Lesbók Morgunblaðsins - 01.10.1978, Blaðsíða 10

Lesbók Morgunblaðsins - 01.10.1978, Blaðsíða 10
i lyrra kom úl hjé sænska bókaforlaginu Rabén & Sjögren bók sem ber heitið „Astrid Lindgren — an levnadsteckning" og er ævisaga hins þekkta barna- og ungiingabókarithöfundar Aatrid Lindgren. Hún er okkur íalendingum aö góðu kunn, enda hafa fjölmargar bóka hennar veriö býddar á íslensku, lesnar í útvarp og gefnar út á bók, auk bess sem framhalds- myndabættir frá scanska ajónvarpinu, sem Dað hefur gert eftir nokkrum bóka nennar, hafa verio aýndir hér ( sjónvarpi, og ennfremur hafa nokkur leikhúsanna leikið eftir hana leikrit. Þaö vœri pv( ekki úr vegi ao renna augunum dalítið yfir peaaa atvisögu Astridar, sem ssenski sjónvarps- og blaoamaðurinn Margareta Strömstedt hef- ur akráo. Flestar ævisögur greina frá tólki sem hetur runnið sitt skeiö á enda, og hefur því ekki möguleika á aö fara höndum um efniö, né leíðrétta þaö sem hæpiö getur talist, segir Margareta í formála aö bókinni. Sú bók, sem hér kemur fyrir sjónir almennings hefur þann kostinn fram yfir sli'kar ævisögur — og er þó á engan hátt einstök hvaö þaö snertir í sjálfu sér — að aðalpersónan hefur sjálf átt drjúgan þátt ( gerö hennar. Þannlg œtti aö vera tryggt, aö ýmsir þeir þankar, sem á borö eru bornir eru ekki svo fjarri þeim raunveruleika sem reynt er aö draga fram og miðla áleiðis til lesenda. Margareta Strðmstedt tók sér ennfremur góöan tíma til aö feröast um (Vimmerby og nágrenni f Smálandi, þaöan sem Astrid er upprunnin, og leita til fólks sem þekkti hana í „dentíð", fjölskyldu hennar og ættingja, skólafélaga, vlna og kunningja og fyrrum starfsfólks á æskuheimili Astridar, Nesi. Þannig hefur sú mynd, sem Margareta reynir aö draga fram væntanlega oröið áreiöan- BÖKMENNTIR OG LISTÍR ASTRID LINDGREN 1 nýútkominni ævisögu, sem Jakob S. Jónsson skrifar um „Tilviljun ein réði því að ég fór að skrífa af alvöru" legri, fyllri, en ef hún hefði vit sitt frá Astrid einni saman. En þetta hefur þó ekki veriö gert átakalaust. Samskipti æviskrárritarans og þess sem ritað var um, urðu afskaplega náin, enda tók undirbúningurinn aö ritun bókar- innar nokkur ár. Þannig afvopnast sá sem skrifar bókina, hann veröur hluttakandi í ævi og örlögum þess sem hann ritar um, og löngunin til að gefa „sanna" mynd stangast á viö tilhneiginguna aö undanskilja einkamál og óþægilega hluti. Hlutlægnin er í hættu. Eða eins og smálenski bóndinn sagöi: — Þaö er ekki hægt að segja aö ég Ijúgi, en ég fer spart meö sannleikann! Astrid Lindgren fæddist í nóvember 1907 í gömlu rauöu húsi, annaö barn Samuels August Ericsson og konu hans, Hönnu Ericsson, áður Jonsson. Bærinn sem þau bjuggu á hét — og heitir enn — Nes, og var örskammt frá litlu þorpi í Smálandi, Vimmerby; Nes hafði verið prestbýli allt frá 1411, en faöir Astridar var bústjóri á býlinu, eíns og faðir hans á undan honum og sonur hans síðar meir. Alls uröu systkinin fjögur, Gunnar elstur, svo Astrid, Stina og Ingegerd yngst, og eftir því sem Astrid segir sjalf, áttu þau lukkulega Ólátagarösæsku á Nesi, rétt eins og börnin í Ólátagarði síðar meir. Astrid byrjaði í barnaskóla 1914. Þá var stríöiö nýhafiö og dunaði í fjarska, og mátti fylgjast með gangi mála í dagblaöinu í Vimmerby. Á sama tíma og almenningur í borgum og iönaöarsamfélögum svaft heilu og hálfu hungrl, nutu börnin á Nesi þeirra forréttinda aö hafa mat í hvert mál, frelsi og öryggi. En vissulega var fátækt í sókninni, sem birtist glögglega meöal barnanna í skófanum. Einkum kom það fram í efnaleg- um gæðum eins og fatnaði, en þegar Astrid lýsir í bókum sínum þegar börnin taka nestið Astrid Lindgren, — og alltaf eru blessuð börnin nálæg. Hér er hún á góðri stund með barnabörnunum. sitt úr malnum í ásýnd skólafélaga sinna, verða lýsingar hennar hvað naprastar og átakanlegastar. Þau börn sem oftast voru barin í skólatíö Astrid voru jafnframt börn sem þjáöust af vansæld og fátækt á heimilum sínum. Þaö var ekki óalgengt aö börn voru barin í ásýnd alls bekkjarins. Engu aö síöur hefur Astrid Lindgren gert lítiö af því aö beina spjótum sínum aö kennurum í bókum sínum. Þó hefur hún skrifaö bók á borö viö Línu Langsokk, sem leggst gegn öllum valdboöum samfélagsins og verömætamati. Lj'na lendir einmitt í árekstri viö gömlu konurnar í kaffiboðinu fræga, þar sem uppeldissjónarmiö þeirra eru teygö og toguð sundur og saman í háöungarskyni. Línu tekst einnig aö gera lögregluþjónana viti sínu fjær. En oröaskipti Línu og kennslukonunnar í skólanum eru tiltölulega væg og vingjarnlegs eölis. „Ég magna ekki andúö gegn kennurum af ásettu ráði", segir Astrid. „Það eru svo margir rithðfundar nú á tímum sem reyna að koma börnunum til við sig meö því aö etja þeim gegn öllum fullorönum, og lýsa kennurum sem hreinum óargardýrum. Þeir reyna aö ala á ovild barnanna í garö skólans, en varla er börnunum nein hjalp í því". Það leið langur tími þangaö til Astrid skrifaöi fyrstu bók sína, en áreiöanlega hlýtur sænskukennara hennar í barnaskólan- um aö hafa fundist eitthvað til um frásagnarhæfileika hennar, því gömul skóla- systkini segja, aö smáritgeröir Astridar hafi nær ávallt verið lesnar fyrir bekkinn. Ein þeirra birtist meira aö segja í dagblaöi Vimmerby þegar hún var þrettán ára, og eftir þann atburö var hún kölluö Selma Lagerlöf Vimmerbæjar í gríni. Þá ákvað Astrid Lindgren aö veröa aldrei rithöfundur. Þegar Astrid var sautján ára gömul, bauöst henni starf viö dagblaö í Vimmerby

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.