsíða 8
Bragi Asgeirsson Úrsögu brauðsins Síöasta eftirmiðdag dvalar minnar í Diisseldorf í okt. s.l., sat ég á litlum vinalegum veitingastað og dreypti á dökkum miöi. Ég hafði lokiö nokkrum erindum þennan dag og velti fyrir mér hvort ég ætti aö skoöa safn nokkurt aftur eða njóta afslöppunar í nýuppgötvuöu súper-gufubaöi þar í nágrenninu. Fram- undan voru erfiöir dagar svo aö baðið var hér líklega tvímælalaust það skynsamlega og það er mest freistaði, hafði ég nær ákveðið það og leit rólega yfir síður dagblaöa er lágu, eöa réttara sagt, héngu frammi á prikum sínum. í Þýskalandi er þaö alstaðar til siös aö festa dagblöð á prik og hanga þau á snögum á vissum stað á veitingastofum. Við skenkiborðið deildi ungt par hart og barþjónninn tók af lífi og sál þátt í deilunum. Mér varð hugsaö til þess hve miklu farsælla það hlyti að vera að fá útrás deilumála i. þennan hátt í stað þess að afgreiða þau innan veggja heimilisins oft með óhollum afleiðingum. — Skyndilega rakst ég á frétt í einu blaöinu þess efnis að nýlega væri sýning á próunarsögu brauösins í 6000 ár („6000 Jahre Geschichte des Brotes"), á „Volks- und Wirtshaftsmus- eum" — (Þjóð- og hagvaxtarsafninu) og forvitni mín var þegar vakin, — þessa sýningu varð ég að sjá, — hafði lengi vitaö að brauðið, lögun þess og form er órjúfanlega tengt sögu mannsins, — daglegu lífi hans, hátíðis- og tyllidögum, trúarbrögðum, helgisiðum, fórnarathöfn- um o.s.frv. Neyzla brauös var um árþúsundir helgiathöfn, enda var hór um að ræða éina aöalfæöu mannsins, — ómissandi við hvert borðhald. Varla er opnuö forn bók án þess aö viðkomandi rekist á frásögn tengda brauöinu, — slíkan sess skipaöi þaö í huga fólks og gerir víða enn, neyzla þess var öllu frekar athöfn en það sem við í dag táknum sem málsverð. Sérstakar brauötegundir voru bakaöar í sambandi við ýmsar hátíöir og er það í sumum tilvikum gert enn þann dag í dag. Markvert er, aö form, gerö og lögun ýmissa brauötegunda hefur ekki tekið miklum stakkaskiptum um árþús- undir, svo sem sumar myndirnar er fylgja þessum pistli sýna Ijóslega. — Aö form brauösins hafi verið Mynd 4 — »já grein W ' A \WÆm 1 Wk ÆÍ «4 íá 1 mikilvægt er auðsætt og ber eftirfarandi tilvitnun i Markús Árelíus, hinn mikla keisara Rómverja, þess Ijósan vott, en hér var hann að fjalla um fegurð heimsins: „í augum þess manns, sem sanna innsýn hefur í hið rétta eöli alheimsins, er sérhver tilbreyting sem veröur á hverju því, sem í honum er og honum heyrir til, heppileg og unaösleg. Brauöhleifurinn, sem afbak- ast hefur, svo hann springur og gliönar sundur, hefur ekki þá réttu lögun, sem bakarinn æskti eftir, en eigi aö síöur er hann í sjálfu sér fagur og girnilegur til neyzlu" — Þaö atriði eitt, að hinn orösnjalli og Ijóngáfaöi húmanisti, Markús Árelíus, skyldi leggja útaf í frægri ræöu um fegurö og eöli alheimsins meö því að vitna til brauðhleifsins, segir gilda sögu. Margur mun minnast þess eftirminni- lega kafla úr píslarsögu Jesú er Emmaus- gangan nefnist: „Hann lætur aö þeirri ósk þeirra, að koma með þeim inn. Það er skuggsýnt inni, en þeir ganga að borði, þar sem kvöldveröur bíöur þeirra. í rökkurkyrrðinni tekur ókunni gesturinn brauöiö og brýtur að peirra landssið og réttir þeim. En þá er eins og augu þeirra opnist og skyndilega þekkja þeir aö samferöarmaður þeirra er sjálfur Jesú hinn krossfesti. Brauðið liggur brotið á bóröinu, staður hans við borðið er auður". — Menn taki hér eftir að Jesú braut brauöið, en sá háttur hefur í árþúsundir verið einkenni brauösins og til rnerkis um gæöi þess — að hægt væri að brjóta það, .-~ einnig er það til marks um gæöin aö yfirborö þess (skorpan) brotnar ef þrýst er á það fingri. Enginn sem vit hefur á brauðinu lætur pranga inn á sig brauöi sem er dúnmjúkt viðkoma og einungis er hægt að slíta í sundur vilji einhver deila því á hinn forna rnáta — í formála sýningarskrár segir m.a. „Saga brauðsins er ein sú áhugaveröasta sem um getur. Fram úr myrkri fortíðar, sem nær yfir 6000 ár, birtist okkur saga mannsins, allt frá hellisbúum, og steppu- þjóðum til vorra daga. Það, aö maöurinn skyldi hagnýta sér hugvitsemi sína í formun aðalfæðu sinnar frá ómunatíð, og tengja hana trúarbrögö- um, listum og goðafræöi, er verandi sönnun um yfirburði hans. Brauðiö er jafngamalt menningu hins indogermanska heims og það er mögulegt að gera sér grein fyrir siðvenjum manna og atferli (pólitík) með því aö lesa í tjáningarmál og sögu brauðsins". Rituö hefur verið bók um sögu brauðsins af þeim Pierre DURAND og Marvel SARRAU, og það er einmitt bakarameistarinn Marcel SARRAU sem endurmótaö hefur flest þessara brauða á farandsýningunni, en hann er afkomandi bakara og malara er hafa veriö starfandi í a.m.k. 500 ár í Gascogne. SARRAU vinnur um þessar mundir að verki um brauðtegundir á okkar tímum sem eru einnig tengdar erföavenjum úr fortíðinni m.a. með ótal sögum og skrítlum. Lítum svo á myndirnar er fyigja þessari grein og «thugum hvaöa sögu brauöiö getur sagt okkur. Á fyrstu mynd eru brauö frá Egyptalandi, — litla brauðið efst t.h. fannst í gröf Ramses II. hins volduga Faraó, frá 19. öld fyrir Krists burð, og er búið til úr grófu niöursöxuðu korni og Brauð frá fornöld. Efsta brauðið fannst f gröf Ramsesar 2. faraos í Egyptalandi. Meö tilkomu brauosins urðu Þáttaskil hjá mannkyninu — veiðimennskustigið var kvatt og verkaskiptingarstigiö tók viö. Mynd 1. Brauo tók snemma á sig ails konar táknræn form. Hér eru fornaldarbrauö meö hjartalagi — tákni ástarinnar, dööiubrauö, sérbakaö handa sjálfum faraó og brauö í dýrsmynd. Mynd 2. ©

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.