Lesbók Morgunblaðsins - 19.10.1985, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 19.10.1985, Blaðsíða 3
aki:'i 1111 m m m s s e s e ® m n n Útgefandi: Hf. Arvakur, Reykjavík. Framkvstj.: Haraldur Sveinsson. Ritstjórar: Matthías Jo- hannessen, Styrmir Gunnarsson. Ritstjórnar- fulltr.: Gísli Sigurosson. Auglýsingar: Baldvin Jónsson. Ritstjórn: Aoalstræti 6. Sími 10100. Forsíðan er í tilefni aldarafmælis Kjarvals, sem minnst er á ýmsan hátt í blaðinu. Myndin á forsíðunni heitir„Fagra veröld" og var gjöf Kjarvals til Tómasar Guðmundssonar á merldsaf mæli. Hún er nú í eigu Þorváldar Guðmundssonar. Þorvaldur Guðmundsson, löngum kenndur við Síld og fisk, er mestur Kjarvaldsmyndasafnara allra núlifandi manna, en safn Þorvalds spannar auk þess verk fjölda annarra myndlistar- manna. Á aldarafmæli Kjarvals efnir Þor- valdur til sérstakrar Kjarvalssýningar — sýnir verk úr eigin safni í eigin húsnæði, Há- holti í Hafnarfirði, m.a. Lífshlaupið, en Les- bókin hefur átt samtal við hann af þessu til- efni. Agústa Ágústsdóttir er orðin kunn söngkona meðal þjóðarinnar og hefur látið í sér heyra í vax- andi mæli, hér og erlendis. Raunar hefur hún skáldsögu í smíðum einnig, en viðtal Guð- brands Gíslasonar við hana er í tilefni hljómleika, sem hún heldur í dag í Austur- bæjarbíói. Indriði G. Þorsteinsson var ráðinn til að skrifa ævisögu Kjarvals og nú er bókin komin út á aldarafmæli málarans. Af því til- efni hefur Illugi Jökulsson átt tal við Indriða og birtur er kafli úr ævisögu Kjarvals, þar sem segir frá erfiðum, tímum, 1931, þegar efnt var til sýn- ingar á málverkum hans í Gharlotten- borg. ISSA: Spegill daggardropans Syngjandi tinir móðirin teblöðin og barnið á baki hennar slær taktinn með blómi. Hjartarkálfurinn stuggar fiðrildinu burt og heldur áfram að sofa. 3. Froskurinn starir á fjallið oglæturþað ekki vaxa sér í augum Fugl, tekurðu ekki eftirþví, að verið er að fella tréð þar sem hreiðriðþitt er. Lífið — daggardropi já, vissulega erlífið daggardropi ogþó... 6. Églyftihendi tilþess að sópa burt köngulóarvefnum en éghætti viðþað. JónúrVörþýddi. A slðustu áratugum hefur mikið komið á Norðurlandamálum l timarit- um og á bókurn af þýddum vlsum og kvæðum, sem uppruna sinn eiga i Austurlönduni og raunar öörum f jarlægum menningarsvæðum. Fæst af þessum skáldskap hefur verið þýtt af frumtungu og þvl að sjálfsögðu fjarlægst uppruna sinn, en þó oftast haldiö nokkru af þokka þess tungutaks, sem hann var gæddur i upphafi. Um skeið varð það mér nokkur árátta að hripa hjá mér sllkar vlsur, og snúa þeim þegar tóm gafst til. Stundum þótti mér þrjár llnur gott dagsverk. Loks var orðið til sómasamlegt handrit, sem sfðan gleymdist og týndist. Við búferlaflutning kom það nýlega i leitirnar. Hér er sýnis- horn, vlsur eftir japanskan bónda, sem lengi hefur verið frægur I landi slnu. Hann hét ISSA og var uppi á árunum 1763—1827. Þýö. Það er tízka í öllu, ekki bara í fatnaði. Til að mynda er mataræði fólks háð tízkusveiflum. Núna þykir mjög ómóð- ins að borða hefðbundna sunnudagssteik með grænum baunum og sultu. Soðningin er í tízku, alls kyns fiskmeti, sem lengi vel þótti heldur klént. Að ekki sé talað um allt grænmetið. Og nú er í tízku að drekka te en ekki kaffi. Tízkan kemur líka glöggt fram í nafn- giftum. Til skamms tíma var mjög algengt að skíra börn tveimur nöfnum, einu tveggja atkvæða,en hinu eins atkvæðis. Eva Dögg, Edda Rós og Ingvar Már voru þá á hverju strái og eru vonandi enn, þótt nöfnin þeirra séu komin úr tízku. Núna virðast biblíu- nöfn mjög vinsæl. Það eru Aron, ísak, Rakel og Sara og svo framvegis. Fyrir nokkrum áratugum datt fæstum í hug að gefa börnum sínum slík nöfn. Þá voru norrænar nafngiftir í tízku og foreldrar kíktu gjarnan á nafnaskrá íslendingasagn- anna áður en þeir tóku lokaákvörðun um nöfn barna sinna. Forn nöfn eins og Hildi- gunnur, Arnaldur og Freygerður heyrðust þá á ný eftir margra alda hlé eða þá nöfn úr ásatrú, sem kristnir íslendingar höfðu Tízkan kemur víða við sjaldan vogað sér að gefa börnum sínum fram að því. En þrátt fyrir allar tízku- sveiflur hefur sá siður ekki horfið hérlendis að skíra börn í höfuðið á afa eða ömmu, enda þótt þeim fækki stöðugt sem bera hvunndagslegu nöfnin Jón, Sigríður og Guðmundur er lengi vel fylltu kirkjubækur um allt land. Tómstundaiðja fólks og hvers kyns hugðarefni fara heldur ekki varhluta af tízkunni. Fyrir nokkrum árum var í tízku að hreyfa sig sem minnst og taka lífinu með ró. Nú mega menn varla vera að því að anda vegna alls kyns íþróttaiðkana. Þeir eru ýmist á harðahlaupum, hjólandi eða á skíðum fyrir utan alla hina sem eru í golfinu. Til skamms tíma þóttu þeir sem stunduðu gönguferðir um hálendið hinir mestu sérvitringar. Nú er sérvizka þeirra orðin hæstmóðins og sá telst varla maður með mönnum sem hefur ekki þrammað um Hornstrandir eða norður Kjöl. Og ekki lætur tízkan lífsviðhorf fólks ósnortin. Lengi vel fæddust menn inn í stjórnmálaflokka og áttu þaðan ekki aftur- kvæmt nema þeir endurfæddust inn í ein- hvern annan flokk í eitt skipti fyrir öll og þótti slíkt mikill hringlandaháttur. Núna geta menn farið marga hringi á milli stjórnmálaflokka og dansað milli önd- verðra skauta án þess að blása úr nös. Ungir og reiðir menn frá umbrotatímum 7. áratugarins hafa fylgt tízkusveiflum til hægri með eða án viðkomu í öðrum flokk- um og gætu svo sem fullt eins farið svipaða leið til baka til að tolla í tízkunni. Nema það komizt brátt í tízku að halda fast við skoðanir sínar. En þá fyrst færist skörin upp á bekkinn, þegar annað kynið kemst í tízku á kostnað hins. Við því er nefnilega sáralítið hægt að gera sé maður svo óheppinn að vera þess kyns sem er ómóðins. Það er þó bót í máli að pendúllinn sveiflast hratt og kynin eru bara tvö. Af framansögðu má ljóst vera að það eru ekki bara gróðafíknir kaupmenn sem stjórna tízkunni eins og sumir vilja vera láta heldur koma þar önnur öfl til skjal- anna. Og tízkan er sjálfsagt jafngömul mannkyninu. Það sem gerir hana svona fyrirferðarmikla í nútímasamfélagi er trú- lega aukið upplýsingastreymi, bættar samgöngur og fjölþættari áhrif. Mikið af þeim tízkusveiflum sem hér hafa verið taldar upp hafa haft heillavæn- leg áhrif, m.a. til betra mataræðis og annarra hollra lífshátta. En í öllu írafárinu við að tolla í tízkunni hættir okkur við að hundsa eigin dómgreind og gleypa hrátt það sem að okkur er rétt. Þótt sérkennilegt biblíunafn láti vel í eyrum þessa stundina, kann það að hljóma afkáralega eftir nokk- ur ár og sá sem það ber er þá lítt öfunds- verður. Og fá lífsviðhorf eru það lítilfjörleg að þau beri að láta fyrir róða vegna þess eins að þau eru ekki í tízku. Þau gætu jafnvel komizt í tízku fyrr en varir. GUÐRÚN EGILSSON LESBOK MORGUNBLAÐSINS 19. OKTOBER 1985

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.