Lesbók Morgunblaðsins - 21.03.1981, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 21.03.1981, Blaðsíða 2
Arnarhóllinn er oröinn grænn, þaö er sumar og styrjöldin ekki skollin á, svo þaö er fámennt á sunnudags- morgni, enda íbúar bæjarins innan viö fjörutíu þúsund og þar sem aliir dagar eru vinnudagar nema sunnu- dagurinn, hvíla menn sig eftir erfioi vikunnar og fáum hafnarverka- mönnum dytti það í hug að nota þennan dag til þess að fara niður að höfn því nóg er samt. Faðir minn var skósmiöur sem sat við leistinn alla daga í kjallaranum í Austurstræti 5, og þó aö þaö gætti flóðs og fjöru þegar stórstreymt var á skósmíðaverkstæðinu, þá var þaö ekki sú sjómennska sem hann hafði dreymt um alla ævi en vegna fötlunar gat aldrei sinnt. Ef til vill voru þaö því sárabætur aö hann leiddi mig, ungan son sinn, niður með höfninni á hverjum sunnu- dagsmorgni til þess aö sjá sjóinn og skipin. Þegar við komum að Arnar- hólnum á móts við Hverfisgötu og Ingólfsstræti sást gjörla móta tyrir gömlum og grónum tröðunum sem lágu yfir Arnarhólinn til norðurs, en þegar við héldum áfram niður Ing- ólfsstrætið urðu fyrst fyrir á vinstri hönd hinir stóru hliðarstólpar að baki styttu Ingólfs Arnarsonar enda hóilinn allur girtur. Framundan til hægri blasti við Arnarhváll. Fyrir neðan Arnarhvál og dálítiö innar við Sölvhólsgötuna stóð Sam- bandshúsið en umhverfis opnar lóðir og óræktaðar, en þar fyrir neðan á hægri hönd bjó í gömlu koti maður, sem að minnsta kosti ungum dreng þótti afar merkilegur, en það var Oddur á Skaganum. Krakkarnir köll- uðu stundum til hans: „Oddur gamli á Skaganum meö rauða kúlu á maganum" og það brást ekki að hann reiddi upp stafinn og gerði sig líklegan til þess aö elta krakkana, en þá var líka tilganginum náö og allir flýðu sem fætur toguöu. Neðst í Ingólfsstrætinu var stór- hýsi, á þeirra tíma mælikvaröa, Sænska frystihúsiö en hinum megin Höfn, hið nýja hús Fiskifélagsins. Þegar yfir Skúlagötuna kom, námum við staðar við vandaðan steinvegg, hlaðinn úr stórgrýti og steypt í milli. Frá þessum staö festi maður augun fyrst á Kolbeinshaus, þessu merkilega skeri ífjörunni, sem aldrei virtist eins vegna muns á flóöi og fjöru, fuglunum, sem þar sátu eða sveimuðu yfir, og þanginu, sem skolaðist til og frá. Inn eftir Skúlagötunni sást Klöpp sem stóð á upphlöðnu svæði útí sjóinn, en þar fyrir austan var Kveldúlfsbryggja og þar stunduöu krakkarnir úr Skuggahverfinu fisk- veiðar meö góöum árangri. Enn austar var svo Rauðarárvíkin sem lækur rann í úr Norðurmýrinni og handan víkurinnar voru reisuleg hús- in á Rauðará með kúm í haga. Þessum sjónarhring til hægri lauk svo Holdsveikraspítalinn, stór og mikil bygging á Laugarnestanganum utan við Kirkjusandinn meö stakk- Hilmar Biering Frá Reykjavíkurhöfn. Málverk eftir Þorvald Skúlason frá 1931. Þannig leit hafnaravæðið út á þeim tíma, er höfundur ræðir um — og kolakraninn, sem nú er ekki lengur til, bregöur stórum svip yfir bryggjurnar og skípin. Við Reykjavíkur- höfn fyrir stríð stæðum þar sem saltfiskur var breiddur til þerris. Yfir sjóinn að líta sást á móts við Holdsveikraspítalann til Viöeyjar, en þó sást þar aöeins Stofan og kirkjan, því byggöin í Viðey var öll austast á eynni. Framundan og norðar var Engey með tveimur tvílyftum timbur- húsum og mörgum útihúsum, því búskapur var í eynni. Handan eynna var svo fallegasta fjall í heimi, sjálf Esjan, sem var eins og Kolbeinshaus að því leyti, að hún skipti sífellt um svip eftir birtu og gróðri og austan hennar var eins og glóöi á Móskaröshnúka. Skarös- heiðin og Akrafjall vestan hennar fylltu svo þennan fjallahring. Við gengum meðfram steinveggn- um góða, sem nú var mun hærri en á Skúlagötunni og var kallaöur Austur- garður, en í upphafi Batterísgarður og nú Ingólfsgarður. Til vinstri, þegar gengiö var niöur Austurgarð- inn, voru vörugeymslur en þó aðal- lega kolaport og allskyns geymslu- port sem oft var freistandi að skoða, þótt slíkt væri ekki gert á sunnu- dagsgöngu. Við Austurgarðinn að innanverðu var bryggja nokkuð út með garöinum en síöan mjór garð- urinn út í vitann við innsiglinguna í höfnina. Þegar gengið var vestur með höfninni frá Austurgarði tók við lítil bryggja, Björnsbryggja, sem venju- lega var kölluð togarabryggjan, enda losuðu togararnir aflann þar, þótt hún væri svo lítil, að ekki gátu legið þar nema tveir togarar samtímis nema þeim þriöja væri lagt við endann á bryggjunni. Þegar komiö var örlítiö lengra, tók við annar hlaðinn garður, sem nú er nefndur Faxagarður, en var oft í daglegu tali nefndur Langelinie. Aö innanverðu á þessum garði var viölegupláss, en yst var hausinn á garðinum breiöari og þar var sigl- ingaljós á lágu mastri. Þá tók viö Austurbakkinn, sem einnig var oft nefndur kolabakkinn, því yfir honum gnæföi kolakraninn, stór og svartur, en efst á honum var lítið hús, þar sem stjórnandi kranans haföist við en sjálft rann húsið eins og skóflan sem hékk niður úr honum eftir teinum út yfir skipið sem veriö var að losa. Skóflan skall meö gínandi kjaftinn niður í lest skipsins þar sem kolin voru laus, lokaöist og lyftist upp, en síðan rann húsiö, sem var grænmálaö, með skófluna hang- andi inn yfir háa bárujárnsgiröingu og þegar komiö var hæfilega langt inn í portiö opnaöist kjafturinn og kolin runnu niöur bynginn. Þetta var stórfengleg sjón en sjaldséö á sunnudögum. Þegar komið var framhjá kola- krananum, kom vík eða vogur inn í krika sem endaði hjá Varðarhúsinu. 2

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.