Lesbók Morgunblaðsins - 22.08.1992, Blaðsíða 6

Lesbók Morgunblaðsins - 22.08.1992, Blaðsíða 6
4- MINNISPUNKTAR AÐ NORÐAN ólstöður, lengsti dagur ársins. Síðan fer jarðar- möndullinn að halla sér á hinn kantinn. Eitt hænufet á dag hét það í munni alþýðu. En nú vitum við að þessi fet eru mislöng; afar stutt í kringum sólstöður á vori og vetrarsólhvörf, en löng í kringum jafndægrin. Fannirnar á Öxnadalsheiðinni ná níður á móts við veginn. Fylla sum gilin. Eru eins og rúnaletur eða mannamyndir í hlíð- unum, hverfa uppí þokuna, sem nú er að læðast inn úr vestri. Dauðinn er hreinn og hvítur snjór, segir Jónas Hallgrímsson í hinu torræða ljóði sínu, Alsnjóa. Mér finnst þetta líka; þessvegna leiðist mér snjór og ég vildi helzt að ég þyrfti aldrei að hafa hann undir fótum - og bíldekkjum. En uppi í fjöllum er hann fallegur, ekki sízt á haustin þegar fyrst hvítnar í fjöll. Og á vorin þegar hann afmarkar gilin eins og nú á Öxnadalsheiðinni. En daginn eftir brast hann á með snjókomu um mestallt Norðurland; sauðfé náði naumast til jarðar þar sem verst var og ungar mófuglanna hafa stráfallið. Sú hlið á Islandi sést ekki á póstkortunum sem túristarnir kaupa. Þar er himinninn alltaf skærblár. Og landið er líká blátt, póstkortablátt. Þegar eitthvað gerist í veðurfarinu sem þykir óeðlilegt miðað við árstíma, halda margir að það boði varanlegar breytingar. í fyrra varð óvenjulegur sumarhiti, sem raunar byrjaði um miðjan júní og stóð út júlí. Annað eins sumar hafði víst ekki kom- ið síðan 1939, sögðu hinir iangminnugu. Samt var strax farið að gera því skóna, að nú væri að hlýna svo um munaði. Það væru gróðurhúsaáhrifin, bara sísona eins Á sólstöðum voru Eyfirð- ingar að byrja að bera ljá í gras og taðan ilmaði í sólinni. Tveimur dögum síðar náði sauðfé ekki til jarðar fyrir snjó og vestar, í Húnavatnssýlu, fórst margt fé í þessu veðri. Þannigerlsland Grund í Eyjafírði. Kirkjan sem Magnús Grundarbóndi byggði af miklum metn- aði er óhefðbundin að því leyti, að hún snýr frá norðri til suðurs. og hendi væri veifað. Svo kemur vetrar- kuldi á sama tíma ári síðar. Og þá er sagt:- Þetta er einhverskonar stór breyting á veðurfari; það er áreiðanlega að kólna. En veðurfræðingar trúa ekki svona af- dráttarlaust á varanlegar breytingar. Við erum einfaldlega háð því hvar hæðir og lægðir setjast að; hvort hingað er dælt lofti úr suðri eða norðan af norðurpól. En allar verulegar breytingar taka tíma, sem fremur mælast í öldum en árum. Vegurinn um Giljareiti á Oxnadalsheiði þótti kvíðvænlegur á fyrstu árum bílaum- ferðar um heiðina. Hann var mjór, kantur- inn laus í sér og viðsjárverður og gljúfrið Sól og blíða og bæirnir allt í kring: Eyfirzk búsæld á lengsta degi ársins. Bær- inn fyrir miðju á neðri myndinni er höfuðbólið Grund. Myndirnar tók greinarhöf. I Gih'areitum, vegarkantur lagfærður með jarðýtu. fyrir neðan. Nú er verið að koma þessum vegi í viðunandi horf; um sólstöður var búið að undirbúa hann undir varanlegt slitlag að stórum hluta. Einhver ofurhugi á jarðýtu var að snyrta upprótið neðan við vegarkantinn. Mér sýndist ýtan allt að því standa uppá endann stundum. í smásögu sinni, „Slys í Giljareitum", fjallar Þórir Bergsson um afleiðingar af ábyrgðarlausu blaðri. Maðurinn í leigubíln- um var að grobba sig af kvennafari um borð í strandferðaskipi, sem fékk þær hörmulegu afleiðingar að stúlkan hvarf fyrir borð. Hann vissi ekki, að hún hafði verið heitbundin einmitt þessum manni, sem ók leigubílnum. Stund hefndarinnar rann upp. Og um leið stund sjálfsmorðs- ins. Kaldur og rólegur ók hann bílnum framaf brúninni. Hann endastakkst niður snarbratta hlíðina og hafnaði í ánni. II Eyjafjarðardalurinn er búsældarlegasta sveit á Islandi; Borgarfjörðurinn kemst ekki uppað hliðinni á honum og ekki held- ur sveitir á Suðurlandsundirlendinu. Hrunamannahreppur í Árnessýslu kemst þó að minni hyggju næst því. I Eyjafjarðar- sveit, áður Öngulsstaðahreppi og Hrafna- gilshreppi, sem eru sinn hvorum megin Eyjafjarðarár er allt sem til þarf: Tilkomu- mikil náttúrufegurð, grasgefið undirlendi og glæsilega byggt. Þar að auki er snyrti- mennska í kringum bæi til fyrirmyndar. Það gerist ekki betra annarsstaðar. A lengsta degi ársins var heiðríkja og fegurð á þessum slóðum; Kaldbakur sveif í grænblárri móðu í norðrinu, en fjólu- blárri slykju sló á Súlur. Á einstaka bæ höfðu menn borðið ljá í gras, því hér virt- ist fullsprottið og taðan lá og ilmaði eins

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.